‏حميد صلاحي
H.Salahy@yahoo.com

به گزارش خبرگزاري رسمي جمهوري اسلامي ايران در طول هفته گذشته بر اثر حوادث رانندگي در جاده ‏هاي کشور 706 نفر کشته و زخمي شده اند. بنا به اخبار منتشره 461 حادثه تصادف رانندگي در هفته ‏گذشته روي داده که طي آن94 نفر کشته و 612 نفر زخمي شده اند. طبق همين گزارشها يک هفته قبل از ‏آن نيز 63 نفر در حوادث رانندگي در جاده هاي ايران جان خود را از دست داده و بيش از 560 نفر نيز ‏زخمي شده بودند‎.‎

سوانح رانندگي هر ساله جان حدود 1ميليون و 200 هزار انسان را در سراسر جهان مي ‌گيرد و ميليون ‌ها ‏مجروح بر جاي مي ‌گذارد. ضمن اينکه سوانح رانندگي، دليل اصلي مرگ افراد در سنين 10 تا 24 ساله ‏نيز محسوب مي شود و ضايعات جبران ‌ناپذيري را بر خانواده‌ها و جوامع وارد مي‌کند. از همين رو، اتخاذ ‏تدابير و راهکارهايي در جهت کاهش آمار تصادفات و در عين حال کاستن از ميزان تلفات جاني و ‏مصدومان تصادفي، از وظايف اصلي دولت هاست و مي تواند از وارد آمدن هزينه هاي سنگين اقتصادي ‏بر پيکره جوامع، جلوگيري کند.‏

‎‎ناوگان فرسوده خودروهاي سنگين‎‎

در ميان حوادث رانندگي منجر به فوت يا نقص عضو، خودروهاي سنگين و فرسوده سهم عمده‌اي دارند. به ‏طوري که در اغلب حوادث رانندگي منجر به فوت يا نقص عضو، حداقل يکي از خودروهايي که در بروز ‏سانحه رانندگي نقش داشته، خودروي سنگين شامل کاميون و تريلر يا اتوبوس بوده است‎.‎

صاحب نظران حوزه راهداري در ايران معتقدند که براي رفع اين مشکل و کاهش تصادفات جاده‌اي و ‏تلفات ناشي از آن، مهمترين اقدامي که بايد در دستور کار مسوولان قرار گيرد و به عنوان يک اولويت ‏انکارناپذير مورد توجه واقع شود، نوسازي ناوگان فرسوده حمل ‌ونقل جاده‌اي ايران است. تردد تعداد ‏زيادي کاميون و تريلر فرسوده که عمر مفيد خود را پشت‌ سر گذاشته‌اند، به جز بازي با جان و زندگي ‏هزاران نفر از مردم بيگناهي که در جاده‌هاي کشور تردد مي‌کنند چيزي نيست.‏

در حقيقت فرسودگي ناوگان حمل‌ونقل جاده‌اي کشور، نقش اول را در افزايش تصادفات رانندگي ايفا مي‌کند ‏که بايد براي رفع آن چاره‌اي انديشيد. ‏

به عقيده کارشناسان اگر مسوولان خواستار رفع اين مشکل هستند ابتدا بايد براي جايگزيني ناوگان فرسوده ‏حمل‌ونقل عمومي چاره‌اي بينديشند. در اين راه البته دارندگان خودروهاي فرسوده نيز از دولت حمايت ‏خواهند کرد. قطعاً هيچ يک از دارندگان کاميون‌هاي فرسوده تمايلي به حفظ اين خودروهاي پرخرج و ‏خطرناک ندارند و اگر فرصت را فراهم ببينند قطعاً خودشان براي جايگزيني خودروي فرسوده خود ‏پيش‌قدم خواهند شد.‏

اما از آنجا که کاميون و تريلي کالايي سرمايه‌اي است و با توجه به قيمت بالاي آن، خريداري آن به راحتي ‏امکان پذير نيست، دارندگان کاميون‌ها و تريلي‌هاي فرسوده به راحتي نمي‌توانند خودروي خود را تبديل به ‏احسن کنند و در اين راه چشم انتظار کمک مسوولان هستند. دولت با حمايت از دارندگان خودروهاي ‏فرسوده سنگين مي‌تواند آنها را در از رده خارج کردن خودروهاي فرسوده خود و جايگزيني آن با ‏خودرويي نو ياري دهد و نقش ترغيب‌کننده آنها براي اين کار را ايفا کند؛ اقدامي با کندي قابل ملاحظه اي ‏در حال پيگيري است.‏

‎‎جاده هاي نا هموار‏‎‎

يکي ديگر از مشکلاتي که رانندگان در جاده هاي سراسر کشور با آن مواجه هستند، خرابي جاده ها است. ‏مسئولان درگير در حوزه راهداري کشور نيز بر اين عقيده اند که تا زماني که تجهيزات ايمني در جاده ‏هاي کشور از شکل سنتي خود خارج نشود، نمي توان به کاهش آمار تلفات تصادفات جاده اي چندان ‏اميدوار بود. ‏

ايران به عنوان کشوري قديمي ساخت بيشتر جاده هايش به سالهاي بسيار دور باز مي گردد که ديگر ‏جوابگوي نيازهاي امروز جامعه ايران نيست، اما دولت از تخصيص بودجه لازم براي بازسازي جاده ها ‏سرباز مي زند. بسياري اوقات هم اگر بودجه اي به اين کار اختصاص يابد همانند ديگر بودجه ها حيف و ‏ميل مي شود. بيشتر اتوبان ها و جاده هاي پر ترافيک کشور نظير جاده هاي مناطق مرکزي و جنوب ‏شرقي کشور، قدمت 4 تا 7 دهه دارند؛ ضمن اينکه بسياري از آزادراه هاي موجود نيز ويژگي هاي ‏استاندارد يک آزاد راه را ندارند.‏

بر اساس آمار سال 85، تنها 4/1 درصد از مجموع راه هاي کشور، آزاد راه و حدوده 5 درصد آن ‏بزرگراه بوده و اين در حالي است که 7 درصد حمل و نقل بين شهري به صورت ريلي، 3 درصد هوايي و ‏‏90 درصد از طريق زميني انجام مي شود.‏

سرهنگ عليرضا اسماعيلي، رئيس پليس راه ناجا در گفت و گو با مهر با اشاره به پيشرفت کند در بهره ‏برداري از بزرگراه ها و آزادراه هاي کشور، تاکيد مي کند: "در شرايطي که هنوز از سيستم هاي سنتي ‏کنترل ترافيک استفاده مي شود، تصور افزايش سالانه مرگ و مير ناشي از تصادفات رانندگي در راه ها ‏دور از انتظار نيست."‏

اين مقام مسئول، علاوه بر اذعان به مشکلات پليس راه کشور در برقراري و تامين امنيت و آرامش در ‏سفرهاي جاده اي، عنوان مي کند که بسياري از مشکلات فعلي در حوزه ترافيک، به زمان جنگ و پس از ‏آن بر مي گردد. چرا که پس از جنگ بخش اعظم منابع کشور به سمت بازسازي مناطق آسيب ديده صرف ‏شد و انجام اقدامات زيرساخت در حوزه ترافيکي مورد غفلت واقع شد.‏

‎‎فشار رواني رانندگان‏‎‎

کارشناسان معتقدند يکي ديگر از دلايل افزايش حوادث رانندگي در ايران، فشار زياد کاري بر رانندگان ‏است. زيرا به دليل مخارج کمرشکن زندگي و تورم و گراني، بسياري اوقات شاهديم که افرادي چند شغله ‏هستند تا از اين طريق بتوانند معاش زندگي خود را تامين کنند. بسياري از رانندگان با چنين شرايطي به ‏رانندگي مي پردازند و اين در افزايش حوادث رانندگي موثر است. ‏

صاحب نظران همچنين افزايش روز افزون فقر و بيکاري در ميان اقشار مختلف جامعه را مشکلي مي ‏پندارند که تبعاتي اين چنيني را رقم مي زند. بيشتر جوانان براي يافتن شغل به هر دري مي زنند تا بتوانند ‏نيازهاي اوليه خود را تامين کنند. رانندگي نيز از زمره کارهايي است که بنا به شرايط امروز جامعه ‏ايران، افراد بسياري را جذب خود ميکند که چه بسا در اين حرفه مهارت و يا تجربه کافي ندارند.‏