لايحه خانواده، عقبگرد در قوانين ايران
فريده غائب - سه شنبه 6 شهریور 1386 [2007.08.28]
«برخي قوانين ايران با فرهنگ جامعه نه تنها انطباق ندارد بلكه چند پله هم عقبتر است.»
شيرين عبادي، حقوقدان اين را ميگويد. او با حضور در اولين نشست مطبوعاتي كمپين يك ميليون امضا براي تغيير قوانين به نكاتي در قانون اشاره ميكند كه نه تنها همگام با برخي ابعاد فرهنگ اجتماع نيست بلكه در مواردي همچنان در حال پسرفت است. از جملهء اين موارد لايحهء اخيري است كه قوهء قضاييه پيشنهاد داده و دولت آن را تقديم مجلس كرده است. يكي از بندهاي اين لايحه، ازدواج مجدد مردان با كسب اجازه از دادگاه به شرط رعايت عدالت است اما شيرين عبادي اين ماده را نقد ميكند:«به لحاظ قانوني دادگاه چگونه ميتواند شرط برقراري عدالت را احراز كند در حالي كه هنوز ازدواج مجددي انجام نشده تا ببينيم مرد توانايي برقراري عدالت را دارد يا نه؟»او همچنين جنبهء ديگري از اين ماده را مدنظر قرار ميدهد: «آيا محبت و عشق قابل تقسيم است؟ مگر در قرآن براي محدود كردن تعدد زوجات يادآوري نشده كه ازدواج مجدد نكنيد مگر آنكه بتوانيد عدالت را برقرار كنيد.»او تصويب اين قانون را يك عقبگرد ميداند و توصيه ميكند: «اين ماده را از دستور جلسه خارج كنيد چراكه هم از جهت حقوقي غلط است و هم با موازين اسلام مغايرت دارد.»
او در ادامه با اشاره به اشكالات قانون مجازات اسلامي دربارهء اعدام ميگويد: «در سال 1304 قانون مجازات عمومي تصويب شد، آن زمان مجازات اعدام زير 18 سال ممنوع بود اما حالا در قانون سال 1386 من موكل 14 سال و 9 ماههاي به نام «محمد لطيف» دارم كه حكم اعدامش صادر شده، اما ما تلاش ميكنيم.»او به اين اشكالات اشاره ميكند و بحثهاي حقوقي را كه كمپين يك ميليون امضا براي تغيير قوانين انجام ميدهد، مطرح ميكند: «فعاليتهاي كمپين فراتر از تصور اوليهمان به پيش ميرود. مهمترين دستاورد ما آگاهسازي است اما در اين تلاش يكساله عدهاي از تلاشگران محكوم شدند آن هم به جرم اقدام عليه امنيت ملي. اما من نميدانم كدام عمل زني كه دلش نميخواهد هوو داشته باشد، اقدام عليه امنيت ملي محسوب ميشود؟»پنجم شهريورماه سال گذشته كمپين يك ميليون امضا براي تغيير قوانين فعاليت رسمي خود را آغاز كرد. مهمترين هدفش هم تغيير قوانيني همچون طلاق، حضانت، ارث، ديه و شهادت است كه با استناد به فتواهاي برخي مراجع و علما به اين نكته تاكيد كرده كه اين قوانين از جمله قوانيني هستند كه قابل تغييرند.حالا بعد از گذشت يك سال، اولين نشست مطبوعاتي و ارايهء گزارش عملكرد يكساله، اين كمپين، صبح ديروز با حضور فعالان جنبش زنان، شامل مردان و زنان برابري طلب برگزار شد.
بابك احمدي، نويسنده يكي از حاضران است كه خطاب به خبرنگاران ميگويد: «صراحتا اعلام ميكنم كه من يك فمينيست هستم.»به گفتهء او، ماهيت فعاليت كمپين كمك به آيندهء كشور است: «فعاليت كمپين بسيار مسالمتآميز و برمبناي اولين اصل حقوق بشر يعني برابري است اما من بارها تاكيد كردهام كه جنبش زنان متعلق به خود زنان است و بايد توسط خود آنها پيگيري شود اما مردان هم ميتوانند در اين راه كمك كنند.»او كه در آغاز سخنانش از زناني كه براي به دست آوردن برابري و آگاهسازي تلاش ميكنند، تشكر ميكند و در پايان سخنانش هم از مرداني ياد ميكند كه در اين يكساله به كمپين پيوستهاند و تلاش ميكنند.نرگس محمدي، سخنگوي كانون مدافعان حقوق بشر نيز كمپين را يك دغدغهء اجتماعي ميداند; اينكه هدف اصلي اش برقراري عدالت است.
اما ژيلا شريعتپناهي، محقق و قرآنپژوه، جنبههاي ديگري از فعاليتهاي كمپين يك ميليون امضا را در بحث همايش مطرح ميكند: «مترجمان قرآن، اكثرا به ريشهء لغات كمتوجهي ميكنند. براي مثال نشوز زنان براي زنان را به معناي نافرماني تلقي ميكنند و نشوز براي مردان را بيميلياش نسبت به زن معنا ميكنند يا دربارهء واژهء «قوام» كه آن را مسلط و رييس ترجمه كردهاند در حالي كه اين واژه در اصل به معناي ستون وسط چادر يا همان تكيهگاه است.»
او در ادامه از مشكلات موجود در شماري از تفسيرهاي قرآني اشاره ميكند و اينكه مفسران به احاديث استناد ميكنند.شريعتپناهي از انتشار جلد دوم كتاب «حقوق زن در خانواده» با همكاري دفتر آيتالله صانعي خبر ميدهد: «اين كتاب، گامي است در جهت روشنسازي مسايل و نابرابريهاي حقوقي. اينكه در قرآن هيچ گونه تبعيضي ميان زن و مرد قايل نشده و حتي در قرآن از مزاياي مادري و همسري دفاع شده است.»
در اسلام انسان بودن مهم است
سيمين بهبهاني، بانوي شعر ايران كه در فعاليت يك سالهء كمپين در بيشتر مراسماش حضور يافته، اين بار هم با خواندن شعري بر حمايت خود از فعاليت كمپين تاكيد ميكند.
به گفتهء او، در اسلام انسان بودن مطرح است، بنابراين زنان بايد براي گرفتن حقوقشان تا آخرين توان تلاش و ديگران را آماده كنند. كيوان صميمي، مديرمسوول نشريهء توقيف شدهء «نامه» نيز كه ميزبان برگزاري اين نشست مطبوعاتي بود، لازمهء هر حركتي را تقبل پرداخت برخي هزينهها ميداند.اما در اين جلسه، نسل سوميهاي كمپين هم حضور داشتند; نسل اوليها كساني چون سيمين بهبهاني، نسل دوميها كه كمپيني براي مادران ترتيب دادهاند و نسل سوميها كه جوانان پرشوري هستند كه در اين يك ساله براي جمعآوري امضا و آگاهسازي تلاش ميكنند از جمله ناهيد كشاورز و سارا لقماني.ناهيد كشاورز از فرآيند فعاليت يك سالهء كمپين ميگويد و سارا لقماني به اين نكته اشاره ميكند كه خواستهمحوري به جاي ايدئولوژيمحوري از مهمترين ويژگي كمپين يك ميليون امضاست.حالا اين كمپين در 20 شهر فعاليت دارد و بيش از 500 عضو فعال آن مشغول پيشبرد اهداف هستند.
منبع: سرمايه
