شکاف هاي نظام عميق تر مي شود
دکتر ابراهيم يزدي در مصاحبه با روز: - پنجشنبه 20 دی 1386 [2008.01.10]
سارا سماواتي
نهضت آزادي اخيرا با صدور اطلاعيه اي خواستار نظارت هاي بين المللي بر انتخابات مجلس هشتم شد. در اين مورد با دکتر ابراهيم يزدي، دبيرکل نهضت آزادي ايران سخن گفته ايم. وي با اشاره به اينکه "شوراي نگهبان با صراحت بر ادامه رويه هاي خلاف قانون خود اصرار دارد" بر اين باور است که: "گزينه ديگري جز نظارت بين المللي وجود ندارد". وي همچنين مي گويد: "حاکميت با نهضت آزادي پدر کشتگي ندارد، آنها با آزادي مسئله دارند." متن گفت و گو در پي مي آيد.
آقاي يزدي! طرح خواست نظارت بين المللي بر انتخابات اولين بار است که از جانب يک نيروي اپوزيسيون ايراني در داخل کشور مطرح مي شود. چرا در دوره هاي گذشته، به ويژه در شرايطي که انتخابات مجلس هفتم برگزار شد، اين خواست را مطرح نکرديد؟
هرطرح يا عمل سياسي بايستي با توجه به شرايط مناسب مطرح شود؛ در انتخابات مجلس هفتم بسياري از نيروهاي سياسي، بخصوص اصلاح طلبان درون يا نزديك به حاكميت، نسبت به عملكرد شوراي نگهبان خوش بيني هايي داشتند و بدان اميدوار بودند. در عمل اما چنين نشد و در انتخابات مجلس هشتم وضع همان است كه بود و شوراي نگهبان با صراحت بر ادامه رويه هاي خلاف قانون خود اصرار دارد. حال وقتي حتي دادگاه هاي ايران هم توانايي رسيدگي به شكايت از شوراي نگهبان را ندارند و شوراي نگهبان با گردنكشي حاضر به حضور در دادگاه و ارائه اسناد رد صلاحيت ها نمي شود، چه اميدي مي توان داشت؛ بنابراين گزينه ديگري جز نظارت بين المللي وجود ندارد.
همانطور که در بيانيه تان اشاره کرده ايد، طرح اين تقاضا ممکن است دير هنگام باشد، در اين صورت مي ماند همان اميدي که شما به اين صورت بيان کرده ايد: "انتقال پيام و خواست ملت ايران به حاكميت تماميت خواه ايران و جامعه ي بين المللي و سوق دادن هر دو طرف به راه حل هاي كم هزينه تر و سودمند و برحذر داشتن هر دو طرف از ماجراجويي." چرا اين پيام که "ما نظارت بين المللي مي خواهيم» بايد جامعه بين المللي و حاکميت را از ماجرا جويي برحذر کند؟"
تغييرات و تحولات سياسي موثر، معمولاً ناگهاني رخ نمي دهند.هم حاكميت و هم اصلاح طلبان بر سر يك پيچ سرنوشت ساز هستند؛ اگر شوراي نگهبان و مجموعه حاكمان، بر ادامه روش هاي نادرست گذشته خود اصرار ورزند ـ كه همه شواهد حاكي از آن است ـ شكاف ها، حتي در درون نظام عميق تر مي شود.در آن صورت تمايلات و گرايشات ساختار شكن، بيرون از نظام شكل مي گيرند و رشد مي كنندکه حاصل آن معلوم نيست و به نفع مصالح ملي كشورمان هم نيست؛ مصالحي كه فراتر از نظام است. بنابراين طرح چنين امري ممكن است باعث توجه و تغيير در رفتارها بشود.
با توجه به اينکه سياست شما قاعدتاً جلب همراهي ديگر نيروهاي اصلاح طلب است، آيا قبل از صدور اين بيانيه، منظورم بخصوص تأکيد براين خواست است، با گروهها و احزاب سياسي ديگري در اين مورد همفکري انجام داده ايد؟ اگر نه، چرا؟ اگر آري با کدام نيروها و با چه نتيجه اي؟
با برخي از نيروهاي سياسي نزديك به نهضت آزادي مطرح شد ولي آمادگي نداشتند.
با توجه به اينکه امکان پذيرش اين پيشنهاد از جانب دولت فعلي هم غيرممکن به نظر مي رسد، از هم اکنون مي توان آن را به دست نيامده تصور کرد، حرکت بعدي شما چيست؟
به رغم اعلام صريح مواضع شوراي نگهبان، بايد منتظر عملكرد آنان بعد از ثبت نام و رسيدگي به صلاحيت ها بود. ثبت نام و داوطلب شدن حق اوليه هر شهروندي است. با ثبت نام بايد اين حق مطالبه شود. ثبت نام به معناي تقويت فرايند مشاركت مردم است و نظارت بين المللي هنگامي معنا دار مي شود كه شهروندان از حق خود استفاده و ثبت نام كرده باشند.ضمن اينکه نظارت بين المللي عبور از نظام نيست. به هر حال در چنين شرايطي، رد صلاحيت ها همچنان هزينه اي براي حاكمان انحصار طلب است.
آيا تقاضاي نظارت بين المللي را در انتخابات آينده رياست جمهوري هم مطرح خواهيد کرد؟
رفتارحاكميت علي الاصول بايد طوري باشد كه نظارت احزاب سياسي در داخل، وافي به مقصود باشد و نيازي به نظارت بين المللي نباشد. اما همانطور كه اعلام كرده ايم رفتار حاكميت جز اين راهي براي نيروهاي اصلاح طلب باقي نگذاشته است؛ لذا اگر بخواهند در انتخابات رياست جمهوري آينده هم همين شيوه ها را بكار ببرند، خواست نظارت بين المللي جدي تر خواهد بود.
بيان اين امر از جانب شما که "حضور در انتخابات را هرگز به معناي شركت در همه مراحل انتخابات و سهم خواهي از قدرت سياسي در شرايط كنوني" ارزيابي نمي كنيد، آيا به معناي تحريم انتخابات در صورت تأمين نشدن خواست نهضت آزادي ايران است؟
خير؛ نهضت آزادي با تحريم انتخابات موافق نيست.
آقاي يزدي در ميان احزاب اصلاح طلب موجود، آيا هيچکدام تمايلي به همکاري انتخاباتي با نهضت آزادي و يا ديگر جريانات نو انديش ديني نشان داده اند؟
تمايل و اعتقاد بسيار زيادي وجود دارد، اما نزديكي و همكاري با نهضت آزادي هزينه دارد و آنها در شرايط كنوني، اين نزديكي و همگامي را به نفع خود نمي دانند. به احتمال زياد بعد از انتخابات، شرايط براي همكاري آماده تر خواهد شد.
پيش بيني شما از ميزان حمايت داخلي و خارجي از اين بيانيه چيست؟
در داخل ايران نيروهاي سياسي از بيانيه نهضت آزادي ايران استقبال كرده اند، اما از واكنش هاي خارجي اطلاع زيادي ندارم.
آيا نهضت آزادي ايران صرف نظر از موافقت يا مخالفت حکومت با نظارت بين المللي، کانديداهايي براي انتخابات معرفي خوهد کرد؟ در آنصورت آيا انتظار داريد كه برخي چهره هاي شناخته شده، يا ناشناس شما ز فيلتر شوراي نگهبان عبور كنند؟
شركت در انتخابات حق همه شهروندان است. ما مردم را به مطالبه حقوق شهروندي خود دعوت و ترغيب كرده و مي كنيم. ثبت نام ما يكي از اين موارد مطالبه حقوق شهروندي است. اما مشاركت به معناي رفتن به پاي صندوق ها و راي دادن به افراد و يا دعوت مردم به راي دادن و حمايت از نامزد هاي معين، يا يك حزب سياسي، به تحولات آينده بستگي دارد. شرايط كنوني طوري نيست كه اعضايي از نهضت آزادي تاييد صلاحيت شوند. حتي اصلاح طلبان شناخته شده نيز رد صلاحيت خواهند شد.
با توجه به روال فعلي و زمان کم باقيمانده تا انتخابات مجلس، پيش بيني شما از نتيجه انتخابات چيست؟
اگر هيچ تغييري در سياست ها و رفتار ها داده نشود، نتيجه انتخابات مجلس هشتم روشن است و پيامد آن عميق تر شدن شكاف در ميان حتي نيروها و فعالان سياسي درون حاكميت خواهد بود.
شما در مصاحبه قبلي با «روز» به امتناع اصلاح طلبان در همکاري هاي انتخاباتي با نهضت آزادي و يا نيروهاي ملي ـ مذهبي اشاره کرديد. چرا اين گفتمان را در سطح جامعه و به شکل علني و بيروني مطرح نمي کنيد؟
در شرايط فعلي طرح اين بحث كمكي به بهبود اوضاع نمي كند.
آقاي يزدي چند سال پيش پيشنهادي شده بود مبني بر اينکه نهضت آزادي براي دريافت مجوز فعاليت، نام ديگري برگزيند. چرا نمي توان فعلاً که شرايط چنين است، براي نفس پيشبرد مبارزه سياسي اين پيشنهاد را پذيرفت؟
اين يك پيشنهاد صادقانه نبود. همان زمان كه اين پيشنهاد در وزارت كشور مطرح شد از آنها خواستيم كتباً به ما بنويسند، اما ننوشتند. هنگامي هم كه جمعي از اعضاي كمتر شناخته شده نهضت، درخواست تاسيس يك حزب جديد را كردند، وزارت اطلاعات كه انها را شناسايي كرده بود به كميسيون ماده 10 گزارش داد و آنها نيز از صدور پروانه خودداري كردند. فراموش نكنيد كه آنها با اسم احزاب يا روزنامه ها مخالف نيستند، بنابراين تغيير اسم مشكل را حل نمي كند. حتماً خاطرتان هست زماني كه روزنامه جامعه توقيف شد و روزنامه نشاط به جاي ان درآمد، رييس سابق قوه قضاييه در نماز جمعه به شدت به روزنامه نشاط حمله كرد و گفت كه اين همان روزنامه توقيف شده جامعه است. هنگامي كه قانون مطبوعات را تغيير دادند، به اين نكته نيز پرداخته شد تا مانع شوند اگر روزنامه اي توقيف شد، همان هيات تحريريه روزنامه ديگري را با همان مشخصات منتشر کند. حاكميت با نهضت آزادي پدر كشتگي ندارد آنها با "آزادي" مسئله دارند و تغيير نام درد آنها را دوا نمي كند.
