‏‏رولا خلف

برای يک رييس جمهور آمريکايی، سپری کردن هشت روز در خاورميانه سفر طولانی محسوب ‏می شود. وارد شدن ناگهانی بوش به چنين صحنه ای نمی تواند به ديپلماسی فعال رقيب اصلی او ‏از ايران، محمود احمدی نژاد، رودست بزند.
‏
يکی از مهمترين موضوعات مد نظر بوش برای ورود به خليج فارس، به چالش کشيدن ايران و ‏تاکيد بر عزم آمريکا در حضور سياسی و نظامی در اين منطقه غنی از نفت است.
‏
آقای احمدی نژاد در ماه مارس گذشته، وزير خارجه اش را به جلسه اتحاديه عرب در رياض ‏فرستاد. در ماه مه هم به عنوان اولين رييس جمهور ايرانی از امارات متحده عربی ديدار کرد، ‏در حاليکه امارات مدعی است سه جزيره از اين کشور در سال 1970 به اشغال ايران درآمده ‏است.
‏
بهار گذشته او در بحرين بود، جايی که مامن ناوگان پنجم ايالات متحده است و سپس برای جلسه ‏کشورهای صادر کننده نفت عازم عربستان سعودی شد. چند هفته بعد او دوباره برای انجام مراسم ‏حج دوباره به عربستان بازگشت.
‏
اواخر سال بود که او در جلسه سران شورای همکاری خليج فارس در قطر حاضر شد. اين اولين ‏بار بود که يک رهبر ايرانی در جمع سران شش کشور عرب حضور پيدا می کرد.
‏
مقامات در کشورهای خليج فارس می گويند احمدی نژاد خود درخواست کرده هم به امارات و هم ‏به قطر دعوت شود. حضور او در جلسه شورای هنکاری، به ويژه کام عربستان و بحرين را تلخ ‏کرده است.
‏
با اين همه، ديپلماسی منطقه ای آنها شاهد نوعی از گفتمان ميان ايران شيعه و همسايگان سنی آن ‏بوده است که بر روی تنش های فرقه ای موجود آب سردی ريخته است. هيچيک از طرفين نمی ‏خواهند آنچه در عراق می گذرد به سوی آنها شعله ور شود. ‏
برای رييس جمهور ايران اين مهم است که ايران را در حال نزديکی به کشورهايی در منطقه ‏نشان دهد که شديداً به ايالات متحده وابسته اند و از طرف ديگر انتقادات داخلی را با فرض اينکه ‏تهران در حال خروج از انزواست، خاموش نمايد.
‏
اما کاملاً آشکار است که تحرکات ايران باعث کم شدن بی اعتمادی ها از سوی طرفين و بردن ‏تفاوت های سياسی به سوی آرامش شده است.
‏
خيال ايران از اين آسوده است که بسياری کشورهای عرب آماده کنار آمدن با آنها شده اند و ظاهراً ‏در مورد موضع ايستادگی ايران عليه ايالات متحده بی طرف مانده اند. در هفته جاری عربستان ‏سعودی از تهران و واشنگتن خواست درباره آنچه ايالات متحده در حد نزديک به رويارويی با ‏قايق های ايرانی عنوان کرد، از خود خويشتنداری نشان بدهند.
‏
اما کشورهای حوره خليج فارس همچنان در مورد تهران محتاط هستند. آنها همچنان امنيت خود را ‏به ايالات متحده گره خورده می بينند و بزرگترين چالش خود را نفوذ ايران در منطقه خاورميانه ‏ارزيابی می کنند.
‏
در زمانی که آقای احمدی نژاد از يک پايتحت عربی به ديگری سفر می کرد، اعراب خليج فارس ‏مشغول مذاکره در مورد يک قرارداد ده ساله نظامی با ايالات متحده به ارزش 20 ميليلرد دلار ‏بودند و برای آغاز برنامه های هسته ای خود به رايزنی مشغول شدند.
‏
فراخوان احمدی نژاد برای چيدمان امنيتی منطقه ای در جلسه شورای همکاری به طور فاحشی با ‏بی اعتنايی سران روبرو شد. اعضای شورای همکاری تنها در کلام با ايرانی ها در مورد ‏درخواست ايجاد يک منطقه آزاد تجاری در خليج فارس همراه شدند. ‏
کشورهای عرب خليج فارس به دنبال انتشار گزارش امنيتی ايالات متحده، با اين فرض روبرو ‏شده اند که فشارهای بين المللی عليه ايران رو به کاهش خواهد بود.
‏
در مورد سياست های منطقه ای هم نسبت به هر زمان ديگر، شرايط مبهمی وجود دارد. ‏گفتگوهای ايران و عربستان در مورد احزاب لبنانی به فروکش کردن جنگ داخلی انجاميده اما ‏مشکل آنها در مورد بحران سياسی کرانه خاوری هنوز حل نشده است. ‏
ايران در برابر تقويت قوای نظامی ايالات متحده در عراق در سال گذشته هم از خود مخالفت ‏نشان داد. اين در حالی است که اعراب به اميد برقرای ثبات در عراق و تضعيف نفوذ تهران از آن ‏حمايت کرده بودند. ‏

مقامات عراقی می گويند ايران در کاهش خشونتها در عراق نقش داشته و به پيامد مثبت تقويت ‏نيروها در آنجا کمک کرده است. اين موضوع مورد استقبال هم پيمانان عرب ايالات متحده قرار ‏گرفت اما کمکی به تقويت موضوع آشتی ملی و اميد آنها برای دادن حقوق بيشتر به اقليت سنی ‏در عراق نکرده است. ‏

يکی از مقامات در خليج فارس می گويد: "افسون عصيانگری ايران همه را آرام کرده است. ‏حداقل اين است که ما حالا مشغول گفتگو هستيم اما نتايج واقعی کجا هستند؟ آيا شورای همکاری ‏خليج فارس از حمايت خود از قطعنامه های سازمان ملل دست برداشته؟ خير. آيا ديدارها منجر به ‏پايه گذاری چيدمان امنيتی ايران در منطقه شده؟ خير."‏

منیع: فايننشيال تايمز – 12 ژانويه ‏