سوال های تازه درباره ايران
نگاه واشنگتن پست به سفر خاورميانه ای بوش - سه شنبه 18 دی 1386 [2008.01.08]
مايکل آبرامويچ – الن نيک مور
بوش قصد دارد از ديدار خود از خاورميانه برای جلب حمايت بين المللی در اعمال فشار عليه ايران استفاده کند. اين عليرغم برآوردهای سازمان امنيت آمريکا مبنی بر فروکش نمودن جاه طلبی های هسته ای ايران است و بر اساس اظهارات کارشناسان منطقه و مقامات ايالات متحده، رهبران اعراب و اسراييل را درباره راه حل های آمريکا به فکر فرو برده است.
بوش سه شنبه آمريکا را به مقصد اسراييل ترک خواهد کرد. او اميدوار است گفتگوهای صلح اعراب و فلسطين، که ماجرای آن در سال گذشته از آناپوليس شروع شد، را پی بگيرد. اما از نظر بسياری افراد در اورشليم و برخی کشورهای عرب منطقه، ديدار بوش از منطقه بيشتر در واکنش به گسترش نفوذ ايران است تا پيگيری فرآيند صلح يا مساله جنگ عراق. رهبران منطقه در اين فکر هستند که آيا دولت بوش دارای تمايل و توان لازم برای کنار آمدن با ايران هست يا اينکه می خواهد همچنان راه حل های نظامی و ديپلماتيک خاص خود را پی بگيرد.
بوش در مصاحبه با يک روزنامه اسراييلی، يديوت آهرونت گفت: "بخشی از سفر من به خاورميانه به روشن ساختن اين موضوع برای کشورهای آن قسمت دنيا اختصاص دارد که ما ايران را به چشم يک تهديد نگاه می کنيم و برآوردهای امنيتی نه تنها اين خطر را کم نکرده بلکه آنرا شفاف کرده است."
از طرف ديگر عمر موسی، دبير کل جامعه عرب، در مصاحبه روز گذشته خود با اشاره به رويکرد جديد ارتباط با ايران گفت کشورهای عرب در حال استفاده از حق مسلم خود در برقراری دور جديدی از ارتباطات با ايران هستند. او پرسيد: "ماداميکه آنها برنامه هسته ای ندارند... ما چرا بايد ايران را منزوی کنيم؟"
يکی از مقامات ارشد دولت آمريکا که نخواست نامش فاش شود، زيرا او اجازه ابراز نظر عمومی در مورد اين سفر را ندارد، گفت بسياری از دولت های خاورميانه از برآوردهای امنيتی منتشر شده سردرگم شده اند. او گفت: "هيچ کشور عربی متوجه اين نمی شود که چرا ايالات متحده بايد چنين گزارش امنيتی را منتشر نمايد." اين مقام گفت ايران موضوع اصلی مذاکرات بوش با رهبران منطقه خواهد بود. بوش به آنها اطمينان خاطر می دهد که ايالات متحده همچنان به عنوان قدرت در خاورميانه حضور خواهد داشت.
مير جاودانفر، يک کارشناس ايرانی است که در اسراييل زندگی می کند و مدير موسسه ای برای تحليل مسايل اقتصادی و سياسی است. او يک کتاب نيز درباره برنامه هسته ای ايران نوشته است و با مقايسه ايران و حرکت اسلامی کنترل کننده غزه گفت: "برای اسراييل، ايران موضوع درجه اول است. خيلی از مردم و افراد سياسی اسراييل، ايران را به چشم تهديد بزرگتری نسبت به حماس نگاه می کنند." دولت اسراييل مشتاق است که مطمئن شود ايالات متحده همچنان خود را متعهد به متوقف ساختن ايران می داند."
در تهران هم يک سخنگوی دولت ديروز گفت بوش در راه اندازی يک ائتلاف ضد ايرانی شکست خورده است. محمد علی حسينی، سخنگوی وزارت خارجه ايران گفت: "هدف سفرهای تکراری نظير اين، جبران سياست های شکست خورده آمريکا در منطقه است."
سفر بوش شامل ديدار از اسراييل، محدوده دولت فلسطينی، مصر، عربستان سعودی و چند کشور ديگر خليج فارس است. او ضمن ديدار از کويت، برای اولين بار ظرف چهار ماه گذشته با ژنرال ديويد اچ پتروس، فرمانده عالی ايالات متحده در عراق، و رايان کروکر، سفير اين کشور در عراق، درباره موضوع عراق بحث و گفتگو خواهد کرد.
مردم کوچه و بازار در کشورهای عربی، واشنگتن را به خاطر آنچه بر سر عراق و فلسطينی ها آمده مقصر می دانند. کاظم هيشام، يک روزنامه نگار مصری که جايزه ملی برای دموکراسی را از بوش در پاييز گذشته دريافت کرد، می گويد رياست جمهوری بوش يک مصيبت بوده است. او گفت: "کسی آمريکا را نه دوست دارد و نه از آن می ترسد. ديگر رژيم ها از او نمی ترسند و مردم خاورميانه هم از او متنفر هستند ... اين ميراث بوش است."
احمدی نژاد در ماه دسامبر يک امتياز ديپلماتيک مهم کسب کرد. او برای اولين بار از سوی ايران در نشست شورای همکاری خليج فارس حاضر شد. شرکت او در مراسم حج امسال به دعوت شاه عبدالله هم اولين بار برای يک رييس جمهور ايرانی اتفاق افتاد.
احمدی نژاد با فرستادن نماينده ای به نام علی لاريجانی به مصر، با پيشنهاد کمک هسته ای به مصر، يخ سرد روابط 28 ساله را آب کرد. وی بعد از آن گفتگوها ازسرگيری روابط را نويد داد.
به نظر تحليلگران در واشنگتن و خاورميانه، چالش موجود در پيش روی بوش متقاعد ساختن کشورهای عرب در مورد اين موضوع است که برای به حداقل رساندن تهديدات ايران، آنها می بايست در کنار آمريکا باقی بمانند و در عين حال اسراييل را از دست زدن به يک حمله يک جانبه به تاسيسات هسته ای ايران بازدارد.
ريچارد ان هاس، مقام ارشد سابق وزارت خارجه و مسوول شورای روابط خارجی، می گويد: "سوال اصلی اين است که بوش درباره قدرت ايران چه چيزی می تواند به آنها بگويد و يا چه کار می تواند بکند؟"
کليدی ترين نقطه سفر بوش رياض خواهد بود. جايی که او يک ديدار رو در رو با شاه عبدالله خواهد داشت. شاه عربستان به طور متناقضی درباره تلاش های ايالات متحده در عراق، گفتگوهای اسراييل و فلسطينيان و نيز ساير اقدامت آمريکا در خاورميانه موضع پشتيبانانه و نيز انتقاد آميز داشته است. خانواده سلطنتی آل سعود که هم راستا با روحانيون تندروی سنی در آنجا حاکم هستند، از گسترش نفوذ ايران و نيز دولت شيعه عراق ناراضی هستند.
اما عبدالله ترجيج می دهد به جای رويارويی با دشمنان، با آنها کنار بيايد. بروس ريدل، که در روابط خاورميانه دولت های کلينتون و بوش کار می کرد، معتقد است ظاهراً عبدالله به دنبال توافق با احمدی نژاد است. او گفت: "من فکر می کنم در اينجا از سوی رياض و واشنگتن تلاش های بسياری صورت می گيرد تا آنرا مخفی کنند. آنها نمی خواهند اين موضوع علنی باشد."
مقام ارشد آمريکايی به این موضوع با ديده ترديد نگاه می کند. او معتقد است سعودی ها از رييس جمهور ايران دعوت نکرده اند... "او خودش را دعوت کرده است."
اين مقام گفت: "آنها در صدد ارتباط با ايران هستند. ديپلماسی سعودی به طور سنتی برای کنار آمدن خيلی محتاط و محافظه کار است."
اما برخی اعراب به اين مشکوک هستند که اين بخشی از تصميم دولت بوش برای کار کردن با ايران است تا از امنيت در عراق محافظت شود. خالد الدخيل، يک محقق سياسی در دانشگاه شاه سعد در رياض، گفت: "بعضی مردم اينجا فکر می کنند يا دچار اين ترديد هستند که دولت فعلی يا دولت آينده آمريکا ... ممکن است خود را در موضع نزديک شدن به ايرانی ها ببينند."
منبع: واشنگتن پست- 7 ژانويه
