‏

ياسمين‎ ‎منطقي

درحالي که پس از سرماي بي‎ ‎سابقه دوماه گذشته و قطع و کمبود گاز در بسياري از استانهاي کشور، خبرهاي ‏منتشر شده‎ ‎از شروع مجدد و ادامه صادرات گاز به کشورهاي طرف قرارداد با دولت جمهوري اسلامي‎ ‎ايران ‏حکايت مي کند، سازمان بازرسي کل کشور در گزارشي از روند توليد و ذخيره سازي‎ ‎گاز در کشور انتقاد کرد
‎.‎
سازمان بازرسي کل کشور درگزارش‏‎ ‎خود با عنوان "وضعيت پيشرفت و اجراي طرح‌هاي ذخيره‌سازي گاز ‏طبيعي در کشور"، ضمن‎ ‎انتقاد از مسايل مديريتي طرح ها و پروژه هاي اجرا شده در اين زمينه اعلام کرد: ‏پيشرفت‎ ‎طرح‌هاي آماده‌سازي مخازن ذخيره‌سازي گاز طبيعي در کشور، علي‌رغم گذشت 12 سال و صرف‏‎ ‎ميليون‌ها دلار هزينه، مناسب نيست‎.‎

دراين گزارش با اشاره به اينکه ذخيره سازي يکي از ارکان مهم وضعيت پايدار در تامين انرژي و تامين سوخت ‏داخلي و‏‎ ‎صادراتي محسوب مي شود، آمده : ذخيره سازي گاز طبيعي پشتوانه اي محکم و کارآمد براي‎ ‎اقتصاد ‏کشور محسوب مي شود که تاکنون توجه جدي و سرمايه‌گذاري کافي براي اين منظوردر‎ ‎کشور انجام نشده و ‏طرح‌ها و پروژه‌هاي اجرا شده نيز به دليل مسايل مديريتي، ضعف در‎ ‎برنامه‌ريزي و انجام امور موازي با موانع و ‏نارسايي‌هايي روبه‌رو بوده است‎. ‎

کارشناسان اين سازمان همچنين‎ ‎در ادامه اين گزارش خطاب به مسولان دولت نوشته اند: با توجه به اينکه عمده ‏منابع‎ ‎توليد گاز در کشور در مناطق جنوبي ايران متمرکز است و طول مسير انتقال گاز از اين‎ ‎منابع به مناطق ‏شمالي و مبادي مصرفي و صادراتي آن، در هر خط انتقال متجاوز از 1000هزار کيلومتر است، در صورتي که ‏به هر دليل در سيستم خطوط انتقال، نقصي بروز نمايد‎ ‎تأمين گاز مصرفي مناطق شمالي، تهران و مبادي صادراتي ‏کشور دچار مشکل خواهد‎ ‎شد‎.‎

در بخش ديگري از اين گزارش نيز‎ ‎ازعدم ذخيره سازي گاز به عنوان يک "ضعف بزرگ" ياد شده و آمده: در ‏فصول گرم سال که‎ ‎ميزان مصرف گاز کمتر از ايام سرد سال است، به دليل عدم برخورداري از صنعت‎ ‎ذخيره‌سازي گاز طبيعي، از تمام ظرفيت توليد استفاده نمي‌شود و بالعکس، در فصل سرما [به ويژه در روزهاي ‏سرد] که مصرف گاز افزايش چشم‌گير مي‌يابد با وجود استفاده از‎ ‎حداکثر ظرفيت توليد گاز، کشور با حدود 25 تا ‏‏30 درصد کمبود گاز مواجه مي‌شود.‏

سازمان بازرسي کل کشور در قسمت‏‎ ‎ديگري از اين گزارش همچنين هشدار داده است که "با توجه به سرعت رو ‏به رشد مصرف گاز‎ ‎در کشور و عدم توازن بين مصرف و توليد در فصول سرد سال، تأخير بيشتر در آماده‌سازي‎ ‎مخازن زيرزميني ذخيره‌سازي گاز طبيعي، بحران افت فشار و قطع گاز در فصول سرد سال را‎ ‎تشديد خواهد ‏نمود‎.‎‏"‏

بي توجهي به ذخيره سازي گاز از سوي دولت در حالي صورت مي گيرد که خبرگزاري فارس دو روز پيش به ‏نقل از منابع آگاه پاکستاني اعلام کرد اين کشور قصد دارد براي ذخيره سازي گاز وارداتي از‎ ‎ايران، مخازن ‏زيرزميني در نقاط مختلف پاکستان احداث کند.بنابر اين گزارش پاکستان با همکاري کارشناسان بانک توسعه‎ ‎آسيا، ‏در حال شناسايي مناطق مناسب براي احداث مخازن زيرزميني براي گاز وارداتي‎ ‎ايران و ترکمنستان است و ‏مخازن زيرزميني پاکستان در مناطقي که از لحاظ سياسي و‎ ‎جغرافيايي کاملاً امن باشد، احداث خواهد شد.‏

‎‎هشدارهايي که ناشنيده ماند‎‎‏ ‏

گزارش سازمان بازرسي کل کشور‏‎ ‎درباره وضعيت نامناسب ذخيره سازي گاز طبيعي کشور در حالي منتشر شد ‏که پيش از اين‎ ‎محمد نيازي رييس اين سازمان نيز پس از بحران قطعي گاز و کمبود سوخت در کشور از‏‎ ‎مسولان ‏دولت نهم انتقاد کرده و با اشاره به هشدارهاي اين سازمان به مسولان دولت نهم‎ ‎گفته بود: "چنانچه مسوولان كشور ‏به هشدارهاي اين نهاد نظارتي توجه ‏نكنند، بايد‎ ‎پاسخگو باشند‎."‎

نيازي همچنين با اشاره به پيش‎ ‎بيني کمبود گاز و هشدار اين سازمان به مسولان دولت جهت پيشگيري از بحران ‏گفته‎ ‎بود: "اين نهاد نظارتي پيشتر در ‏خصوص‎ ‎ذخيره كردن سوخت به مسوولان اجرايي كشور‎ ‎هشدار داده بود، ‏اما متاسفانه به اين‎ ‎هشدارها توجه نشد. ‏از حدود ‪ ۱۲‬سال پيش‎ ‎قانوني در خصوص ذخيره‌سازي سوخت در كشور‎ ‎‎وجود داشت، اما اقدامات لازم در ‏خصوص‎ ‎اجراي اين قانون از سوي مسوولان صورت نگرفته‎ ‎است". ‏

درهمين ارتباط همزمان با‎ ‎انتشار اين گزارش، نايب رييس انجمن مهندسين گاز ايران نيز ذخيره سازي گاز در ‏مخازن‎ ‎زيرزميني را تنها راه رفع مشکل کمبود گاز در کشور دانسته وبه خبرگزاري ايسنا گفته است:‏‎ ‎ذخيره‌سازي ‏گاز در مخازن زيرزميني در مجاور شهرهاي پرجمعيت كشور راه بلندمدت و ميان‎ ‎مدت براي غلبه بر مشكل ‏كمبود شديد گاز در روزهاي اوج مصرف در فصل زمستان‎ ‎است‎.‎

دكتر علي وطني همچنين گفته‎ :‎براي انجام اين نوع ذخيره‌سازي ابتدا محلهاي مناسب براي ذخيره گاز در ‏زيرزمين كه‎ ‎غالبا طاقديسها هستند، شناسايي شده و پس از انجام عمليات آماده سازي، از فضاي خالي‎ ‎مخزن، با ‏تزريق گاز به عنوان مخازن زيرزميني گاز براي مواقع ضروري استفاده مي‌شود.‏

‎‎صادرات بجاي ذخيره‎ ‎سازي‎‎

درحالي که همه کارشناسان و حتي‎ ‎سازمان بازرسي کل کشور هشدار داده اند که در صورت عدم ذخيره سازي ‏گاز در کشور با‎ ‎بحران و کمبود گاز مواجه خواهيم بود، خبرهاي منتشر‏‎ ‎شده از سوي مقامات وزارت نفت از ‏افزايش صادرات گاز ايران به ترکيه از روزانه‎ 25‎ميليون متر مکعب به 30 ميليون متر مکعب حکايت مي کند‏‎.‎

اين درحالي است که جدا از صادرات‏‎ ‎گاز به کشور ترکيه، روز شنبه مدير اجرايي شرکت دانا گاز - به عنوان ‏مجري طرح انتقال‎ ‎گاز ايران به امارات ـ ادعا کرد که انتقال گاز ايران به امارات وارد مرحله نهايي شده‎ ‎و به ‏زودي گاز ايران به اين کشور صادر خواهد شد.‏

حميد جعفر مدير اجرايي شرکت‏‎ ‎دانا گازدرهمين ارتباط به روزنامه عربي البيان گفت:شرکت داناگاز با همکاري ‏شرکت‎ ‎الهلال که طرف قرارداد با شرکت ملي نفت ايران است، مراحل لوله‌گذاري و تمام فعاليت‎ ‎ها براي اجرايي ‏شدن اين طرح را صورت داده است و منتظر اجرايي شدن انتقال گاز به‎ ‎امارات هستيم که به مرحله اجرايي انتقال ‏گاز نيز نزديک شده‌ايم.‏

از سوي ديگر‎ ‎خبرگزاري ايسنا به نقل از منابع مطلع خبر داد که دور نهايي مذاکرات براي صدور گاز‏‎ ‎ازايران به ‏بحرين در بهار امسال برگزار و در همين سال نيز صادرات گازايران به اين‎ ‎کشور حاشيه خليج فارس انجام ‏خواهد شد.‏

‎‎افزايش قيمت گاز شهري‎‎

صادرات گاز ايران به کشورهاي‎ ‎همسايه در حالي افزايش يافته است که در پي بحران کمبود گاز در کشور بر اثر ‏سرما، نمايندگان مجلس از دولت خواستند تا صادرات گاز را متوقف کند‏‎.‎

اين درخواست در حالي از سوي‎ ‎مسولين دولت تاکنون ناديده گرفته شده است که به گفته معاون وزير نفت از سال ‏آينده‎ ‎قيمت گاز براي مصرف کنندگان داخلي افزايش خواهد يافت‎.‎

سيد رضا کسايي زاده چندي پيش‎ ‎در همين ارتباط گفت: طرحهايي در دست بررسي داريم که در صورت تصويب، ‏جريمه هاي سنگين‎ ‎براي دهکهاي پر مصرف جامعه در نظر گرفته خواهد شد‏‎. ‎

مديرعامل شرکت ملي گاز با بيان‎ ‎اينکه ساليانه 40 ميليارد دلار يارانه گاز در کشور پرداخت مي شود، همچنين ‏گفت: 57‏‎ ‎درصد گاز در سه دهک آخر مصرف مي شود که حدود 4 ميليون خانوار را در بر مي گيرد‎. ‎دليلي ‏ندارد که گاز را به قيمت ناچيز به اين سه دهک بدهيم و معتقديم اين گروه بايد‎ ‎بهاي واقعي گاز را بپردازند‏‎.‎

معاون وزير نفت با بيان اينکه‎ ‎امسال جرايمي براي دهکهاي پر مصرف اعمال مي شود، تاکيد کرد که: "اين کافي ‏نيست و‎ ‎بايد قيمتها واقعي شود‏‎."‎

به گفته اين مقام مسئول از‎ ‎ابتداي سال آينده قيمت گاز براي 2 دهک اول مصرف کننده 45 ريال، 5 دهک دوم ‏‏100 ريال‏‎ ‎و 3 دهک پر مصرف 770 ريال محاسبه خواهد شد اما شرکت ملي گاز تلاش مي کند اين ميزان77 ‏تومان را به 300 تومان افزايش دهد که اندکي از قيمت واقعي گاز کمتر‏‎ ‎است‎.‎