بي نظير را نظاميان کشته اند
مصاحبه لاستامپا با ولي نصر - چهارشنبه 12 دی 1386 [2008.01.02]
پروفسور ولي نصر عضو آمريکايي ايراني تبارشوراي روابط خارجي آمريکا و استاد دانشگاه جورج واشنگتن مي گويد: "بي نظير بوتو يک زن غرب گراي شيعه بود. به همين دليل تندرو هاي اسلامي از او خوششان نمي آمد. اما من گمان نمي کنم که طالبان يا القاعده او را کشته باشند.کساني که از کشته شدن او بهره مي برند، نظامياني هستند که از سال ها پيش متهم به تندرو و داشتن ارتباط با گروه هاي جهادگر هستند".
چرا بي نظير بوتو کشته شد؟
او مهم ترين شخصيت طرفدار دموکراسي در پاکستان و رهبر مهم ترين حزب لائيک اين کشور بود. حالا نيرو هاي نظامي دستشان باز شده است و مي توانند از واقعيتي به اسم دموکراسي فاصله بگيرند و امکان دارد در حزب مردم پاکستان که تضعيف شده است، انشعاب ايجاد کنند.
به نظر مي رسد که در حال حاضر ژنرال مشرف بيشترين سود را از کشته شدن نخست وزير سابق مي برد. آيا در دراز مدت هم چنين خواهد بود؟
معلوم نيست. در اينجا مي شود کشته شدن بوتو را با قتل رفيق حريري در بيروت مقايسه کرد. با در نظر گرفتن اين نکته که نخست وزير سابق لبنان سني بود و روابط محکمي با عربستان سعودي داشت و پاکستان برخلاف لبنان داراي بمب اتمي است، با اين حال مي توان چند قطبي شدن نيرو هاي سياسي و تضعيف احزاب را در اين دو کشور مقايسه کرد. قتل هاي صورت گرفته در اين دو کشور باعث تقويت نيروهاي مخالف دولت شده است و به همين دليل در پاکستان اين اتفاق به کمک حاميان ديکتاتور نظامي اين کشور، ژنرال مشرف، آمده ست. اما در نهايت امکان دارد که رئيس جمهور فعلي قرباني حمله به بي نظير بوتو در راولپندي بشود.
آيا حضور خانواده بوتو براي اين اقليت اسلامي بکلي بي ارزش است؟
مسلما چنين نيست. تاثير فزاينده خانواده بوتو بر نيروهاي تندرو هم گام با خشونت هاي فرقه اي که شيعيان را هدف خود قرار داده اند، پيش مي رود. القاعده و احزاب اسلامي از لحاظ عقيدتي با مذهب شيعه مخالف اند و آنان را کافر مي دانند. مشکل اينجاست که هم القاعده و هم احزاب اسلامي، نه تنها در پاکستان بلکه در عراق هم در حال کسب قدرت بيشتر هستند.
ريشه اين خشونت هاي فرقه اي که بطور خاص در عراق و پاکستان ديده مي شود و افغانستان طالبان هم از آن مستثني نيست، در کجاست؟
اين خشونت ها در سال هاي هشتاد و نود و زماني که رقابت سني ها و شيعيان در رقابت بين عربستان سعودي و جمهوري اسلامي بالا گرفت، بيشتر شد. در مورد پاکستان، شيعيان هميشه حزب مردم را ترجيح داده اند و دليل آن نه فقط رهبري بوتو بلکه اين بوده است که اقليت شيعه در پاکستان از لحاظ تاريخي همواره لائيسيه را بردخالت دين در سياست ترجيح داده اند. آيت الله خميني در سال 1979، اين سنت هزار ساله را از نو تجديد کرد.
تيجه ترجيحي که شيعيان پاکستان در مورد حزب ملت پاکستان بوتو قائل شدند، چه بود؟
پس از گذشت چند سال، حزب بي نظير بوتو در صف اول مخالفان با نمايندگان تندور سياسي پاکستان قرار گرفت. بسياري از تندروهاي پاکستان قدرت گرفتن حزب مردم را بعنوان تهديدي بر حکومت بنيادگراهاي سني پاکستان تفسير کردند و به همين دليل با ژنرال مشرف متحد شدند تا از تاثير حزب مردم، بکاهند.
عواقب مرگ بي نظير بوتو براي پاکستان چه خواهد بود؟
پاکستان که به خودي خود دچار عدم ثبات بود در موقعيت بسيار خطرناکي قرار مي گيرد و مناقشه اي خشونت آمير بين افراد عادي و نظاميان در مي گيرد. احزاب تضعيف مي شوند و حزب مردم که رهبر خود را از دست داده است، و به همين دليل از هدف اصلي خود که طي کردن روند دموکراسي و داشتن حکومتي غير نظامي و کناره گرفتن نظالميان از قدرت بود، دور مي شود. اين نکته را هم بايد در نظر داشت که اکثر طرفداران بي نظير بوتو اهل منطقه سند هستند که نخست وزير سابق هم از آنجا مي آيد. اهالي سند هميشه با قوم "مهاجرين" که از طرفداران ژنرال مشرف هستند، درگير بوده اند و به فاصله چند روز از قتل بي نظير بوتو، دامنه خشونت ها به کراچي کشيده شد.
منبع: لاستامپا، 30 دسامبر
