‏مايکل اسلکمن

وقتي شاه بر ايران حکومت مي کرد، ايرانيان غرب زده از تماشاي فيلم هاي هاليوود در آمفي تئاتر کوچک واقع در ‏مرکز شهر لذت مي بردند. امروز اين مکان به يک مرکز فرهنگي اسلامي تبديل شده و مکان ملاقات اصولگرايان ‏است. ‏

بنابراين چندان تعجبي ندارد در مغازه اي که همه چيز آن با يک موضوع مذهبي اجين شده است، بهترين اقلام فروشي، ‏فيلم هاي کودکان آمريکايي باشند. امين قرباني فروشنده مغازه مي گويد: "بله ما کلي از اين چيزها مي فروشيم. وقتي ‏پاي مشاجره ايران و آمريکا به ميان مي آيد، اين موضوع بين دولت هاست. اما وقتي موضوع مردم به ميان مي آيد، ‏هيچ مشکلي بين مردم نمي بينم."‏

به طور کلي، ايرانيان نه فقط محصولات آمريکايي، که در ميان آنها خيلي مشهور است، بلکه خود آمريکايي ها را ‏دوست دارند. اگرچه اين موضوع خيلي تازه نيست، اما ايرانيان به شخصه خواهان ازسرگيري روابط دو کشور هستند. ‏بنظر مي رسد اين احساس در حال حاضر بيشتر خود را نمايان ساخته و نه تنها در خيابان هاي تهران بلکه در کلام ‏سياستمداران نيز تجلي يافته است. گروگانگير سابق سفارت آمريکا در تهران، شهردار تهران و حتي خود آيت الله خامنه ‏اي نيز اعلام کرده اند که از سرگيري روابط با آمريکا روزي قابل بحث است. ‏

بنظر مي رسد اين تغيير لحن در کنار انتقاد اخير خامنه اي از دولت احمدي نژاد به مردم ايران اجازه داده است از ‏وضعيت خود ابراز نارضايتي کنند و اشتياق خود را نسبت به عادي سازي روابط با آمريکا نشان دهند. به گفته ‏تحليلگران سياسي و اجتماعي، مردم ايران لزوما ً هيچگونه ارتباطي ميان خود و ايده هاي افراط گرايانه رهبران خود ‏نمي بينند و مي دانند که مردم آمريکا نيز نقشي در تصميم گيري سران خود ندارند. ‏

معصومه ابتکار عضو شوراي شهر تهران مي گويد: "تصور مي کنم مشکلي که ما با آمريکايي ها داريم اين است که ‏آمريکايي ها ايران را بعنوان يک کشور شرور و يک تهديد قلمداد مي کنند. اين نگرش بايد تغيير کند. من معتقدم اگر ‏آنها بفهمند ما واقعا ً چه کسي هستيم، مبناي آشتي بر اساس احترام و مساوات خواهد بود." ‏

ابوالفضل امامي صاحب يک مغازه بستني فروشي در ميدان محسني مي گويد: "من يکي از کساني بودم که شعار مرگ ‏بر آمريکا مي دادم. اين شعاري است که در طول انقلاب بوجود آمد. مردم حالا ديگر منظوري از اين شعار ندارند. من ‏کالاهاي آمريکايي را ترجيح مي دهم و مردم آمريکا را دوست دارم. فقط از دولت آمريکا خوشم نمي آيد." اين موضوع ‏نشان مي دهد که تا چه اندازه بسياري از ايرانيان از دولت تندروي احمدي نژاد احساس دوري مي کنند.‏

مراد ثقفي نويسنده و تحليلگر مي گويد: "ما از دولت خودمان خوشمان نمي آيد. بنابراين عدم محبوبيت دولت ما، يک ‏نگراني بزرگ براي آن بشمار مي رود." اما اين موضوع به اين معني نيست که قرار است تهران و واشنگتن به زودي ‏اختلافات خود را حل کنند. فقط اختلافات بر سر مسائل سياسي مانند برنامه هسته اي ايران نيست که اين امر ‏‏(ازسرگيري روابط) را غيرممکن مي کند. موانع دشوارتر ديگري نيز مانند هويت و ايدئولوژي بر سر راه آشتي ايران ‏و آمريکا قرار دارند. ‏

هويت انقلابي و ايدئولوژي ضدآمريکايي همواره از يکديگر تفکيک ناپذيرند. نگراني ها بر اين اساس است که کمرنگ ‏شدن ايدئولوژي ضدآمريکايي، هويت انقلابي ايران را تضعيف کند و به تبع آن نظام ديني ايران تضعيف شود. به اين ‏خاطر است که ديپلمات هاي غربي مستقر در تهران معتقدند که بهترين اقدامي که واشنگتن مي تواند براي متعادل تر ‏کردن رفتار رژيم ايران انجام دهد، کنار گذاشتن سخت گيري است. با وجود فشارهاي کمتر، براي سران ايران ‏دشوارتر خواهد بود از نفوذ غربي ها جلوگيري کنند. يک ديپلمات مي گويد: "پا را از روي گاز برداريد."‏

مانع ديگر بر سر راه ازسرگيري روابط ايران و آمريکا، اختلافات عميق ميان ايرانيان است. اين اختلافات پس از ‏انقلاب ظاهر گشتند؛ گروههايي که با يکديگر براي سرنگوني شاه متحد شدند، نتوانستند دربارۀ نحوۀ اداره کشور با ‏يکديگر به توافق برسند. اسلام گرايان پيروز شدند و تا به امروز آنهايي را که خواهان رويکرد ميانه روتر بودند، به ‏حاشيه رانده اند. يک تحليلگر سياسي مستقر در تهران مي گويد:"حتي سران حاکم بر کشور نيز به اين شناخت رسيده اند ‏که ما مي توانيم از برقراري روابط با آمريکا نتايج خوبي کسب کنيم. اما ما مي دانيم که اول بايد در داخل کشور آشتي ‏برقرار شود." ‏

منبع: اينترنشنال هرالد تريبيون، 11 فوريه، 2008‏