‏هنر روز، در بخش کتاب مي کوشد کتاب ها و نشرياتي را که در حوزه انديشه و هنر مباحث نظري را ‏منعکس مي کنند يا در مسائل اجتماعي و سياسي مباحثي درخور دارند، به خوانندگان خود معرفي کند. ‏ارجحيت با کتاب هاي روز خواهد بود، ولي اين امر به معناي غفلت از آثارمنتشر شده در گذشته دور يا ‏نزديک نيست. کتاب هاي منتشره از پديدآورندگان ايراني به زبان هاي ديگر يا ترجمه شده به اين زيان ها هم ‏در کتاب روزجاي ويژه اي خواهند داشت. ناشران و پديد آورندگان آثار مي توانند براي معرفي يک نسخه ‏کتاب به نشاني زير بفرستند. ‏

P.O.Box 94000 creteil cedex‎
France10014‎

‏
‏<‏strong‏>بازي عروس و داماد<‏‎/strong‏>‏

نويسنده: بلقيس سليماني
ناشر: چشمه، تاريخ نشر: شهريور1386، قيمت: 1400 تومان. ‏

بعد از «بازي آخر بانو»، «بازي عروس و داماد» دومين اثر بلقيس سليماني كه از سوي نشر چشمه روانه ‏بازار كتاب شده است. بازي عروس و داماد 63 داستان کوتاه کوتاه (‏flash fiction‏) دارد. اين نوع ‏داستان‌هادر حوزه داستان نويسي با عناوين مختلفي ناميده مي شوند؛ «داستان‌هاي کوتاه کوتاه» (‏short short ‎story‏) «داستان‌هاي کوچک» (‏mini fiction‏) «داستانک» و «داستان‌هاي چند کلمه‌اي». ويژگي مشترک ‏همه اين داستانک ها طنز تلخي است که با وجود فضاي متفاوت هر يک از آنها به روشني ديده مي شود به ‏طوري که درپايان خواندن بيشترآنها خواننده ناچار مي شود که يک پوزخند تلخ هم بزند. ترس، مرگ و عشق ‏ايده ي غالب اين داستانک ها هستند. بلقيس سليماني که تا قبل از انتشار رمان بازي آخر بانو به عنوان يک ‏منتقد در ايران شتاخته شده بود با انتشار اين رمان به عنوان يک رمان نويس مطرح شد و حالا با مجموعه ‏داستان هاي کوتاه کوتاه "بازي عروس و داماد" توانسته تجربه موفقي در زمينه خلق اين گونه ادبي به دست ‏بياورد.‏

يکي از داستانک هاي اين کتاب: ‏
‏"رييس‌جمهور از تلويزيون درآمد ناخالص ملي را با احتياط تمام اعلام کرد. رييس بانک مرکزي روي دسته‌ ‏مبل کوبيد و گفت باز هم اشتباه کرد؛ هشت سال است اشتباه مي‌کند. زن از آشپزخانه داد زد: خودت را ‏ناراحت نکن! مگر اين هشت سال کسي فهميده يا اعتراض کرده؟ رييس بانک مرکزي گفت: حرفِ اين چيزها ‏نيست. بايد تمام ارقام را دوباره عوض کنيم."‏

‏

‏<‏strong‏>مفيدآقا<‏‎/strong‏>‏

نويسنده: مرتضي کربلايي لو‏
ناشر: افراز، تاريخ نشر: 1386مهر، قيمت: 2800 تومان.‏

مفيدآقا نام رماني است از مرتضي کربلايي لو که چندي پيش از سوي نشر افراز روانه بازار کتاب شد. پيش ‏ازاين مجموعه داستان "زني با چکمه ساق بلند سبز" وي در نخستين دوره جايزه ادبي "روزي روزگاري" به ‏عنوان اثر برگزيده انتخاب شده بود و امسال نيز همين مجموعه داستان در بخش داستان کوتاه جايزه گلشيري ‏نامزد دريافت جايزه است. هم چنين مجموعه داستان "من مجردم، خانم" وي نيز توانست جايزه كتاب سال ‏جمهوري اسلامي را براي او به ارمغان بياورد. ‏

کربلايي لو که پيش از اين تحصيلات حوزوي هم داشته، دررمان مفيد آقا که موضوع محوري آن گناه و بار ‏سنگين متافيزيکي آن بر دوش انسان هاست، زندگي دو برادر را روايت مي کند که از مادري ناتني هستند. ‏درزندگي اين دو برادر- که يکي مادي گراست و روحيه زميني دارد و ديگري انساني است معنوي با روحيه ‏اي پاک و لطيف - شخصيتي هست به‌نام «مفيد آقا» كه مجتهدي از نجف است و در تهران زندگي مي‌كند ‏پيرامون مفيدآقا پر شده از آدم هاي جاهلي که کربلايي لو با ضمن به تصوير کشيدن روابط آنها با با مفيد آقا ‏سعي کرده تا تصوير تازه اي از محتهد به مخاطب عرضه کند‏‎.‎

کربلايي لو که اظهارات او بعد از برگزاري جايزه مهرگان مبني بر اينکه او و دوستانش در حال پي ريزي ‏سبک جديدي در زمينه ادبيات داستاني هستند و اينکه:‏‎ ‎‏"دوره شاگردهاي گلشيري ديگر تمام شده است" باعث ‏تعجب خيلي ها شده بود، در اظهار نظر جالب ديگري درباره ي مفيدآقا در جايي گفته است:" گمان مي‌كنم به ‏فضاي مورد نظر و ايده‌آلم دست پيدا كرده‌ام و با نوشتن اين كتاب، آن كاري را كه مي‌خواستم، در ادبيات ‏انجام داده‌ام و با نوشتن اين داستان به آرامش نسبي رسيده‌ام، به طوري كه ديگر تب و تاب نوشتن ندارم."‏

نشر افراز قرار است از اين نويسنده رمان " زني که با يک گل سرخ از هوش مي رفت " را به زودي روانه ‏بازار کتاب کند.‏

‏

‏<‏strong‏>فرشته‌ها بوي پرتقال مي‌دهند<‏‎/strong‏>‏

نويسنده: حسن بني عامري
ناشر: نيلوفر، تاريخ نشر: زمستان 85، تيراژ: 2200 نسخه، قيمت: 3900 تومان‏

رمان «فرشته‌ها بوي پرتقال مي‌دهند»‏‎ ‎‏ آخرين اثر حسن بني عامري است که کار نوشتن و بازنويسي آن ‏چيزي حدود 15 سال به طول انجاميده است. اين رمان که ماجراهاي آن درکوچه پس کوچه هاي محله هاي ‏قديمي شيراز روايت مي شود‏‎ ‎در هشتمين دوره جايزه منتقدان و نويسندگان مطبوعات برنده جايزه بهترين ‏رمان شد. بني عامري در عنوان بندي ابتداي کتاب آورده است:" بازي نامه فرشته ها بوي پرتقال مي دهند/ ‏بازي خواني در سه معرکه." همانطور که در ابتداي کتاب آمده است داستان ها در سه معرکه مي گذرند؛ ‏معرکه اول، " معرکه دلاويز: فرشته با بوي پرتقال"است که در شهريور 71 نوشته شده و در شهريور 77 ‏مورد بازنويسي قرار گرفته است. در اين معرکه بني عامري از زبان نوجواني به اسم دانيال ماجراهاي خانه ‏اي قديمي را که در همسايگي خانه دانيال است روايت مي کند. دراين خانه قديمي که برخي آن را متعلق به ‏دوران کريمخان زند مي‌دانند زني به اسم گلنسا هست که با استفاده از داروهاي گياهي به درمان بيماران شهر ‏مي‌پردازد. خانه قديمي و نوع شغل اين زن باعث شده که برخي از مردمان شهر تصور کنند او با دنياي جن ‏سر و کار دارد. معرکه دوم، "معرکه ي دلربا: باباي آهوي من باش" است و معرکه سوم، " معرکه دلارام: ‏خانه شبگردهاي دوردست". ‏

از حسن بني عامري اخيرا رمان «گنجشک ها بهشت را مي فهمند» که در سال 74 منتشر شده بود با ويرايش ‏جديد از سو نشرنيلوفر وارد بازار کتاب شده است. اين رمان، بني عامري را وارد ليست برندگان بيست سال ‏ادبيات داستاني کرد که البته نام او در آخر به همراه نام احمد محمود از ليست خارج شد. از ديگر آثار بني ‏عامري مي توان به رمان هاي «نفس نکش بخند بگو سلام»، «آهسته وحشي مي شوم» و مجموعه داستان ‏هاي «دلقک به دلقک نمي خندد» و«لالايي ليلي» اشاره کرد.‏

‏

‏<‏strong‏>شب‌هاي چهارشنبه<‏‎/strong‏>‏

نويسنده: آذردخت بهرامي
ناشر: چشمه، تاريخ نشر: تابستان 1385، قيمت: 900 تومان.‏

شب هاي چهارشنبه نام مجموعه داستاني نوشته آذردخت بهرامي است که اولين داستان آن - شب هاي ‏چهارشنبه- در سال 82 جايزه دوم مسابقه اينترنتي بهرام صادقي را کسب کرد. در اولين دوره جايزه ي ‏روزي روزگاري در سال 85، بهرامي با اين کتاب توانست تنديس بهترين مجموعه داستان سال را هم از ‏هيات داوران اين جايزه دريافت کند. چندي پيش نيز، اين کتاب در فينال جايزه منتقدان و نويسندگان مطبوعات ‏توانست جايزه بهترين مجموعه داستان را براي بهرامي کسب کند. اين کتاب شامل 8 داستان کوتاه است و ‏تاکنون بعضي از داستان هاي اين مجموعه به زبان هاي ايتاليايي، آلماني، انگليسي، سوئدي و فارسي در ‏مجلات، فصلنامه ها و مجموعه داستان هاي خارج از کشور نيز منتشر شده اند. به عقيده منتقدين عمده دليل ‏موفقيت اين کتاب مديون داستان "شب هاي چهارشنبه" است. در اين داستان ما با تخيل عاشقانه، حسود، طنز و ‏شکاک زني همراه مي شويم که نامه اي براي معشوقه شوهرش مي نويسد که فکر مي کند 3 سال است با ‏شوهرش رابطه دارد، هرچند در طول اين سه سال هيچ نشانه اي دال بر اين ارتباط به دست نياورده است و ‏البته به گفته خودش به اين زودي ها هم قصد ندارد از نفس بيافتد! و در آخرنامه اش هم در نبود هيچ گونه ‏منطق و دليل براي اثبات چنين رابطه اي به همان زن مي نويسد که فقط يک هزارم درصد اطمينان مي دهد ‏رايطه اي اصلا وجود نداشته باشد! ‏

‏7 داستان ديگر اين مجموعه که اولين مجموعه داستان آذردخت بهرامي است به ترتيب عبارتند از؛ صفيه- ‏گربه‌ي ليدا، زن همسايه، چراغ برق- کالمه- بي‌دليل- جمع کل- بي‌قرار و قله.‏

نکته اي که در اين کتاب جالب است نوع نگاه به مساله خيانت است. با وجود اينکه در اکثر داستان هاي زنانه ‏سال هاي اخير اين زن است که خيانت مي بيند در اين مجموعه تنها زنان نيستند که خيانت مي بينند. بلکه ‏خيانت زن به مرد و ديگر خيانت هاي غير زناشويي نيز ديده مي شود.‏

‏

‏<‏strong‏>جهاني شدن و اسلام سياسي در ايران<‏‎/strong‏>‏

نويسنده: غلامرضا بهروزلك
‏543 ص، تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي، 1386، چاپ اول

تمركز پژوهش حاضر بر تامل در گفتمان اسلام سياسي در ايران پس از درگذشت «آيت الله خميني» در سال ‏‏1368 است؛ گفتماني كه خود به دو خرده گفتمان اصول گرايي و اصلاح طلبي تقسيم شده است. مسئله مورد ‏نظر نويسنده در اين پژوهش آن است كه گفتمان هاي عمده اسلام سياسي در ايران در مقطع زماني 1368 به ‏بعد، در مواجهه با چالش هاي جهاني شدن و تفوق فرهنگ ليبرال دموكراسي در فرآيند آن، از ديدگاه نظري ‏چه واكنشي از خود نشان مي دهند. چنين واكنشي عمدتا در زمينه نظري و فكري مورد نظر است و بيشتر ‏به تغييرات و موضع گيرهاي فكري گفتمان هاي اسلام سياسي مربوط مي شود. از اين رو، نويسنده به موضع ‏گيري هايي كه در گفتمان هاي اسلامي سياسي ايران در قبال آن صورت گرفته، توجه كرده است. در راستاي ‏مسئله اصلي تحقيق، برخي پرسش هاي فرعي ديگر نيز در اين كتاب بررسي مي شود. 1- اسلام سياسي ‏چيست و چگونه مي توان آن را تحليل كرد؟ 2- جهاني شدن چيست و چگونه مي توان آن را تحليل كرد؟ 3- ‏هويت سياسي چيست و چه نسبتي با شهروندي دارد؟ 4- شكل گيري ظهور و تفوق اسلام سياسي در ايران و ‏تحولات آن چگونه بوده است؟ 5- جهاني شدن چه چالش هايي را بر هويت سياسي ايجاد كرده است؟ 6- ‏واكنش گفتمان اسلام سياسي اصلاح طلب به چالش هاي جهاني شدن بر هويت سياسي كدام است؟ ‏

‏

‏<‏strong‏>هفت كشور و سفرهاي ابن تراب (متني پيشينه در اخلاق و سياست، بر گرده داستان)<‏‎/strong‏>‏

نويسنده: ناشناس
به كوشش: ايرج افشار، مهران افشاري
‏396 ص، تهران: نشر چشمه، 1386، چاپ اول

متني كه با نام «هفت كشور و سفرهاي ابن تراب» مشهور است، كتابي است داستان واره در اخلاق و سياست ‏بر روش نقل حكايات و قصص به نثري اديبانه و منشي گرايانه. پردازنده متن خواسته است خواننده را از راه ‏آشنا ساختن با تعدادي داستان و حكايات و روايت كه جنبه اساطيري و تاريخي دارد و مباحثات و مناظراتي كه ‏ساخته و پرداخته ذهن و قلم شخص اوست، با مباحث اساسي اخلاق و سياست و ندرتا عوالم عرفاني آشنا كند. ‏اوبراي بيان مقاصد خود، قالب سفرنامه را انتخاب كرده است. به اين ترتيب كه در داستان او دو همراه، يكي ‏جوان و جوياي نام (ابن تراب) و ديگري خردمند و با تجربه (خواجه عقيل الدين)، در هفت كشور سفر مي ‏كنند. اسلوب بيان و ساختار زباني نگارش «هفت كشور و سفرهاي ابن تراب»، به تاليفات دوران صفوي ‏نزديك است. از خصوصيات اين متن، استفاده از درون مايه هاي قصه هاي عياري و اصطلاحات و نام هاي ‏عياران است. ‏

‏

‏<‏strong‏>حمام عمومي در جامعه و فرهنگ و ادب ديروز (نگرش و پژوهشي مردم شناختي)<‏‎/strong‏>‏

‏ نويسنده: محمود روح الاميني
‏144 ص، تهران: انتشارات اطلاعات، 1386، چاپ اول

گرمابه (حمام) عمومي از بناهاي كهن و استوار در ايران است و برخي از آن ها از دوران صفويه – و پيش ‏از آن – سالم و مقاوم بر جاي مانده اند. حمام عمومي علاوه بر مكان شستشوي تن و پاكيزگي بدن، مكاني ‏براي آشنايي ها، ديد و بازديدها و مركزي براي پخش خبر در طايفه و محله به شمار مي رفت. در پژوهش ‏حاضر، پيشينه و نقش حمام عمومي در جامعه و فرهنگ گذشته ايران و انعكاس آن در ادبيات فارسي، از ‏ديدگاهي مردم شناختي مورد بررسي قرار گرفته است. عناوين بخش هاي پنجگانه كتاب عبارتنداز: 1- گرمابه ‏و آداب آن، 2- حمام عمومي، 3- جايگاه اجتماعي و فرهنگي حمام، 4- تحول و تغيير در حمام هاي عمومي، ‏‏5- بهره گيري از فضاي حمام هاي عمومي.‏

‏

‏<‏strong‏>شاخه مرجان (رمز پردازي حيوانات در مثنوي معنوي)<‏‎/strong‏>‏

نويسنده: معصومه شعباني
‏600 ص، تهران: نشر ثالث، 1386، چاپ اول

در «مثنوي معنوي»، مجموعه عظيمي از شخصيت ها، اعم از انساني و حيواني، پديدار مي شوند تا داستان ‏ها و حكايت هاي «مولوي» را به تصوير كشند. «مولانا» نام حدود 81 حيوان را در «مثنوي» آورده است كه ‏از اين ميان خر، شير و شتر، داراي بيشترين بسامد حكايت ها و واژه هاست. حيوانات در بيشه زار معنوي، با ‏چهره هاي گوناگون و نمادهاي متنوع ظاهر مي شوند و شخصيت آنها ثابت نمي ماند؛ گاه حيواني داراي ‏برترين شخصيت هاست (بازنماد حضرت حق) و گاه منفورترين آنها (بازنماد شيطان). برخي شخصيت هاي ‏‏«مولانا» در «مثنوي»، از چهره هاي تنفرآميز فرهنگ عرفاني اوست و تنها در نقش منفي ظاهر مي گردند؛ ‏هم چون بوزينه، نسناس، زاغ، غراب و... برخي ديگر، از چهره هاي محبوب «مولانا» هستند و فقط در نقش ‏مثبت جلوه گري مي كنند؛ هم چون آهو، سيمرغ، فاخته، بلبل، هما و... انسان مسخ شده در ديدگاه «مولانا»، ‏به هيئت خر، بوزينه، نسناس و خوك در مي آيد و اميال نهفته در نهاد انسان به شكل سگ، باز و گربه جلوه ‏مي كند. در كتاب «شاخه مرجان»، نويسنده به بررسي نقش و معني حيوانات گوناگون در «مثنوي» و ‏كاربردهاي ادبي آنها، از جمله تشبيه ها و توصيف هاي بديع و خلق تركيب هاي زيبا و استفاده «مولانا» از ‏اين سمبل ها در بيان روحيات و احوال مردم عصر خود و توصيف ارتباطات و مناسبات اجتماعي و طرح ‏مسائل روان شناختي مي پردازد. ‏

‏

‏<‏strong‏>خشت و شيشه (هنر معماري در آثار جلال آل احمد)<‏‎/strong‏>‏

نويسنده: ناصر فتحي راسخ
‏216 ص، تهران: نشر افق، 1386، چاپ اول

در قلمرو انديشه «جلال آل احمد»، معماري جايگاه ويژه اي دارد. بسياري از نوشته هاي او در باب ‏شهرسازي و معماري با توجه به اشراف و علاقه اش به اين هنر، هم چنان مصداق عيني دارد و به واسطه ‏زنده بودن موضوع، براي مخاطب امروز هم جذاب و خواندني است. نويسنده كتاب «خشت و شيشه»، فارغ ‏التحصيل رشته معماري و شهرسازي است. او در اين كتاب مي كوشد تا علاقمندان، دانشجويان و نسل جوان ‏را با الگوهايي زيبا از معماري در آثار مختلف «جلال آل احمد» آشنا كند. مطالب كتاب به دو بخش عمده ‏معماري و شهرسازي تقسيم شده است. موضوعات مرتبط با معماري با رويكرد توصيف و نقد، بر مبناي ‏مفهوم و محتواي غالب در هر نوشته «آل احمد»، در يك سر فصل مشترك قرار گرفته است. مطالب ديگر با ‏موضوعيت شهرسازي، به طور مجزا و در يك سرفصل مستقل با عنوان «ديدن شهر» عرضه شده است. ‏

‏

‏<‏strong‏>من، زن بابا و دماغ بابام (مصور، رنگي)<‏‎/strong‏>‏

نويسنده: محمد رضا شمس
تصويرگر: علي نامور
‏48 ص، تهران: نشر افق، 1386، چاپ اول‏

بيشتر آثار «محمد رضا شمس»، روايتي است از افسانه و قصه هاي شفاهي. «من، زن بابا و دماغ بابام»، ‏ديروز را به امروز و افسانه هاي قديم را به داستان هاي نو پيوند مي زند. «محمد رضا شمس» تاكنون بيش ‏از سي عنوان كتاب منتشر كرده است. او فيلم نامه نويس سريال هاي عروسكي نيز بوده و در چند مجموعه ‏تلويزيوني به عنوان بازيگر حضور داشته است. نثر او سرشار از ظرافت و باريك بيني است: [زن بابا دست ‏بردار نيست. بازم نقشه كشيده برام. بابا به زور بلندم مي كند و با خودش مي برد. توي راه يواشكي آرزوهام ‏را درمي آورم، يكي يكي مي ريزم روي زمين. از كنار چند بچه كه روي كارتن خوابيده اند، رد مي شويم. بابا ‏لحظه اي مي ايستد و نگاشان مي كند. دو دل است. يكي از بچه ها چشم هايش را باز مي كند و مي گويد: ‏‏«بفرما هتل كارتن!»] ‏

‏

‏<‏strong‏>اختناق ايران<‏‎/strong‏>‏

نويسنده: مورگان شوستر
ترجمه: حسن افشار
‏374 ص، تهران: نشر ماهي، 1386، چاپ اول

نويسنده اين كتاب، «ويليام مورگان شوستر»، حسابدار و كارشناس ارشد مالي بود كه در سال 1290 ‏خورشيدي. با چند دستيار از آمريكا راهي ايران شد تا امور مالي نابسامان كشور را سر و سامان دهد. دولت ‏ايران، رياست كل خزانه داري كشور را به او سپرد. «شوستر» به علت كارشكني ها و دشمني هاي دولت ‏هاي صاحب نفوذ در ايران به ويژه روسيه، پس از هشت ماه ناچار به ترك شد. پس از آن كه به وطنش ‏بازگشت، بي درنگ قلم برداشت و آنچه را كه در ايران ديده و بر سرش آمده بود، به روي كاغذ آورد. ‏حاصلش كتاب «اختناق ايران» است كه گزارشي ارزشمند، مستند و خواندني از نابساماني هاي اجتماعي، ‏اقتصادي و سياسي ايران، در پايان دوره قاجار و اوايل قرن بيستم ميلادي است. ‏

‏

‏<‏strong‏>كتاب ايوب: منظومه آلام ايوب و محنت هاي او از عهد عتيق<‏‎/strong‏>‏
گزارش فارسي: قاسم هاشمي نژاد
‏236 ص، تهران: انتشارات هرمس، 1386، چاپ اول

داستاني كه مؤلفان مسلمان قرن پنجم و ششم هجري از ماجراي دلخراش «ايوب» پرداخته اند و در تفسيرهاي ‏قرآني منعكس است، با اصل «كتاب ايوب» كه در «عهد عتيق» آمده اختلاف هايي دارد. در كتاب حاضر، ‏‏«منظومه آلام ايوب و محنت هاي او» از «عهد عتيق» و از زبان انگليسي به فارسي ترجمه شده و با پنج متن ‏كهن فارسي مقايسه گرديده است. علاوه بر آن، مترجم به اهميت ادبي «كتاب ايوب» پرداخته و انحراف هايي ‏را كه مسلمانان قرون نخست از روي ناچاري به اين داستان داده اند نشان داده و شباهت سرنوشت «ايوب» با ‏انسان معاصر را بازگو كرده است. ‏

‏ ‏