سکوت مجلس شکست
زمینه احضار رييس جمهور به مجلس مهیاست - چهارشنبه 28 آذر 1386 [2007.12.19]
حميد احدي
به دنبال انتقادات يک پارچه و گسترده گروه هاي سياسي مختلف، نامه جبهه مشارکت و مقالات متخصصان که گزارش اقتصادي محمود احمدي نژاد را که قبل از سفر حج وي از تلويزيون پخش شد نشان فرافکني رييس جمهور و آشکار شدن شکست برنامه ها و تلاش براي انداختن آن به گردن ديگران خوانده اند، فراکسيون حزب الله مجلس اعلام داشت فضا آماده احضار رييس جمهور به مجلس براي پاسخ گوئي به سئوال هاي نمايندگان است.
همزمان جلسه ديروز مجلس به دنبال حمايت محمدرضا باهنر از مواضع رييسجمهوري براي نزديک به نيم ساعت متشنج بود و نمايندگان با تذکرات خود اعلام کردند که باهنر از کرسي رياست جلسه استفاده کرده تا فضاي جامعه را که به شدت عليه تورم و گراني است، تلطيف کند.
نايب رييس اول مجلس كه در غياب غلامعلي حداد عادل، رياست جلسهء علني را برعهده داشت در نطق پيش از دستور خود به حمايت از مواضع اعلام شدهء محمود احمدينژاد دربارهء تورم و گراني پرداخت و گفت: «مجلس آماده است هرگونه لايحهء ضدتورمي را كه از سوي دولت تنظيم شده تصويب كند.»سخنان نايب رييس اول مجلس موجب شد تا نمايندگان نزديك به 30 دقيقه در قالب تذكرات آييننامهاي از اين سخنان باهنر انتقاد كنند.
نمايندگان منتقد، معتقد بودند، باهنر قصد دارد با استفاده از تريبون مجلس جو ناخرسندي جامعه از گراني و تورم موجود را تلطيف كند.
اگرچه، پيش از اين نيز نمايندگان نسبت به لابيها و حمايتهاي پشت پردهء باهنر و برخي از اصولگرايان حامي دولت با نفوذ در مجلس در مصاحبهها و حتي نطقها و تذكرات آييننامهاي خود در جلسات علني، انتقاد ميكردند اما حمايت صريح باهنر از دولت آن هم از طريق تريبون رسمي مجلس، نارضايتي نمايندگان را دو چندان كرد تا جايي كه سرانجام پس از چندين هفته، سكوت نسبي حاكم بر فضاي مجلس را شكست
شوراي مركزي جبهه مشاركت ايران اسلامي که شب گذشته به رياست عبدالله رمضان زاده قائم مقام دبيركل تشكيل جلسه داده بود اعلام داشت دفتر سياسي توضيحات آقاي احمدينژاد را در گفتوگوي تلويزيوني در مورد دلايل افزايش تورم و وضعيت اقتصادي كشور مورد بررسي قرار داده و آن را بيش از هر چيز فرافكني و دخيل دانستن عوامل موهوم و غير مرتبط و نيز مسئوليتناپذيري دولت در به وجود آمدن وضعيت كنوني اقتصادي كشور دانسته است.
اعضاي شوراي مركزي مشارکت توجيهات رئيس جمهور در مورد گرانيهاي بيرويه را ناكافي قلمداد كردند و خواستار آن شدند تا دولت نهم پيش و بيش از فرافكنيها و انداختن تقصيرات به گردن دولتهاي گذشته و عوامل موهوم نقش و تأثير انكار ناشدني افزايش بيسابقه و بيرويه نقدينگي در بدنه اقتصاد كشور، انحراف از قانون برنامه چهارم توسعه در افزايش اتكاي اقتصاد كشور به درآمدهاي نفتي در دولت نهم، تغييرات يك شبه و تورم آفرين در نظام تعرفهاي كالاهاي وارداتي و كاهش بيسابقه تراز تجاري كشور به سود كالاهاي مصرفي وارداتي، هزينه كردن بيبرنامه بيش از 150 ميليارد دلار درآمدهاي نفتي طي دو سال و از همه مهمتر انزواي بينالمللي در نتيجه سياست خارجي پر مسأله و تنشآفرين و فشارهاي وارده بر اقتصاد كشور ناشي از تحريمهاي بينالمللي مالي، بانكي و اقتصادي و نيز ناكارآمدي وبيثباتي مديريتها در دولت نهم را در وضعيت كنوني اقتصاد كشور پذيرفته و صادقانه براي افكار عمومي توضيح دهد.
طرح حزب الله
علي عسگري، نماينده مشهد با اشاره به سخنان اخير رييسجمهوري درباره علل گرانيها و تورم که در مصاحبه تلويزيوني يکشنبهشب احمدينژاد مطرح شد، اعلام کرد که فضاي مجلس براي فراخوان رييسجمهوري در جلسه غيرعلني و غيررسمي مهياست.
عسگري سخنگوي فراکسيون حزبالله مجلس در جمع خبرنگاران پارلماني گفت: اينکه رييسجمهوري در سخنان خود برخي از اشتباهات دولت را پذيرفته خوب است اما مجلس نميتواند وظيفه نظارتي خود را فراموش کند و فضاي مجلس براي فراخوان و حضور رييسجمهوري جهت توضيح درباره اين اشتباهات و رفع ابهامات مهياست.
وي اظهار داشت: ما قبلا با طرح سوال از رييسجمهوري که اکبر اعلمي عضو فراکسيون اقليت مجلس پيگيري ميکرد، مخالف بوديم چرا که اين اقدام سياسي بود و حتي براي صرف نظر کردن تعدادي از نمايندگان مجلس براي پس گرفتن امضاهاي خود تلاش کرديم اما اکنون به نظر ميرسد که فضاي مجلس مهياست تا رييسجمهوري در يک جلسه غيرعلني غيررسمي با سخنگوي سوالات متعدد نمايندگان در زمينههاي مختلف باشد.
واکنش مطبوعات
در دو روز گذشته مطبوعات تهران در يک واکنش کلي، مسائل مطرح شده توسط رييس جمهور را به نقد کشيده و از جمله نشان داده اند که نکته مثبت اين گزارش پذيرفتن واقعيت تورم و گراني است که قبلا به کلي تکذيب مي شد اما نکته ديگر ادامه شيوه هاي گذشته براي رد مسووليت است.
همبستگي در سرمقاله خود نوشته رييسجمهور در تازه ترين مصاحبهاش بار ديگر اعلام كرد كه از نظر وي موضوع هستهاي تمام و به آژانس واگذار شده است. در حالي رييسجمهور اين سخن را ميگويد كه پرونده هستهاي ايران همچنان در شوراي امنيت باز است و تاكنون به آژانس برگردانده نشده است.
به نوشته علي صالح آبادي مدير هميستگي رييسجمهور وظيفه دارد كه واقعيتها را همانگونه كه هست به مردم بگويد، نه آنكه پروندهاي را كه در شوراي امنيت گير كرده است، تمام شده اعلام كند از زمان آغاز بهكار دولت نهم در دوم شهريور 84 حدود 28 ماه سپري ميشود. در اين مدت احمدينژاد در سفرهاي استاني، مجامع بينالمللي، مصاحبه با خبرنگاران داخلي، خارجي و راديو و تلويزيون برخي موضعگيريها و سخناني را ايراد كرده كه در نوع خودش در ايران بي سابقه است و به همين دليل اين موضعگيريها در سطح ملي و بينالمللي، مناقشهانگيز شده است.
آفتاب يزد نيز در سرمقاله خود نوشت: در مقابل ادعاي رئيسجمهور گروهي از نمايندگان نيز وعدههاي نسنجيده و اقدامات ناهماهنگ بعضي از دستگاههاي دولتي را عامل تشديد تورم ميدانند. آنها براي اثبات ادعاي خود، به هشدارهايي اشاره ميكنند كه در هنگام بررسي بودجه دو سال اخير مطرح نمودهاند. اين يادآوريها، ذرهاي از مسووليت قانوني، اخلاقي و شرعي نمايندگان نميكاهد، اما كنار هم قراردادن ادعاهاي رئيسجمهور و نمايندگان مجلس، اين نگراني را ايجاد ميكند كه هر يك از دو طرف، تنها مايلند با سلب مسووليت از خود، طرف مقابل را مسوول نابسامانيهاي اقتصادي جلوه دهند.
جهان صنعت در سرمقاله خود نوشت: روح كلي گزارش رئيسجمهور بيشتر به علل تورم و گراني اشاره دارد و كمتر به راهكار مبارزه با آن ميپردازد كه خود اين وجود ضعف در مبارزه با گراني را تداعي ميكند. درست مثل اينكه پزشكي بر سر بالين پسربچهاي برود كه از پشت بام افتاده است و بهجاي اينكه به مداوا بپردازد، بيشتر در اين باره صحبت كند كه نبايد به لب بام رفت.
دنياي اقتصاد نوشته است: تفاوت اصلي گزارش پريشب رئيسجمهوري با گزارشهاي پيشين در كاهش شديد اتكاي وي به عوامل ماورايي و مافيايي تورم و توجه به علل اقتصادي و نيز اشتباهات دولت در اين زمينه بود كه گامي به جلو محسوب ميشود، از همين زاويه ستودني است؛ اما با توجه به اين نكته ظريف كه تحليلهاي اشتباه از علل بروز مشكلات اقتصادي ميتواند به اتخاذ تصميمات اشتباه در حل اين مشكلات منجر شود و با پيدايش دور باطلي از خروجي ناخواسته و تصميمات اشتباه، اقتصاد كشور را در گرداب مشكلات بيشتر فرو ببرد؛ به نظر ميرسد ارزيابي تحليلهاي وي از علل تورم ضروري است.
همبستگي با عنوان "مردم را قانع نکرد" از قول يکي از منقدان دولت نوشته رييس دولت به صورت حرفهاي به مسائل مي پردازد و ميپندارد كه با ادبياتي غير تخصصي ميتواند دلايل گراني ها را بهآينده موكول كرده و يا براي ايجاد اعتماد به نفس بيشتر در مردم اين امر را به عوامل خود ساخته نسبت دهد.
به نوشته همبستگي رئيس بنياد باران گفته رييس جمهور يا شرايط كنوني مردم را كه تاثير يافته از گراني هاي اخير است نمي داند و يا ترجيح ميدهد كه با ادبياتي غير تخصصي در حوزهاي جدا از آمار و ارقام، اين قضيه را به ديگر حوزه ها مرتبط كنند.
اعتماد در گزارش اصلي خود نوشته بالاخره احمدي نژاد بر صفحه تلويزيون ظاهر شد و به وجود گراني و تورم اعتراف کرد؛ اعترافي ديرهنگام اما تا حدودي تسکين دهنده آلام اقتصادي مردم، چرا که تا پيش از اين محمود احمدي نژاد به کلي منکر گراني و تورم بود و حتي زماني که اقتصاددانان برجسته کشور هشدار دادند با سياست هايي که دولت احمدي نژاد در پيش گرفته است اقتصاد ايران به زودي گرفتار تورم، گراني و رکود خواهد شد اما بلافاصله اين شخص رئيس جمهور، اعضاي دولت و تريبون هاي حامي احمدي نژاد بودند که فعال شدند و اتهام هاي زيادي را متوجه اقتصاددانان کردند؛ اتهاماتي که حتي تا مرز مجرم دانستن هشداردهندگان پيش رفت.
به نوشته اعتماد يک سال پس از نوشتن آخرين نامه انتقادي اقتصاددانان اين شخص رئيس جمهور بود که بر صفحه تلويزيون ظاهر شد و براي اولين بار به گراني و تورم اعتراف کرد؛ اعترافي که بلافاصله واکنش هاي زيادي را به دنبال داشت، چرا که احمدي نژاد به رغم اعتراف به وجود گراني ها اما در عمل مسووليت آن را نپذيرفت.
کريم ارغنده پور در مقاله اي در اعتماد نوشته جالب است که پس از گذشت تنها دو سال از ايام تبليغات انتخاباتي، گفتمان "مي شود و مي توانيم" آشکارا تبديل به گفتمان "چرا نشده و نتوانسته ايم" شده است. به طور خلاصه سخن ايشان اين بود که يا برخي مديران اشتباه کردند که برخورد مي کنيم. يا مجلس تکليف کرده که از عهده ما خارج است و يا دست باندهاي قدرت و ثروت در کار است که در آينده معرفي شان مي کنيم.
به نوشته اين روزنامه نگار تغيير گفتمان عمومي ايشان بيش از جزئيات سخنان رييس دولت درخور اهميت است و طبعاً همين هست که در مجموع در تاثيربخشي اين نوع گزارش ها به افکار عمومي نقش ايفا مي کند گو آنکه گفتمان نخست ايشان يک گفتمان فعال و اميد بخش، ولي گفتمان دوم، منفعل و نااميدکننده هست. يک مخاطب با هوش متوسط هم پس از مصاحبه به خوبي در مي يابد که همه دلايل رئيس جمهور در توجيه بازماندگي از دستيابي به نتايج مطلوب اگر در آينده بيشتر نشوند کمتر هم نخواهند شد.
صداي عدالت در مقاله اي با عنوان کيف ناتمام به قلم غلامرضا کاشي که به عنوان سرمقاله اين روزنامه درج شده نوشته:ساخت گفتاري رياست محترم جمهور، در مصاحبه يكشنبه شب، از يک تغيير مهم حکايت داشت. احمدينژاد، از زمان تبليغات انتخاباتي تا همين چند ماه پيش، در هنگام سخن، در چهره يک عمل کننده مصمم ظاهر ميشد که براي همه امور کشور، راهحلهاي فوري و قطعي دارد. راه حلهايي که به عقل ديگران نرسيده بود، و يا اگر هم رسيده بود به دليل رويکردهاي غلط و حتي منافع شخصي و گروهي به عمل درنميآمد.
به نوشته اين استاد دانشگاه در گزارش اخير تصوير پيشين به کلي عوض شده بود. در فضاي سخنان احمدينژاد در مصاحبه شب پيش در مييافتي که اولاً رئيس جمهور يکي از بازيگران و عناصر اثرگذار است. توصيه ميکرد که بايد در دشواريها، بازيگران ديگر را نيز ديد. گويي مخاطبان خود را آموزش ميداد که سياست صحنه تعامل بازيگران کثير است، بنابراين همه انگشتهاي اتهام را نبايد به يکسو متوجه کرد. علاوه براين، مشکلات کشور، ابعاد و ريشههاي تاريخي دارد، نبايد در ارزيابي سياستها سطحي انديش بود و متوقع حل فوري امور بود. به علاوه بازيگران اختلال گري نيز وجود دارند که مانع از توفيق در عمل ميشوند و رئيس جمهور به خلاف تصوير گذشته قادر به جلوگيري از اختلال آنها در عرصه عمل نيست.
