‏‏مارک برژينسکی، رای تکيه
‏
تنش اخير ميان شناورهای ايرانی و ناوهای ايالات متحده در خليج فارس، آن هم پس از انتشار ‏برآوردهای سازمان امنيت ملی آمريکا، خبر از ناتوانی دولت بوش در پيگيری يک سياست منسجم ‏در قبال ايران می دهد. در حالي که برآوردهای امنيتی برخلاف ادعاهای هميشگی کاخ سفيد ‏درباره خطر هسته ای ايران و بروز هر گونه جنگی موضع گرفته بود، اقدام خشونت آميز سپاه ‏پاسداران ايران بر دامنه تنش ها با ايران افزود. هر دوی اين اتفاقات نشان می دهد که بهترين ‏رويکرد در حال حاضراحتياط و ثبات است.
‏
گزارش امنيتی مانع تلاش های امريکا در جلب حمايت همگانی برای تحريم های جديد عليه ايران ‏شد. افکار عمومی خارج از آمريکا معتقد است پاداش تعليق برنامه تسليحات هسته ای ايران بايد ‏امری مثبت و نه تنبيهی باشد. اما اينکه جمهوری اسلامی هنوز بر سر جاه طلبی های هسته ای ‏خود ايستاده و به غنی سازی اورانيوم ادامه می دهد، مطمئناً مايه نگرانی است. با همه اين احوال، ‏هنوز گفتگو و ديپلماسی بهترين ابزار برای کاستن چالش ها با ايران است. عليرغم اظهارات کينه ‏توزانه مداوم محمود احمدی نژاد و رفتار بی مهابای قايق های تندور ايرانی، نشان می دهد که ‏ايران آماده چنين رويکردی است.
‏
هرچند بسیاری ايران را حکومتی ملتهب و نظامی در نظر می گيرند که در هيجانات رستاخيزی ‏غوطه ور است، و به عنوان يک قدرت فرصت طلب در پی گسترش تسلط خود بر همسايگان ‏نزديک است. اما آن روزهايی که ايران با افکار انقلابی در خيال نفوذ برای سرنگونی حکومت ‏های عرب وابسته بود، ديگر سپری شده است. نمايندگان ايران در سال گذشته، خصوصاً علی ‏لاريجانی به عنوان يک فرد منطقی، با تلاش برای تنش زدائی از سیاست منطقه ای به آغاز اين ‏مسير از عربستان سعودی و مصر اقدام کرد. ايران از نزاع های فرقه ای خانمان برانداز عراق ‏گرفته تا درگيری های داخلی لبنان، آموخته است که بهترين ابزار برقراری ثبات در منطقه ‏خاورميانه و تامين منافع خودش در گرو روابط بهتر با رقبای هميشگی اش است.
‏
حال سوال اين است که آيا تمايلات مصلحت انديشانه ايران قادر خواهد بود اسباب لازم برای ‏برقراری روابط با ايالات متحده را نيز فراهم کند؟ هرگونه رويکرد ديپلماتيک به ايران با يک ‏مانع جسورانه مذهبی روبرو می شود که از آن به عنوان محرک دستيابی به قابليت های پيشرفته ‏هسته ای ياد می شود. ارسال سوخت هسته ای روسيه به اين کشور نشان داد ايران در جلب ‏همکاری قدرت های خارجی برای رسيدن به اهدافش موفق است. علی خامنه ای هم ترديد های ‏سابقه دار خود را به ايالات متحده دارد و دائماً ايالات متحده را به عنوان منشاء تهاجم فرهنگی و ‏دست درازی های امپرياليستی تقبيح می کند. با اين حال، خامنه ای اخيراً با تاکيد بر اهميت منافع ‏ملی کشورش گفته است: "... قطعاً اگر اين به نفع ملت ايران باشد، من اولين نفری خواهم بود که ‏از سرگيری روابط با ايالات متحده را تاييد می کنم."
‏
بنابراين چالش پيش روی ديپلماسی ايالات متحده، رفع احساسات بدبينانه و توهم آميز ايران از يک ‏سو، و پاسخ به نياز خود در برقراری ثبات منطقه ای می باشد. برای ایجاد هر گونه رويکرد ‏محتاطانه و استوار می بايست پذيرفت اجماع بيت المللی و داخلی ناچيزی برای استفاده از زور ‏دربرابر آنها وجود دارد. ضمناً با تعييرات شگرفی که در چند سال گذشته در خاورميانه رخ داده و ‏نيز برداشته شدن سد دفاعی سنتی عراق در برابر نفوذ ايران، منزوی ساختن تهران مشکل به نظر ‏می رسد. در حاليکه مقامات ايرانی مورد استقبال پايتخت های عربی قرار می گيرند و تجارت ‏فيمابين آنها پر رونق است، رضايت منطقه ای برای انزوای ايران وجود خارجی ندارد.
‏
بوش پس از انتشار برآوردهای امنيتی اظهار کرد هيچ چيز عوض نشده است و ايران همچنان يک ‏تهديد محسوب می شود. قصد او از اولين سفر دوره ای طولانی مدتش به منطقه خاورميانه هم ‏جلب حمايت بين المللی در اعمال فشار بر ايران است. اما برآوردهای امنيتی طلب می کند تاکتيک ‏های به کار رفته در برابر ايران مورد ارزيابی مجدد قرار گيرد. اينکه ايرانی ها کار بر روی ‏برنامه تسليحات هسته ای خود را چند سال پيش متوقف کرده اند، چيز مثبتی است و فرصتی را ‏برای شروع گفتگوی بدون هيچ پيش شرط با تهران فراهم می آورد. ضمناً اين باعث می شود هر ‏دو طرف با افکار سازنده ای به پای ميز مذاکره بيايند. اگر يکی از طرف ها يا هر دو با لحن ‏تهديد آميز، به دور از احترام و بی توجه به نگرانی های امنيتی ديگری شروع به مذاکره کنند، اين ‏رويکرد از همان ابتدا محکوم به شکست خواهد بود.
‏
حالا که يک خطر قريب الوقوع هسته ای درکار نيست، می بايست هدف بلند مدت ايالت متحده را ‏برگزاری گفتگوهايی با ايران دانست که در نتيجه آن ايران بتواند منافع خود را در ارتباط نزديک ‏با خواست های بين المللی و غرب ببيند. رويکرد ايالات متحده بايد بازتاب آميزه ای از منافع ‏مشترک و مورد اختلاف با ايران باشد. از جمله منافع مشترک با ايران می توان از برقراری ثبات ‏در عراق، امنيت خليج فارس و منع تکثير سلاح های هسته ای را نام برد. ضمناً بايد از احتمال ‏تاثيرات متقابل و فزاينده اقتصادی ميان دو کشور هم استقبال نمود. در عين حال، ايالات متحده بايد ‏روشن کند حمايت از تروريسم منطقه ای به طور مستقيم تهديدی بر منافع ايران خواهد بود.
‏
در چنين رويکردی بايد از انتظارات بيجا خودداری کرد زيرا دردی را دوا نمی کند. اما دست کم، ‏پيش گرفتن يک ديپلماسی آرام و استراتژيک در برابر ايران، زمينه را برای دوره زمامداری پس ‏از احمدی نژاد فراهم می سازد که در آن ارتباط نزديک با غرب و جامعه بين المللی، مسيری ‏عاقبت به خير و امن تری را برای ايران رقم خواهد زد.‏

منبع: بوستون گلوب – 12 ژانويه ‏