‏اميد معماريان
o.memarian@roozonline.com

بدرالسادات مفيدي، دبيرانجمن صنفي روزنامه نگاران ايران، فراگيرترين تشکل صنفي روزنامه نگاران‎ ‎کشور ‏درگفت وگوبا روزبه بررسي عملکرد هيات نظارت بر مطبوعات و احکام صادره درخصوص نشريات پرداخته ‏است. مفيدي مي گويد: "يک نوع جانبداري و بي عدالتي درعملکرد هيات نظارت برمطبوعات وجود دارد. از ‏زمان روي کار آمدن دولت نهم‏‎… ‎ما شاهد يک سري عملکردهاي محدود کننده وتنگ نظرانه از سوي هيات بوده ‏ايم." اين گفت وگو در ادامه مي آيد‎.‎

‎‎اقدام هيات نظارت برمطبوعات درخصوص روزنامه آريا ومجله زنان مبني براينکه پيش از ابلاغ حکم ‏به مديران مسئول خبرلغو امتياز نشريه دربرخي خبرگزاري ها منتشر مي شود را چگونه مي بينيد؟‎‎

يکي از اتفاقاتي که به خصوص بعد از روي کار آمدن دولت نهم ازسوي هيات نظارت برمطبوعات مشاهده مي ‏کنيم، اين است که اين هيات وارد مواجهه با مطبوعات شده است. پيش ازاين، دادگاه ها چنين کاري را انجام مي ‏دادند. اما هم اکنون اين وضعيت متفاوت شده وخود هيات نظارت برمطبوعات اين کار را انجام مي هد. اتفاق ‏ديگري که بديع است واخيرا شاهد آن هستيم اين است که به تازگي احکام برخورد با مطبوعات اعم ازتوقيف موقت ‏ويا لغو امتياز وپروانه انتشار قبل از اينکه به مديران مسئولان نشريات اعلام شود، ازطريق يک خبرگزاري خاص ‏منتشر مي گردد. از آنجايي که معتقد به آزادي بيان هستيم قصد ندارم عملکرد آن خبرگزاري خاص را زير سوال ‏ببرم. اما جاي شگفتي است که از اين دست اخبار را فقط آن خبرگزاري خاص دارد ومنتشر مي کند. درمورد مجله ‏زنان هم شاهد بوديم که ابتدا اين خبر از طريق همان خبرگزاري منتشر شد، بدون اينکه خانم شرکت مدير مسئول ‏زنان ابلاغيه اي را درخصوص لغو امتياز نشريه اش دريافت کند. به همين جهت تا چند روز دربهت وتعجب ‏بودند. البته درنشستي که روز گذشته بنابرتقاضاي جمعي از روزنامه نگاران در اعتراض به لغو امتياز اين نشريه ‏برگزار شد وکيل اين نشريه اعلام کرد که هنوز هيچ حکمي را به صورت رسمي دريافت نکرده اند وهنوزماهنامه ‏زنان دربلاتکليفي است. ‏

‎‎مواردي که درخصوص لغو نشريه توسط هيات نظارت اعلام مي شود آيا در قانون مطبوعات آمده ‏است؟‎ ‎

‏ يکي از دلايلي که براي لغو امتياز عنوان شده آنچنان داراي ابهام است که به نظر مي رسد ما بايد با يک سري ‏واژگان جديد آشنا شويم. به دليل اينکه حوزه تخصصي کار من حقوقي نيست قصد ندارم به موضوع از لحاظ ‏حقوقي نگاه کنم و يا مثلا آن را زير سوال ببرم. اين کاري است که حقوق دانان به آن خواهند پرداخت. اما چيزي ‏که شاهدم وبه تجربه ديده ام، اين است که طبق قانون مطبوعات ما شاهد اتهاماتي از سوي هيات نظارت ‏برمطبوعات هستيم که تا کنون سابقه نداشته است. در اين مورد مشخص، به اين استناد که اين نشريه "فضاي ‏رواني" جامعه را تحت تاثير قرار مي دهد امتياز آن را لغو کرده اند. اين حرفي کلي ومبهم است و معلوم نيست ‏منظور چيست و مصداق مشخصي وجود ندارد. اين موضوع هم در خبر آن خبرگزاري خاص وجود داشت. ‏

‎‎انجمن صنفي روزنامه نگاران چه موضعي درخصوص رفتارها وشيوه هاي برخورد هيات نظارت ‏برمطبوعات دارد؟‎ ‎‏ ‏

فرداي روزي که خبر لغو امتياز مجله زنان منتشر شد انجمن بيانيه اي صادر کرد که در آن ضمن اعتراض به ‏بحث لغو امتياز مجله زنان، رفتار ها و شيوه هاي برخورد هيات نظارت برمطبوعات مورد اعتراض قرار گرفته ‏و نکاتي به دولت نهم و وزير فرهنگ وارشاد اسلامي يادآوري شده بود. در اين بيانيه از جمله به اين نکته اشاره ‏شده بود که از زمان روي کار آمدن دولت نهم و پس از اينکه ترکيب هيات نظارت برمطبوعات کاملا دراختيار ‏يک جناح سياسي خاص قرارگرفته، ما شاهد يک سري عملکردهاي محدود کننده وتنگ نظرانه از سوي اين هيات ‏بوده ايم. مثلا چنانکه شاهديم، تعداد کثيري از اشخاص و شخصيت هاي حقوقي در انتظار بررسي درخواست ‏مجوز انتشار نشريه قرار دارند و نه تنها به آنها پاسخي داده نمي شود بلکه معدود نشريات در حال انتشار هم که ‏متعلق فکري به جريان مقابل جريان حاکم در هيات نظارت برمطبوعات هستند دچار توقيف و لغو امتياز مي ‏شوند. پيش از مجله زنان اين موضوع را درخصوص روزنامه آريا هم شاهد بوديم. روزنامه اي که مقدمات انتشار ‏مجدد را آماده مي کرد. اما به محض انتشار مواجه شديم برخورد با نشريه ولغو امتياز شدن آن. در آن بيانيه که ‏ازطرف انجمن صادر شد اين نکته مورد توجه قرار گرفت که چه روزنامه هاي درحال انتشار و چه درخواست ‏هاي نشريه که به جريان مقابل هيات نظارت برمطبوعات تعلق داشته اند درحال حذف شدن هستند. اما درمقابل، ما ‏مي بينيم نشرياتي که نزديکي فکري به ترکيب هيات نظارت برمطبوعات دارند ويا نزديکي فکري به دولت دارند، ‏به راحتي اجازه انتشار مي گيرند. يعني يک نوع جانبداري و بي عدالتي درعملکرد اين هيات وجود دارد.‏

‎‎رابطه انجمن با هيات نظارت برمطبوعات چطور است؟ آيا تلاش کرده ايد که روزنه ايي براي گفت ‏وگو با هيات نظارت به منظور حل مسائل روزنامه ها وروزنامه نگاران بيابيد؟‎ ‎

ورود ما به اين مسائل از جنبه حقوق روزنامه نگاران است. انجمن صنفي روزنامه نگاران ايران، يک تشکل ‏کارگري براي رسيدگي به مطالبات روزنامه نگاران. اعم از مطالبات مادي ومعنوي و يا مشکلاتي که با آن مواجه ‏هستند؛ از مسکن گرفته تا حفظ پايگاه وهويت شغلي آنها. وقتي روزنامه اي بسته مي شود روزنامه نگاران بيکار ‏مي شوند. بيکار شدن روزنامه نگاران به ما متذکر مي شود که حتما به عنوان نمايندگان آنها از دولت تقاضاي اين ‏را داشته باشيم که بستري را براي اشتغال امن روزنامه نگاران فراهم کند تا بتوانند مشغول به کار شوند. البته از ‏آنجا که ما دنبال حقوق روزنامه نگار هستيم، مي توانيم وارد گفت وگو با هيات نظارت برمطبوعات – که شما ‏پيشنهاد مي دهيد- يا حتي با وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي يا اساسا نهادهاي دولتي ويا دستگاه هاي غيردولتي ‏ودولتي مرتبط با روزنامه نگاران بشويم که مسائل مطبوعات را سامان بدهيم.‏
از زمان روي کار آمدن صفار هرندي به عنوان وزير ارشاد، چون ايشان خودشان سردبير روزنامه کيهان بودند و ‏با دغدغه هاي حرفه روزنامه نگاران آشنا بودند اين انتظار مي رفت که يک تعامل و ديالوگي با انجمن ايجاد بشود. ‏اما طي دوسه سال گذشته جز رفتارهاي بازدارنده و محدود کننده ازسوي وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي نسبت به ‏انجمن صنفي روزنامه نگاران شاهد چيز ديگري نبوده ايم. يعني فضا را به سمتي برده اند که هرگونه راه گفت ‏وگو با انجمن بسته شده است. ما در يک سال اول تمام تلاشمان را به کار بستيم که درمورد مسائل روزنامه نگاران ‏با وزارت ارشاد وارد گفت وگو بشويم. حتي خود من چندين باربه وزارت ارشاد مراجعه کردم ومعاون مطبوعات ‏وزارت ارشاد و مديرکل مطبوعات داخلي را ملاقات کردم ودر مورد مسائل روزنامه نگاران وارد گفت وگو شدم، ‏اما متاسفانه هرچه به جلو رفته ايم راه گفت وگو از طرف مقابل بسته شده است. آخرين مورد آن موضوع بيمه ‏روزنامه نگاران بود. ما در زمان آقاي خاتمي هفتصد روزنامه نگاررا توانسته بوديم از طريق انجمن صنفي با ‏کمک معاونت مطبوعاتي وزارت ارشاد بيمه کنيم. اما متاسفانه الان حدود يک سال ونيم است که اين مساله کاملا ‏ناديده گرفته شده وآنها دراين زمينه حاضر به هيچ نوع همکاري با انجمن صنفي روزنامه نگاران نيستند و ‏روزنامه نگاران هم دچار بلاتکليفي هستند. درواقع، راه گفت وگو را بسته اند.‏

‎‎با توجه به نمونه هاي مشابه ممکن است که نشريه زنان بتواند به کار خود ادامه بدهد و لغو ‏امتيازبرداشته شود؟‎ ‎
ما دراين سالها درايران عادت کرده ايم که هيچ گاه اميد را کنار نگذاريم، ما اميد داريم که مساله مجله زنان حل ‏شود و ساير نشريات هم همين طور. اميد داريم که دولت نهم به خود بيايد وهيات نظارت برمطبوعات در روش ‏هاي خودش تجديد نظر کند و به درخواست هاي خيل عظيم درخواست کنندگان نشريه پاسخ بدهد. اميد داريم ‏نشرياتي که بسته شده اند بار ديگر امکان انتشار نشريه شان فراهم شود. اما معلوم نيست که اين اميد ها تا کجا ‏جواب بدهد. موضوع مجله زنان هم ازاين دست است و هنوز اين اميد وجود دارد که اين مجله اجازه انتشار پيدا ‏کند: نشريه اي که شانزده سال درعرصه مطبوعات ودرفراز ونشيب هاي سياسي کشور حضور داشته و به فعاليت ‏خودش ادامه داده وتلاش کرده از گزندهايي که ساير نشريات به گونه هاي مختلف دچار آن مي شوند کنارباشد وبه ‏کار خود ادامه بدهد، اما هيات نظارت از اين نشريه هم نگذشته است... ‏