مازيار رادمنش

‏"سيداحمد خاتمي" امام‌ جمعه موقت تهران بدون ذكر مصداق طيفي از جريانات سياسي و نامزدهاي حاضر در ‏عرصه انتخابات مجلس هشتم را متهم كرد كه "برخي حركات و مصاحبه‌هايي‌كه انجام مي‌دهند، نه بوي بداخلاقي ‏انتخاباتي كه بوي خيانت مي‌دهد". وي در توضيح اين ادعاي خود گفت: "آقايي مصاحبه كرده و خط و گرا داده كه ‏اگر قطعنامه سوم تحريم تصويب شود، براي راي جناحي كه شما دوست داريد، موثر است. يا برخي از جريان‌ها ‏خط دادند كه با طرح مساله اختلاف قوميت‌ها و دعواها، كرسي مجلس را تصاحب كنند. انصاف بدهيد، اين نمك ‏خوردن و نمكدان شكستن نيست؟ّ" وي همچنين در سخنانش به دفاع از مرحله جديد طرح موسوم به "تأمين امنيت ‏اجتماعي" از سوي نيروي انتظامي اشاره كرد و گفت: "مردم عزيز ما مي‌خواهند كه نواميس شان با كرامت، ‏دركوچه وخيابان تردد داشته باشند و محترم باشند. اين خواست مردم ماست كه فضاي جامعه فضاي پاكي باشد. اين ‏خواست همه متدينين است. البته ما هميشه طرفداربرخوردهاي مهرآميز بوده‌ايم." احمد خاتمي تاكيد كرد: "عزيزان ‏من! اين واقعيت را بپذيريم كه دشمن با گسترش فساد در پي "آندولوسيزه" كردن است. يعني مي‌خواهند بلايي كه ‏بر سر دولت اسلامي آندلس آوردند را بر سر ما بياورند و اين جاي ترديد ندارد. اميدواريم آنهايي كه بايد بفهمند، ‏اين مطلب را بفهمند و طرح‌هاي مقدسي كه در مسير عفاف و پاكسازي جامعه بكار مي‌رود، را تقويت كنند و ‏لااقل اگر تقويت نمي‌كنند، خرابش نكنند. گفت مرا به خير تو اميد نيست، شر مرسان."‏
‏
‎‎سيداحمد خاتمي کيست؟‎‎

سيد احمد خاتمى در سال 1339شمسى در سمنان متولد شد. نام پدرش سيد مهدى بود. خانواده خاتمى از سادات ‏معروف سمنان بوده و جدّ بزرگ آنان، سيد هاشم خاتمي است. وي پس از اتمام دوره ابتدايى، در حدود يازده ‏سالگى دروس طلبگى را درحوزه علميه سمنان شروع كرد. وي سه سال دوره راهنمايى و مقدارى از دروس ‏دبيرستان را هم خواند، ولى در امتحانات شركت نكرد. سيد احمد خاتمي تا سال 1354شمسى دروس مقدّماتى را ‏در حوزه سمنان نزد حجّة الاسلام شاهچراغى و حجّة الاسلام نصيرى آموخت و سپس در مهر همان سال وارد ‏حوزه قم شد و مجبور شد بيش‏تر دروس خوانده شده در حوزه سمنان را نزد مرحوم حجّة السلام مدرّس افغانى كه ‏به تازگى از نجف آمده بود، دو باره خواند.‏

‎‎تحصيل در قم‎‎

وي پانزده ساله بود که به قم رفت و در شرايطي که به دليل انقلاب حوزه قم دائما درگير مسائل سياسي بود، ‏تحصيل را در آنجا آغاز کرد. وي شرح لمعه را نزد حجت الاسلام فاضل هرندى، اصول الفقه را نزد حضرت ‏حجّة الاسلام هادى مروى، مكاسب را نزد آقايان ستوده، خزعلى، اشتهاردى و بنى‏فضل، رسائل را نزد حجّة ‏الاسلام موسوى، كفاية الاصول را نزد آقايان محقّق داماد و دوزدوزانى، شرح منظومه و تجريد را نزد شيخ ‏يحيى انصارى و دكتر احمد بهشتى فسائى، اسفار را نزد آية اللّه جوادى آملى و ابراهيم امينى، اشارات را نزد آية ‏اللّه حسن زاده آملى، تفسير را نزد آية اللّه مشكينى و خزعلى، يك دوره خارج اصول و بخش‏هاى زيادى از فقه را ‏نزد ميرزا جواد آقا تبريزى، مدّت هفت سال نزد آية اللّه منتظرى فقه خواند و از دروس آقايان ميرزا هاشم آملى، ‏وحيد خراسانى و شبيرى زنجانى استفاده كرد.‏

‎‎فعاليتهاي‌ علمي‌ و فرهنگي‎‎

‏‌مهم ترين فعاليت وي به عنوان روحاني اي که بيشتر درگير مسائل حوزه بود، به تدريس در قم گذشت. وي از سن ‏‏25 سالگي دروس مقدماتي را تدريس کرد و پس از آن به تدريس معالم الاصول، اصول الفقه، شرح لمعه، ‏مکاسب، رسائل و کفايه الاصول پرداخت. سيد احمد خاتمي در حال حاضر نيز به کار تدريس خود ادامه مي دهد. ‏او در کنار دروس رايج حوزه، به تدريس سيره پيامبرو امامان از سال 1383 و تفسير زيارت جامعه پرداخت. ‏وي از سال 1367 يعني از سن 28 سالگي به تدريس تفسير قرآن پرداخت و در شانزده سال موفق شد، هشت ‏جزء قرآن را تفسير کند. وي بيشترين فعاليت خود را به عنوان يک روحاني بر تدريس متمرکز کرده است.‏

‎‎تاليف کتاب ها و مقالات‎‎

سيد احمد خاتمي تا کنون کتابهاي مختلفي را نوشته و منتشر کرده است، مهم ترين کتابهاي وي به اين شرح است: ‏‏"ابعاد جنگ‌ در قرآن‌ و حديث"، "شايعه‌ از نظر قرآن‌ و حديث‌"، "سيماي‌ نفاق‌ در قرآن"، "رسالت‌ خواص‌"، ‏‏"عبرتهاي‌ عاشورا"، "سيري‌ در سيره‌ سياسي‌ امام‌ علي"، "سيماي‌ حماسي‌ امام‌ سجاد"، "مديريت‌ در قرآن‌ و ‏حديث"، "اخلاق‌ سياسي"، "امر به‌ معروف‌ و نهي‌ از منكر"، "در سايه‌ سار حكمت‌ علوي"، "مديريت‌ و تشكل‌ ‏در سيره‌ امام‌ هادي"، "نگاهي‌ به‌ مباني‌ تفكر امام‌ خميني‌ پيرامون‌ ولايت‌ فقيه"، "فقه‌ الاخلاق‌ از ديدگاه‌ شيخ‌ ‏انصاري" علاوه بر اين کتاب ها، وي تا کنون 120 مقاله‌ در مورد مسائل قرآني‌، اخلاقي‌، تاريخي‌ و فقهي‌ در ‏روزنامه‌ها، هفته‌ نامه‌، ماهنامه‌ها و گاهنامه‌ها منتشر شده‌ است‌. ‏

‎‎خطابه و وعظ‎‎

سيد احمد خاتمي، چه به لحاظ نوع تحصيل، موضوعات مورد تحقيق، سطح علمي حوزوي، سوابق اجرايي و ‏انقلابي و اداري، که معمولا مسائلي از اين دست باعث مطرح شدن و ماندگاري روحانيون در سطح جامعه ‏سياسي کشور مي شود، هيچ نقطه خاص و برجسته اي را نداشته که از آن لحاظ بتوان وي را شخصيتي ويژه و به ‏همان دليل برجسته در وضع کنوني دانست. اما در چند سال گذشته، بخصوص از دوران اصلاحات، نام وي ‏مطرح شده و بتدريج به عنوان چهره اي سرشناس، تبديل شده است. در اين مورد يک سوء تفاهم و يک ويژگي ‏دخيل بوده است. سوء تفاهم اين که به دليل شباهت اسمي "خاتمي" به رئيس جمهور سابق، براي مدتها مطبوعات ‏راستگرا جملات وي را بدون نام کوچک به عنوان گفته هاي خاتمي مي نوشتند و همين باعث شد تا خود بخود نام ‏يک خاتمي ديگر، بر سر زبان ها بيفتد. اما از سوي ديگر، وي در بحبوحه درگيري ميان جناح هاي سياسي و ‏بطور مشخص اصلاح طلبان و اصولگرايان در ده سال اخير، به عنوان ناطقي آتشين مزاج به کمک پيرمردهاي ‏خسته اصولگرا آمد تا سدي در مقابل امواج اصلاح طلبان شود. او در اين موقعيت تا آنجا پيش رفت که به عنوان ‏يکي از ائمه جمعه اصلي تهران مطرح و از اين طريق بيشتر از پيش شناخته شد. صدا و سيما با پخش دائمي ‏خطبه هاي نماز جمعه و سخنراني هاي او اين چهره را بيشتر از قبل نيز شناخت. معمولا سخنراني هاي او در ‏مورد مسائل سياسي روز است و تلاش مي کند تا اطلاعات جديد و مسائل ديني و قرآني را هم عنوان کند. او ‏همچنين تلاش مي کند که مستقل و معتدل به نظر برسد. ‏

‎‎فعاليت هاي سياسي‎‎

سيد احمد خاتمي از روحانيون نسل دوم انقلاب است. زماني که انقلاب به پيروزي رسيد، او 18 ساله بود. البته در ‏زندگينامه رسمي او نوشته شده است که "قبل از پيروزي قبل‌ از پيروزي‌ انقلاب‌ همگام‌ با رهبر كبير انقلاب‌ اسلامي‌ ‏امام‌ خميني‌ در ستيز با رژيم‌ منحط‌ پهلوي‌ بود و با ايراد خطابه‌هاي‌ حماسي‌ عليه‌ آن‌ رژيم‌ سياه‌ نقش‌ مفيدي‌ در ‏روشنگري‌ مردم‌ ايفاء كرد" اما طبيعي است که وي که در دوران مبارزات قبل از انقلاب هنوز به سن بلوغ نرسيده ‏بود، نمي توانست خطبه هاي حماسي براي روشنگري مردم ايراد کند. به نظر مي رسد که نويسندگان زندگينامه او ‏کمي در اين بخش اغراق کرده اند. ‏

سيد احمد خاتمي پس از پيروزي‌ انقلاب‌ بيشتر به فعاليت تحصيل و پس از آن تدريس و سخنراني پرداخت. وي در ‏زمان آيت الله خميني پيرو ايشان و در زمان آيت الله خامنه اي نيز پيرو رهبري جديد بود. ‏

‎‎مسووليت هاي سياسي و رسمي‎‎

سيد احمد خاتمي‌ در حال حاضر، عضو جامعه‌ مدرسين‌ حوزه‌ علميه‌ قم‌، عضو كميسيون‌ حوزه‌ آن‌ جامعه‌، نماينده‌ ‏مردم‌ كرمان‌ در مجلس‌ خبرگان‌ رهبري‌، عضو هيأت‌ رئيسه‌ مجلس‌ خبرگان‌، عضو هيأت‌ مديره‌ مركز تحقيقات‌ ‏كامپيوتري‌ علوم‌ اسلامي‌، عضو شورايعالي‌ مجمع‌ جهاني‌ اهل‌ بيت‌ و عضو شوراي‌ سياستگذاري‌ فرهنگي‌ آن‌ ‏مجمع‌ است. ‏

‎‎برخي يدگاهها‎‎

سيد احمد خاتمي از دوره اصلاحات به سخنراني هاي آتشين عليه اصلاحات پرداخت. او پس از روي کار آمدن ‏احمدي تژاد، دولت او را دولتي الهي و علوي خواند و موضعي ستايشگرانه در مقابل آن گرفت. او از معدود ‏روحانيوني بود که در مجادله احمدي نژاد با روحانيون سنتي قم، از احمدي نژاد طرفداري کرد. برخي ديدگاههاي ‏او به اين شرح است:‏

‏- دولت احمدي نژاد: "دولت احمدي نژاد رويکردهايي الهي و علوي دارد و پنج رويکرد مثبت و ارزشي را در آن ‏مي توان ديد که عبارتند از اسلامخواهي و ارزشمداري، عدالت‌ محوري و تلاش در جهت عدالت‌ گستري، ‏حمايت از محرومان، سياست فعال و با نشاط و موضعگيري شجاعانه در قبال دنياي استکبار، کار و تلاش و ‏انتخاب وزيران کاري."‏

‏- حقوق بشر: سيد احمد خاتمي "در خطبه هاي نمازجمعه، آمريکا را به نقض حقوق بشر متهم کرد و انتقادهاي ‏غرب از ايران در مورد وضعيت حقوق بشر در اين کشور را خنده ‌دار خواند و گفت آنچه غرب آن را حقوق ‏بشر مي‌ داند و جمهوري اسلامي را به نقض آن متهم مي ‌کند، ابتذال و هرزگي و در واقع ضد حقوق بشر ‏است." ‏

‏- آزادي عقيده: وي در تاريخ سوم آبان سال جاري گفت: "در جمهوري اسلامي ايران هيچ كس را‎ ‎به خاطر ابراز ‏عقيده سرزنش نمي‌كنند." وي گفت: "خدا آن روز‎ ‎را نياورد كه يك حزب‌اللهي به خاطر امر به معروف و نهي از ‏منكر محكوم شود و عامل‎ ‎منكر حاكم، بويژه اين نكته در مراكز آموزشي به نحو عام دانشگاهها، دبيرستانها‎ ‎و... ‏بايد جدي گرفته شود. در كشوري كه فضاي آن عطرآگين از خون شهداست و طنين الله‎ ‎اكبر آن دنياي استكبار را ‏به لرزه در آورده است، نبايد منكر امري عادي تلقي شود.‏‎ ‎همه وظيفه دارند در برابر آن بايستند. اگر استادي در ‏كلاس درس مقدسات كتب را هتك‎ ‎كرد بايد دانشجويان و دانش آموزان نهي از منكر كنند و مسئولان هم بايد به ‏عنوان يك‎ ‎تكليف شرعي و انقلابي از آمر و ناهي حمايت كنند نه از استاد منحرف. در يك كلام‎ ‎بايد آنچنان غيرت ‏ديني دل و جانمان را پر كرده باشد كه در جامعه‌اي كه در آنيم در‎ ‎برابر ما كسي جرأت هتك حريم دين را نداشته ‏باشد‎.‎‏"‏
‏ ‏
‏- خطر جنگ: سيد احمد خاتمي در پاسخ هاشمي رفسنجاني گفت: "شرايط كشور حساس هست ولي بحراني نيست ‏و اگر جايي بحران هست، ‌ آنجا آمريكاست كه در باتلاق عراق گير كرده است."( 25 آبان 86) ‏

‏- سپاه، انتخابات سپاه و تروريسم: "انتخابات نوعي جشن سياسي است و سپاه بايد در هر چه باشکوه ‌تر برگزار ‏شدن انتخابات تلاش کند.... سپاه نبايد تريبون تبليغاتي کانديداها قرار گيرد اما بايد با معرفي معيارهاي اصلح، ‏مردم را در انتخاب افراد اصلح کمک کند."( 25 مهر 86)، "تروريستي قلمداد شدن سپاه پاسداران از جانب ‏آمريکا، برگ زرين افتخار ديگري در پرونده سپاه است."( 26 مرداد 86)‏

‏- امنيت اجتماعي: سيد احمد خاتمي همزمان با افزايش اعدام ها در کشور گفت: "اراذل و اوباش مفسد في الارض ‏هستند." وي روز سوم آذر گفت: "اگر قرار باشد خطري، فرهنگ بسيج را تهديد کند، گسترش فرهنگ لاابالي ‏گري و هرزگي است."، او اعلام کرد: "دشمن با گسترش فساد در پي آندولوسيزاسيون ايران است." ‏

‏- حريم سيد الشهدا و اعلمي نماينده تبريز: سيد احمد خاتمي در مورد اظهارات اعلمي نماينده تبريز که با واکنش ‏امام جمعه اين شهر نيز روبرو شده بود، گفت: "اجازه نمي دهيم حريم سيدالشهداء را بشکنند."( 11 آذر 86)‏