تنها جنبش اجتماعي پويا در ايران
اسماعيل آزادي - دوشنبه 1 بهمن 1386 [2008.01.21]
جنبش هاي اجتماعي در جوامع را ميتوان نماد اميدواري جامعه نسبت به تغييرات ناميد. جنبش هاي اجتماعي با انگيزه ها و اهداف متفاوتي آغاز شده و تا رسيدن به نتايج نسبي ادامه مييابند؛ هر چند ممكن است در مناطقي يا در مقاطعي مانند آتش زير خاكستر بروز بيروني قابل لمسي نداشته باشند. جنبش هاي اجتماعي، سياسي و عمومي، دانشجويي، كارگري در زمره اين جنبش ها به شمار مي روند كه در جوامع مختلف به پيروزي هاي گسترده رسيده اند.
در ايران سرخوردگي جنبش هاي سياسي و دانشجويي در دوران اصلاحات از حرارت اين جنبش كاسته و آنها را از حالت يك جنبش پويا خارج كرده است. جنبش هاي كارگري ايران نيز كمتر امكان بروز داشته و غالبا، به صورت جزاير پراكنده عمل كرده اند. جنبش معلمان هم در زمره جنبش هايي به شمار ميرود كه به نظر مي رسد كمتر نيز وارد حوزه هاي سياسي شده اند و اعتراضات آنها غالبا جنبه صنفي داشته است.
اگر جنبش زنان را در ايران ناديده بگيريم، مي توان گفت جنبش هاي اجتماعي در ايران به صورت آتش زير خاكستر در آمده اند، هرچند هر زمان امكان شعله ور شدن آنها وجود دارد.
به عبارت ديگر، مي توان گفت که تنها جنبش اجتماعي زنده و پويا در ايران، جنبش زنان است. نخستين دليل مهم شكل گيري آن، تفاوت هاي زيادي است كه ميان حقوق اجتماعي زنان و مردان در ايران وجود دارد. دومين دليل، گسترش تحصيلات دانشگاهي در ميان زنان است و سوم، فراگير شدن حضور زنان در عرصه هاي اجتماعي وكاري كه غالبا حقوق اجتماعي خود را پيگيري مي كنند. شايد يك دليل مهم ديگر نيز، حضور زنان و دختران جوان، جسور و آگاه در عرصه رسانه ها باشد، رسانه هايي كه امكان توقيف آنها، براي هميشه وجود ندارد.
زنده بودن جنبش هاي اجتماعي زنان در ايران باعث فراگير شدن مفاهيم مورد پيگيري اين جنبش از سوي فعالان آن نيز شده است. چرا كه اين جنبش علاوه بر پيگيري مسايل زنان، بحث حقوق بشر را در حوزه هاي ديگر اجتماعي و در مورد عموم شهروندان هم دنبال ميكند. مي توان پيش بيني کرد که اين معنا، گسترده تر شدن جنبش اجتماعي زنان را به دنبال خواهد داشته باشد.
درواقع نااميدي جامعه ايران از جنبش هاي عمومي، سياسي، دانشجويي، كارگري، صنفي از يک سو و به وجود آمدن نسلي از زنان پرانگيزه كه هنوز انرژي اجتماعي آنها تخليه نشده است، حرکت آنها را به سوي جنبشي فراگير كه تمام ويژگيهاي يك جنبش اجتماعي موفق را داراست سوق مي دهد.
