پريسا حاتمي

در ادامه موج اخراج اساتيد دانشگاه، منابع خبري از اخراج و بازنشستگي اجباري دو استاد ديگر اين دانشگاه خبر دادند. غلامعباس توسلي و محمد دهقاني، دو استادي هستند كه در روزهاي اخير خبر بازنشستگي اجباري و اخراج آنها منتشر شده است.

اين در حالي است كه از دانشگاه‌هاي شهرهاي ديگر نيز اخبار پراكنده‌اي مبني بر اخراج استادان مي‌رسد. آخرين نمونه، خبر اخراج "دکتر جعفري" از اساتيد برجسته علوم سياسي دانشگاه اصفهان است كه به نوشته سايت‌هاي خبري در فرصت تعطيلات تابستاني از دانشگاه اخراج شده است.

اخراج چند تن از اساتيد برجسته دانشگاه تهران در ماه‌هاي گذشته و نيز در آستانه شروع سال تحصيلي جديد، موجي از اعتراضات را برانگيخت، به طوري كه دولت و رسانه‌هاي حكومتي ابتدا مجبور به تكذيب اين موضوع شدند و سپس با تاييد "اخراج" دست‌كم دو استاد دانشكده حقوق دانشگاه تهران (دكتر حسين بشيريه و دكتر هادي سمتي)، درباره دو استاد ديگر (دكتر شاهنده و دكتر كزازي) صحبت از "درخواست بازنشستگي" ايشان كردند. در همين حال برخي منابع خبري از "اجباري" بودن اين بازنشستگي‌ها خبر دادند.

چندي بعد و با بالا گرفتن اعتراض‌ها، رئيس دانشگاه تهران اعلام كرد كه دو استاد اخراج شده يك ماه فرصت دارند كه اعتراض كنند؛ امري كه به علت مقبول نبودن توجيهات كميته انتظامي هيئت علمي دانشگاه براي صدور حكم اخراج، از سوي اين دو استاد مورد پذيرش قرار نگرفت.

در همين حال تلاش دانشجويان براي حضور اين دو استاد در كلاس‌هاي درس در مدت زماني كه حكم اخراج آنها هنوز قطعي نشده، به جلسه انجمن اسلامي دانشكده حقوق با عميد زنجاني رئيس دانشگاه تهران انجاميد. اما در اين جلسه، عميد زنجاني درخواست دانشجويان براي حضور اين دو استاد در دانشگاه را نپذيرفت و در روزهاي بعد، حراست دانشگاه تهران حتي از ورود اين دو استاد به دانشگاه نيز جلوگيري كرد.

بازنشستگي اجباري استاد قديمي جامعه‌شناسي

اما در روزهاي اخير، به‌رغم آنكه وزير علوم دولت احمدي نژاد گفته بود اخراج اساتيد دانشگاه ادامه نخواهد يافت، دانشجويان خبردار شدند كه براي يكي از اساتيد برجسته دانشكده علوم اجتماعي حكم بازنشستگي اجباري، و براي يكي از اساتيد نمونه دانشكده ادبيات نيز حكم اخراج صادر شده است.

بر اساس گزارش سايت "ميزان نيوز" وابسته به "نهضت آزادي" كه توسلي عضو شوراي مركزي آن است، دکتر غلامعباس توسلي، استاد ممتاز جامعه شناسي نيز مشمول حکم بازنشستگي اجباري شده است. اين سايت خبر داده كه: "در پي امتناع عميد زنجاني از امضاي حکم بازنشستگي براي دکتر توسلي که عضو فرهنگستان علوم نيز هست با فشار وارده از سوي برخي نهادها در حکم بازنشستگي صادره علت اين امر درخواست شخصي دکتر توسلي ذکر شده است."

دکتر توسلي دو سال پيش به عنوان استاد نمونه سراسر کشور انتخاب شد و در سال 1381 نيز به عنوان استاد برگزيده، مدال افتخاري علمي (مدال درجه 1 دانشگاه) را دريافت كرد. وي كه در سال‌هاي 1382 و 1380 نيز به عنوان پژوهشگر برجسته کشور انتخاب و معرفي شده بود، بيش از 30 جلد کتاب ترجمه يا تاليف كرده است كه بسياري از آنها به چاپهاي متعدد رسيده و در بسياري از رشته‌هاي علوم اجتماعي به عنوان منابع پايه تدريس مي‌شود. دكتر غلامعباس توسلي كه اكنون در دوره احمدي نژاد اخراج مي‌شود، از بنيانگذاران انجمن جامعه شناسي ايران و اولين رئيس اين انجمن بوده و همچنين مدتها رياست دانشکده علوم اجتماعي و گروه جامعه شناسي دانشگاه تهران را برعهده داشته است.

اخراج به اتهام توهين به مقدسات!

در همين حال دكتر محمد دهقاني، استاد دانشكده ادبيات و علوم انساني نيز از اخراج خود خبر داده است. وي كه از اساتيد جوان اين دانشكده است، در تابستان امسال با حکم هيات انتظامي اساتيد از ادامه تدريس در دانشگاه منع شده است.

اتهام اين استاد كه به اخراج وي از دانشگاه تهران منجر شده، "توهين به مقدسات اسلامي" ذكر شده است و وي هفته گذشته در نامه سرگشاده‌اي خطاب به هيئت انتظامي اساتيد، دفاعيه خود را به اين شكل بيان كرد: "رأي قابل پژوهش هيات بدوي انتظامي (پيوست1) در تاريخ 22/5/86 رويت شد. تصور من بر اين بود که با حضور در جلسه هيات در تاريخ 22/5/86 و گفت وگوهاي صميمانه و دوستانه‌يي که صورت گرفت هر نوع سوءتفاهمي برطرف شده و آقايان ديگر به گزارش هاي کذايي و شهادتنامه هاي مجعول يا مغرضانه توجهي نمي کنند و مرا از همه آن اتهامات نابجا تبرئه مي کنند."

هنوز مشخص نيست كه اتهام اين استاد و مصداق و مدرك آن دقيقا چيست، اما اتهام ديگر وي به مراتب جالب‌تر است: "عدم پاسخگويي صحيح به دانشجويان در جايي که بايد پاسخگو باشد!" در روز سخنراني احمدي نژاد در دانشگاه تهران، تعدادي از دانشجويان معترض پلاكاردهايي در دست داشتند كه در آن، خواستار لغو اين حكم اخراج و بازگشت دهقاني به دانشگاه تهران شده بودند.

دانشجويان مي‌گويند با توجه به اينكه حكم اخراج دهقاني "قابل پژوهش" ذكر شده بوده و تصور وي بر اين بوده كه توضيحات وي هيئت انتظامي را قانع كرده است، وي در هفته اول در كلاس‌هاي درس حاضر شده است، اما از هفته دوم و در حالي كه حتي مهلت تجديدنظر هنوز به پايان نرسيده بود، دانشگاه مانع تدريس وي شده است.

گفتني است پيش از اين هم از تدريس يك استاد ديگر اين دانشكده با نامي مشابه، به نام "دکتر محمدعلي دهقاني" عضو هيات علمي گروه زبان و ادب فارسي، به بهانه ركود علمي! جلوگيري شده بود. در حالي كه وي سال قبل از سوي دانشجويان به عنوان استاد نمونه انتخاب شده بود.

در بخشي از دفاعيه سرگشاده اين استاد دانشكده ادبيات آمده است: "به اقتضاي کار و تحصيلاتم از بزرگاني چون فردوسي و سعدي و حافظ و مولانا آموخته ام که به مقدسات هيچ دين و آييني توهين نکنم تا چه رسد به اسلام که خود پيرو آنم و انشاءالله چنان که مسلمان به دنيا آمده ام مسلمان خواهم مرد و هرگز از ياد نخواهم برد که: دين به دنيافروشان خرند / يوسف فروشند تا چه خرند؟"

وي در عين حال تصريح كرده است: "هر رطب و يابسي را که به هرحال معتَقَد و مقلَّد عده اي (اعم از عارف و عامي) است در دايره محدود مقدسات گنجاندن در نهايت موجب وهن مقدسات است. بايد بشدّت پرهيخت از اين که در دانشکده هاي علوم انساني فضايي ايجاد شود که در آن هر روز بر فهرست ذوات مقدس و بحث ناپذير بيفزايند و در عوض از موضوعاتي که همه محل بحث و فحص و سوال است بکاهند."