نمايش از پا نيفتاده ها- اقتباسي از داستان ارنست همينگوي- در سالن اصلي تالار مولوي روي صحنه رفته است. اين نمايش از همکاري گروهي هنرمند جوان بهره مي برد. نگاهي انداخته ايم به اين نمايش...

گاوباز تنها

نويسنده و کارگردان: رضا ثروتي- طراح صحنه: شيما ميرحميدي- بازيگران: مرتضي اسماعيل كاشي، مجيد شعاعي، رضا ثروتي، بابك برهانيان، بامداد افشار.

خلاصه داستان: ناسيو گارسيا ماتادوري است كه بعد از گذراندن مصدوميتش قصد دارد دوباره به ميادين گاوبازي برگردد. ساعت پنج عصر وعده او و ميدان است.

نمايش از پا نيفتاده ها کاري اقتباسي به شمار مي آيد. ثروتي اين نمايش را برا ساس داستاني از ارنست همينگوي اقتباس کرده است. داستان همينگوي شکست ناپذير نام دارد و آن را زماني نگاشته که در اسپانيا به عنوان خبرنگار زندگي مي کرده است. همينگوي تا آنجا اسپانيا را دوست مي داشت که از آن به عنوان کشور دوم خود ياد مي کند. ثروتي متناسب با امکاناتي که صحنه در اختيارش قرار داده سعي مي کند دست به فضاسازي بزند.آنچه مسلم است او امکان ايجاد يک مکان گاوبازي را به شکل عيني روي صحنه نداشته و در اين راه با تکيه بر برخي نشانه هاي آشنا از ذهنيت مخاطب کمک مي گيرد. در همين بين است که دکور نيز شکلي کاربردي پيدا مي کند. ما در ميانه صحنه با ميزي مدور رو به رو هستيم که اين ميز فراخور داستان زمانيکه قرار است شخصيت اصلي وارد ميدان گاوبازي شود تغيير ماهيت داده و به ميدان نبرد شخصيت داستان ثروتي بدل مي شود. درواقع ميزانسن آنگونه که بايد به نفع داستان تغيير شکل مي دهد. گيتاريستي هم که پايين ميز نشسته تا اندازه زيادي بر حس مورد نظر کارگردان صحه مي گذارد. شخصيت اصلي داستان نمايش از پا نيفتاده ها تنها يکبار ديگر فرصت دارد تا هويت خود را به جامعه اطرافش ثابت کند. او نمي تواند مگر اينکه يکبار ديگر به ميدان مبارزه قدم گذارد.

تا اينجاي نمايش هيچ مشکلي در کار ديده نمي شود. حتي نويسنده توانسته به درامي قابل توجه در کليت اثر خود دست يابد. اما مشکل از آنجا شروع مي شود که آداپتاسيون کاملي از داستان همينگوي در اختيار مخاطب قرار نمي گيرد. داستان تا زمانيکه شخصيت به ميدان نبرد وارد شود کاملا يکدست و يکسان پيش مي رود. از ديگر سو کارگردان تنها پيرنگ داستان را بر کشور اسپانيا متمرکز کرده و ما را در طول نمايش با نشانه هايي تنها مي گذارد. از آنجايي که پاي فدريکو گارسيا لورکا نيز با شعر ساعت 5 عصر به نمايش باز شده نويسنده مي توانست با کمي مطالعه پيرامون زندگي مردم اسپانيا به تعريفي کامل تر در داستان خود دست يابد.
نمايش از پا نيفتاده ها دو داستان فرعي را نيز در کنار زندگي شخصيت اصلي خود براي مخاطب باز مي گويد. ايگناسيو در برخي لحظات داستان به يک کافه مي رود. در اين کافه دو شخصيت پيشخدمت دوقلوي مفلوک وجود دارند. اين دو شخصيت بسيار زياد فضاي دهشتناک ذهني ايگناسيو را براي ما بازسازي مي کنند. دو شخصيتي که در مجاز مي توانند درون خسته اگناسيو را براي ما بازسازي نمايند. آنها به نوعي آسيب پذيري شخصيت اصلي داستان هستند که آسيب پذيري وي را براي ما دوچندان مي کنند. شيوه حضور انها در موقعيت صحنه و نورهايي نيز که برايشان طراحي شده اين باور را دوچندان در ذهن مورد تاکيد قرار مي دهد.

تمام اين ها دست به دست هم مي دهند تا شخصيت تنهاي داستان در يک لحظه تصميم بگيرد و خود را يکبار ديگر به نمايش بگذارد. او وارد ميدان مي شود. ميز تغيير شکل داده و به ميدان گاوبازي تبديل مي شود. نبردي ميان اگناسيو و گائو خيالي روي ميز در مي گيرد. اما اين فضا سازي ذهني به اندازه صحنه هاي واقعي داستان موفق به نظر نمي رسد. بازيگر نقش اصلي اين بازي را دو سويه هدايت نمي کند. ما گاوي در صحنه نداريم و هر آنچه را که بايد در بازي شخصيت اصلي داستان مي بينيم. اما توجه او صرفا معطوف به خو است و در پايان نمي فهميم سرنوشت گاو بي نوايي که با ايگناسيو مبارزه مي کرده به کجا انجاميده است و اين شکل پايان بندي مارا در هاله اي از بابهام باقي مي گذارد و اين پايان بندي با توجه به آنچه در شکل روايتي کل داستان شاهد بوده ايم کمي غير منطقي به نظر مي رسد.

ميزانسن نمايش ازپا نيفتاده ها ميزانسني دو سويه است. کارگردان به اين ترتيب همه چيز را از عمق صحنه در شکلي افقي جاي مي دهد. اين شکل ميزانسن اجازه برخي حرکات را از بازيگر مي گيرد ولي در عمل توجه را به سوي او معطوف مي دارد. ثروتي مي توانست از اين ميزانسن استفاده بيشتري بنمايد، اما توجه به روايت او را از اين کار باز داشته است.

نمايش ازپانيفتاده ها از اين منظر که پلي در راستاي نزديکي ادبيات و نمايش است قابل تامل به نظر مي رسد. اما اين آرزو همچنان باقي مي ماند که نويسندگان در آداپته کردن داستان هاي خارجي به سمت ايراني کردن آنها پيش بروند تا خلاء هاي نمايشنامه نويسي پر شود.