‏حميد احدي ‏

همزمان با ابراز شادماني محمود احمدي نژاد و مقامات دولتي نسبت به انتشار گزارش اطلاعاتي جديد ‏سازمان امنيت ملي آمريکا درباره فعاليت هاي هسته اي ايران، رسانه هاي جهاني به واکنش هاي وسيعي دست ‏زده اند که اساس آن بر اين است که خطر جنگ تا اندازه زيادي کاهش يافته. اما در داخل کشور رسانه هاي ‏دولتي مانند دو سال گذشته که هر اتفاقي را پيروزي بزرگي براي دولت مي شمارند، گزارش آمريکائي ها ‏را هم موفقيتني براي خود و شکستي براي آمريکا وانمود کرده اند، در همين حال بسياري از تحليل گران ‏توجه داده اند که اين گزارش مثبت نيست و مي تواند دامي باشد.‏

مهم ترين واکنش آمريکايي ها به گزارش، از آن جورج بوش، رييس جمهور آمريکا بود که ديروز خواهان آن ‏شد که دولت ايران درباره اهداف هسته اي خود توضيح دهد و تاکيد کرد که مطمئن است که بريتانيا، فرانسه، ‏آلمان و روسيه، برنامه هسته اي ايران را‎ ‎يک مشکل قلمداد مي کنند. در واکنشي ديگر، کاندوليزا رايس به ‏خبرنگاراني كه همراه با وي به اتيوپي سفر مي‌كردند، گفت: به ايراني‌ها مي‌گويم از گشايشي كه در برابرتان ‏قرار گرفته براي تعليق كار بر روي چرخه سوخت استفاده كنيد اين چيزي است كه همه از آن نگران هستند. ‏اجازه دهيد بنشينيم و درباره اينكه چطور مي‌توانيد برنامه هسته اي غيرنظامي داشته باشيد كه خطر اشاعه ‏نداشته باشد، گفت‌وگو كنيم. ‏

وزير امور خارجه آمريكا در بخشي ديگر از سخنانش گفت: كاهش فشارها عليه ايران اشتباه بزرگي خواهد ‏بود، زيرا گزارش جامعه اطلاعاتي آمريكا گفته است كه تهران در سال 2003 برنامه هسته‌اي خود را متوقف ‏كرده است. بههمين دليل، اعمال فشار براي رسيدن به سومين قطعنامه تحريم شوراي امنيت عليه تهران ادامه ‏خواهد يافت. ‏

اما در داخل، قابل تامل ترين واکنش داخلي از علي لاريجاني دبير سابق شوراي عالي امنيت ملي بود که ‏دولتمردان و تصميم سازان را از اغراق گوئي در مورد گزارش برحذر داشت و از آن ها خواست از افراط و ‏تفريط دست بردارند. اين جمله چند ساعتي بعد از آن منتشر شد که محمود احمدي نژاد گزارش جديد را به ‏معناي پايان بحران هسته اي دانست و روزنامه رسمي دولت اظهار نظر کرده که فقط يک عذرخواهي از ‏سوي آمريکايي ها باقي مانده تا همه چيز حل شود. جلال فياضى در سرمقاله ايران نوشت: "با انتشار بخش ‏هايى از گزارش محرمانه ۱۶ نهاد امنيتى و اطلاعاتى آمريكا، يك اعتراف رسمى ديگر مبنى بر صلح آميز ‏بودن فعاليت هاى هسته اى ايران در كارنامه آمريكا يى ها ثبت شد و نشان داد مقامات تندرو كاخ سفيد بى هيچ ‏سندى زبان به اتهام عليه ايران مى گشايند." مدير روزنامه ايران پيش بيني کرده که اين گزارش و گزارش ‏البرادعى، آمريكا را در قانع سازى ديگر كشور هاى عضو شوراى امنيت براى اتخاذ تصميم هاى شديد تر ‏عليه ايران با چالش مواجه سازد و انزواى بيشترى را متوجه كاخ سفيد كند. ‏

ساير روزنامه هاي هوادار دولت مانند کيهان هم گزارش سازمان هاي اطلاعاتي آمريکا درباره فعاليت هاي ‏هسته اي ايران را پيروزي براي ايران و شکست جورج بوش رييس جمهور آمريکا توصيف کردند. در همين ‏راستا، قدس با عنوان "گزارشي كه مثل توپ صدا كرد" و همشهري با تيتر "بوش زير فشار رسانه‌ها" و ‏جوان با عنوان درشت "جنگ‌طلب مات شد" و جام جم با "توفان اطلاعاتي بر پيكر دولت بوش" به استقبال ‏اين گزارش رفتند.‏

‎‎هشدار جمهوري اسلامي‎‎

در واکنشي متفاوت، روزنامه جمهوري اسلامي در سرمقاله خود توجه داده که آن چه در گزارش شانزده ‏سازمان اطلاعاتي آمده مي تواند خطرناک باشد . به نوشته اين روزنامه گزارش هاي اطلاعاتي آمريکائي ‏شيطنت است و اين شيطنت مي تواند براي ايران خطرناك باشد و آنچه را دولتمردان آمريكا ديروز و به دنبال ‏انتشار اين گزارش مطرح كرده اند به افكار عمومي جهان القا نمايد. در آنصورت دولت آمريكا مي تواند به ‏بهانه اينكه جلوگيري از بازگشت ايران به رويكرد نظامي در فعاليت هاي اتمي نيازمند ادامه فشار به ‏دولتمردان ايراني است سياست خصمانه خود عليه ايران را ادامه دهد و راهي را كه براي تصويب سومين ‏قطعنامه ضد ايراني در شوراي امنيت سازمان ملل در پيش گرفته است ادامه دهد.‏

از سوي ديگر، اعتماد ملي در سرمقاله خود نوشت انتشار گزارش 14 سازمان و نهاد اطلا‌عاتي و امنيتي ‏آمريكا و اعتراف به اينكه ايران از سال 2003 قصد خود براي دستيابي به سلا‌ح‌هاي اتمي را كنار نهاده، ‏مباحث و حتي جنجال‌هاي فراواني را در آمريكا و ديگر رسانه‌هاي بين‌المللي جهان برانگيخت.‏

به نوشته اعتماد ملي اين گزارش در زماني كه گروه 1+5 خود را آماده اعمال تحريم‌هاي جديد عليه ايران ‏مي‌كند، از معنايي دوگانه برخوردار است. از يك سو نشان‌دهنده تصميم نهايي آمريكا براي صرف‌نظر كردن ‏از گزينه نظامي حداقل در ماه‌هاي منتهي به ژانويه تا مي است و از سوي ديگر متضمن حمايت بنيادين از ‏افزايش سطح تحريم‌ها عليه ايران براي منصرف كردن ايران- به زعم خودشان- از بلندپروازي‌هاي هسته‌اي ‏است، اما علي‌رغم تحليل دوگانه نهادهاي امنيتي آمريكا، نبايد فراموش كرد كه صرف توقف تلا‌ش ايران براي ‏دستيابي به سلا‌ح‌هاي اتمي در سال 2003 از آن دست ادعاهايي است كه نمي‌توان در نفي و يا اثبات آن ‏صف‌بندي نمود.‏

‎‎شتابزده و آماتوري‎‎

پرويز اسماعيلي در سرمقاله تهران امروز زاويه اي ديگر را مورد توجه قرار داده و واکنش‌هاي مثبت نسبت ‏به اين گزارش را که حتي از زبان بالاترين مقامات دولتي و ديپلماتيک ابراز شده حرکتي نادرست و عاميانه ‏خوانده و آن را به واکنش قبلي مقامات به گزارش چندي پيش البرادعي تشبيه کرده که که يکسره "مثبت" ‏خوانده شد. اسماعيلي آورده: گويي مديران ارشد اجرايي نمي‌دانند که افکار عمومي ‌را مي‌توان از طريق ‏رسانه‌ها هم کنترل کرد و نيازي به خرج کردن از اعتبار مقامات رسمي‌نيست. ‏

نويسنده سرمقاله تهران امروز تاکيد کرده که شتابزدگي در مواضع، رفتارهاي آماتور گونه ديپلماتيک و عدم ‏شفافيت و ارائه تحليل درست از ماهيت اين گزارش‌ها، در آينده ما را با مشکلاتي مواجه خواهد کرد. حال ‏اينکه انتظار مي‌رفت چالش‌هاي سنگين سال‌هاي گذشته بايد ديپلماسي ما را ورزيده‌تر کرده باشد. ‏

نويسنده سرمقاله سپس توجه داده که جمله "ايران در پاييز يا سپتامبر 2003 (شهريور 82) برنامه تسليحات ‏هسته‌اي خود را متوقف کرد" در گزارش اشاره به زمان توافق با سه کشور اروپايي در سعدآباد و آغاز تعليق ‏است. ضمن اينکه برخلاف آنچه در گزارش اخير البرادعي اعلام شده (يعني صلح آميز بودن فعاليت‌هاي ‏ايران از سپتامبر 2003) بر اساس گزارش برادعي اين وضعيت از 18 سال پيش وجود داشته و از سوي ‏ديگر گزارش ادعا کرده که نظاميان در فن آوري هسته اي دست داشته اند در حالي که چنين امري نادرست ‏است و در هيچ گزارشي نيست.‏

در خارج از ايران، راديو آلمان با احمد تقوايي کارشناس مسائل سياسي گفتگويي درباره گزارش اطلاعاتي ‏جديد کانجام داده و از قول وي نوشته گزارشي که منتشر شده تاثيرات خيلي خيلي زيادي به روي دو مسئله ‏باقي خواهد گذاشت. يک، مسئله‌ي داخل آمريکا و مسئله‌ي انتخابات آمريکا، و ديگري هم مناسبات ايران و ‏آمريکا: " در حقيقت با انتشار اين گزارش مي‌شود گفت يک گام خيلي مهمي، يک موضوع خيلي مهمي در ‏ارتباط با کاهش خطر جنگ در حقيقت اتفاق افتاده است."‏

اين کارشناس تاکد کرد: با انتشار اين گزارش در حقيقت به نظر نمي‌رسد که دولت بوش ديگر قادر باشد ‏افکار عمومي آمريکا را براي هر نوع حمله‌ي نظامي حداقل در سال آينده آماده بکند. از اين لحاظ به‎ ‎هرحال ‏اهميت اساسي دارد. بويژه اينکه مسئله‌ي ايران يکي از موضوعات جدي دعواي انتخابات آمريکا هم بود و ‏هنوز زود است که من تاثيرات آن را روي اين جدلهاي انتخاباتي ببينم. ولي فکر مي‌کنم با انتشار اين خبر ‏موقعيت حزب جمهوريخواه و دولت بوش در پيشبرد برنامه‌هايشان در سال آينده خيلي تضعيف خواهد شد.‏