شهرزاد فرامرزي ‏

وقتي غروب خورشيد، آسمان دوبي رنگ نارنجي تيره اي به خود مي گيرد. جعبه هاي اجناس شامل غذا، ‏لباس، وسايل برقي و کامپيوترهاي اچ پي در لنج ها بارگيري مي شوند. اين کشتي هاي کوچک چوبي سال ‏هاست که فاصله 60 مايلي تا ايران را طي مي کنند. ‏

اما تجارت ديگر مثل گذشته نيست. غرب به رهبري ايالات متحده در مقابله با جاه طلبي هاي هسته اي ايران، ‏ورود و خروج کالا به ايران را با مانع روبرو کرده اند. دوبي هم اين در اين ميان قرار گرفته است: از يک ‏طرف مشتاقانه مايل است تجارت پر سودش را با همسايه خود در آن طرف خليج فارس ادامه دهد، از سوي ‏ديگر نگران خشم ايالات متحده و سازمان ملل شده است. ‏

فشار روي تجار ايراني ها در دوبي افزايش يافته است. نام يکي از اين بازرگانان، مصطفي هوبخت است که ‏يخچال، فريزر و مواد لازم براي رنگ آميزي ظروف تفلون را از آلمان وارد مي کند. کار او هم کساد شده ‏است و سود او به زحمت به 100هزار دلار مي رسد، در حاليکه او در گذشته حداقل ‏‎80‎هزار تا ‏‎90‎هزار ‏دلار درآمد داشت. ‏

او مي گويد: "براي من فقط ضرر بوده است. سخت ترين دوراني است که تا حالا داشته ام زيرا همانطورکه ‏ماهي براي زندگي به آب احتياج دارد، تاجر هم به پول نياز دارد."‏

ناحيه بستاکيا در دوبي با برج هاي چهارگوش و خانه هاي تجملي با درها و پنجره هاي چوبي زيباي کنده ‏کاري شده، نشانه اي از روابط محکم با ايران است. بسياري از بازرگانان ثروتمند سني مذهب در اوخر قرن ‏گذشته و در زمان افزايش تعرفه هاي بازرگاني در ايران از سواحل جنوبي ايران به اين محله نقل مکان کرده ‏اند. نام اينجا هم از منطقه بستک در ايران گرفته شده که روزگاري محل زندگي شان بوده و آنها شيوه زندگي ‏و شکل و شمايل خانه هايشان را از آنجا آورده اند. ‏

امروز فرزندان آنها بخش مهمي ازجمعيت دوبي را تشکيل مي دهند که متعلق به کشور امارات متحده عربي ‏است. آنها مرداني با سرانداز و دشاشه هاي سفيد هستند که تشخيص آنها از همشهري هاي عرب شان ‏غيرممکن است. ‏

امارت تنها کشوري بود که بعد از انقلاب اسلامي در ايران، آغوش خود را بر روي ايراني ها باز نمود، و ‏البته اين بار نوبت شيعه ها بود. اکنون ‏‎450‎هزار ايراني در اينجا اقامت دارند و ‏‎8500‎‏ شرکت ايراني در ‏امارات ثبت شده است. حدود ‏‎300‎‏ ميليارد دلار از دارايي هاي ايراني هاي خارج از کشور در دوبي جريان ‏دارد. اين مقدار سرمايه، بعد از ايالات متحده از نظر حجم و مقدار در رتبه دوم است. ‏

برخلاف بسياري از ايراني هاي مقيم لندن و لس آنجلس، که از سرنگوني رژيم ايران استقبال مي کنند، ايراني ‏هاي دوبي روابط شخصي نزديک خود را با وطن حفظ کرده اند. در بازار قرن 21 دوبي، ايراني ها در ميان ‏اصلي ترين سرمايه گذاران هستند. آنها نگرانند که تحريم هاي شديدتر سازمان ملل و يا حتي بدتر از آن، ‏شروع يک جنگ، اوضاع را در دوبي و ساير مناطق خليج فارس جداً به هم بريزد. ‏

امارات در مقايسه با ساير کشورهاي عرب از روابط استثنايي با ايران برخوردار است. ايران کشوري است ‏که طوفان هاي سهمگيني را تحمل کرده است. اما اين روابط تحت الشعاع افزايش فشارهاي ايالات متحده براي ‏انزواي تهران قرار گرفته است. ‏

اخيراً دورنماي تحريم هاي بيشتر سازمان ملل تحت تاثير برآوردهاي سازمان امنيت ملي ايالات متحده مبني ‏بر توقف برنامه تسليحات هسته اي اين کشور، در هاله اي از ابهام قرار گرفته است. اما واشنگتن تحريم هاي ‏يک جانبه خود برعليه ايران را با هدف گرفتن بخش انرژي و نيز تعطيلي فعاليت بانک هاي ايراني در آمريکا ‏همچنان پي مي گيرد.‏

دولت آمريکا همين حالا هم تلاش هاي خود برعليه ايران را در دوبي با افتتاح دفتر منطقه اي وزارت ‏امورخارجه در مورد ايران پيگيري کرده است. استورات لوي، معاون وزير امور خارجه آمريکا در امور ‏تروريسم و اطلاعات مالي، در ماه مارس به دوبي سفر کرد تا به موسسات مالي عرب هشدار دهد يا معاملات ‏خود را با ايران متوقف کنند و يا در غير اين صورت آماده مواجهه با تحريم هاي ايالات متحده باشند. از سوي ‏ديگر، واشنگتن و امارات يک تيم مشترک را براي رديابي معاملات مالي مرتبط با ايران تشکيل داده اند که ‏ظاهراً به برنامه هسته اي تهران مربوط مي شود. ‏

هر چند هيچ تغييري در سياست رسمي بانک مرکزي امارات درقبال شرکت هاي ايراني صورت نگرفته ‏است، اما اغلب بانک هاي بين المللي و محلي در اينجا براي صدور مجوزهاي اعتباري به فعاليت هاي ‏اقتصادي شرکتهاي تحت تملک ايراني ها، محدوديت هايي درنظر گرفته اند. از جمله اين بانک ها مي توان از ‏بانک ملي دوبي نام برد. ضمناً امارات اوايل امسال در راستاي تحرکات سازمان ملل، دربرابر بانک سپه ‏ايران موضع گرفت که گفته مي شود با سپاه پاسداران انقلاب ارتباط داشته و هدف تحريم سازمان ملل قرار ‏گرفته است.‏

هادي موتمني، رييس شوراي بازرگاني ايران، مي گويد: "در اينجا 48 بانک اروپايي وجود دارد که شروع به ‏اعمال محدوديت ها عليه شرکت هايي کرده اند که با ايران معامله مي کنند. اين شامل شرکت هايي هم مي شود ‏که سابقه آنها در تجارت شناخته شده است. وقتي شرکتها نتوانند از بانک وام بگيرند، از ادامه فعاليت باز مي ‏مانند."‏

انتقال پول ميان بانک ها هم مشکل شده است. بانک هاي اينجا از علت و ماهيت و دلايل حواله پول سوال مي ‏کنند. موتمني مي گويد اگر فشارها شدت پيدا کند، هيچ بانکي با شرکتهاي طرف معامله با ايران کار نخواهد ‏کرد. ممکن است آنها حساب هاي شخصي را هم ببندند. ‏

خيلي از شرکت هاي ايراني براي پيشگيري از چنين وضعيتي، به تجارت با ساير کشورها و از جمله خود ‏ايران رو آورده اند. برخي ديگر هم از معامله با ايران اکيداً خودداري مي کنند. ‏
مقامات رسمي امارات از اين وضع ناخشنود هستند.‏

عبدالله صالح، مدير بانک ملي دوبي، مي گويد: "ما عميقاً براي معامله با ايران ارزش قايل هستيم... ما مايليم ‏آنرا بي هيچ وقفه اي ادامه دهيم، اما متاسفانه بر دوبي فشار وارد مي شود. اين خيلي غم انگيز و مايه تاسف ‏است."‏

تجار ايراني مي گويند از زمان آغاز محدوديت هاي مالي، مقامات اماراتي کالاهاي آنها را براي مدت زمان ‏بيشتري معطل نگه مي دارند- تا دو يا سه هفته- و از آنها پول مي گيرند، هر چند دوبي يک بندر آزاد است. ‏ملاحان آفتاب سوخته ايراني تا زمان صادر شدن برگه ترخيص، بايد مدت طولاني را در کنار بارهايشان وقت ‏بگذرانند. بعد از آن هم بايد زير نگاه سنگين نيروهاي ناوگان پنجم ايالات متحده در خليج فارس، از تنگه ‏هرمزعبور کنند. ‏

خسرو محمدي 34 ساله که در صف ترخيص کشتي 40 فوتي خود به جزيره کيش ايستاده، مي گويد: "ما طي ‏‏28 سال گذشته همواره به نحوي از انحاء در تحريم بوده ايم."‏

بازرگانان ايراني در دوبي مي گويند عليرغم محدوديت هاي موجود، دولت به آنها کمک مي کند راه هاي ‏فراري پيدا کنند. وقتي شرکت هاي ايراني مستقر در دوبي رو در رو با احمدي نژاد از وي به خاطر اثر منفي ‏لفاظي هاي ايران بر تجارتشان انتقاد کردند، با همدردي او روبرو نشدند. ‏

احمدي نژاد به تجار گفته بود که زمان ايستادن در برابر فشارها تحت رهبري آمريکا فرا رسيده بود. او ‏اضافه کرده بود: براي عوارض آن هم آماده باشيد. ‏

البته عوارض آن همين الان هم در آمار و ارقام قابل نمايش است. به گفته شوراي بازرگاني ايران، تجارت ‏ايران با امارات در سال گذشته 12 ميليارد دلار بوده است. 8 ميليارد آن مربوط به صدور مجدد کالا، ‏خصوصاً کالاهاي آمريکايي، به ايران بوده و 5/3 ميليارد ديگر هم شامل واردات کالا از ايران براي ‏بازارهاي محلي و ساير کشورهاي خليج فارس، هند و اروپا بوده است. ‏

يکي از گروههايي که از اعمال محدوديت هاي بانکي در معاملات با دلارمنتفع شده اند، صرافي هايي هستند ‏که از طريق حساب هاي بانکي خودشان، پول ايراني ها را به غرب انتقال مي دهند. به گفته بازرگانان ايراني ‏و مقامات اماراتي، برنده هاي احتمالي ديگر شامل قاچاقچيان بي توجه به تحريم ها هستند. در حال حاضر هم ‏چيزهايي مانند طلا، وسايل برقي و سيگارهاي آمريکايي از طريق يک دهکده ماهيگيري در دماغه تنگه ‏هرمز به نام خسبه، قاچاق مي شود. ‏

عبدالغفار حسين، يک تاجر سرشناس و شهردار سابق دوبي، مي گويد: "امارات نمي تواند جلوي آنرا بگيرد، ‏پس بايد جور ديگري به مساله نگاه کند."‏

منبع: سانفرانسيسکو کرونيکل – 30 دسامبر‏