سامان رسول پور
s.rasoulpour@gmail.com

پس از اعدام 16 نفر از کساني که به عنوان "اراذل و اوباش" اعدام شدند، گروه ديگري نيز قرار است امروز به جمع اعدام شدگان بپيوندند. در اين ارتباط با شيوا نظر آهاري، فعال حقوق بشر گفتگويي کرده ايم که در پي مي آيد.

خانم نظر آهاري ظاهرا قرار است فردا تعدادي از افرادي که نيروي انتظامي آنها را"اراذل و اوباش" ناميده اعدام شوند. آخرين اخبار در اين مورد چيست؟
طبق تماسهايي که چند نفر از خانواده هاي بازدشت شدگان با ما داشتند، ظاهرا قرار است امروز 15 نفر اعدام بشوند. با توجه به اينکه از زمان بازداشت اين افراد تا کنون بيش از 80 روز مي گذرد و آنها هيچ تماسي يا خانواده هايشان نگرفته اند، موج نگراني بسيار بالا گرفته و هربار که اين اخبار اعلام مي شود، همه نگران مي شوند که مبادا فرزندشان جزء ليست اعدامي ها باشد. اين حالت بي خبري مطلق و اينکه خانواده ها مرتب در اضطراب و نگراني به سر ببرند به عقيده من جزء حربه هايي است که دستگاه قضايي در پيش گرفته تا همراه متهمان، خانواده هايشان را هم بازداشت کند. در حالي که طبق بخشنامه حقوق شهروندي، متهم پس از بازداشت بايد بلافاصله خانواده اش را در جريان سلامتي و محل نگهداري خودش قرار بدهد.

جرم اين افراد دقيقا مشخص است؟
همه انها در چارچوب طرح ارتقاي امنيت اجتماعي و برخورد با اراذل و اوباش بازداشت شده اند، اما اساسا قانونگذار، دادستاني، و يا نيروهاي انتظامي که مسئوليت بازداشت را به عهده داشتند مشخص نکرده اند که به لحاظ حقوقي عنوان "اراذل و اوباش" به چه کسي اطلاق ميشود. يعني ما هيچ تعريف حقوقي از اين عنوان اتهامي نداريم. پس از بازداشت هم شاهد بوديم که تعداد زيادي از آنها آزاد شدند و اين نشان ميدهد که اساسا مجرم و جنايتکار نبودند که مستوجب اين برخوردهاي خشن نيروهاي انتظامي باشند. اما افرادي هم که در حال حاضر در بازداشتند در "سوله کهريزک" نگهداري مي شوند. هيچ اتهامي در موردشان به جز همان لفظ "اراذل و اوباش" اعلام نشده و مشخص نيست که اتهامات اين افراد، که به موجب آن شکنجه شدند و اعدام هم مي شوند چيست. تنها قوه قضائيه چند ساعت قبل از اعدام آنها چند مورد اتهامي را به صورت مشترک براي همه آنها اعلام ميکند مثل باج گيري تجاوز به عنف و... که معلوم نيست در کدام دادگاه صالحي اثبات شده است.

پس با اين اوصاف خانواده هاي زيادي منتظرند تا ببينند فرزندانشان امروز در ميان اعدام شدگان هستند يا نه؟
دقيقا و اين مساله بيشتر از همه آزار دهنده است. من امروز با دو تن از مادران بازداشت شدگان که احتمال مي دهند فرزندانشان در بين اعدامي ها باشند صحبت کردم. سئوالي که آنها مرتب تکرار ميکننند اين است که چرا هيچ کس در مورد رفتار غير انساني و وحشيانه اي که با اين افراد صورت گرفته، صحبت يا اعتراضي نمي کند.

در اين ساعت باقي مانده چه کار مي توان کرد؟
واقعيت اين است که نمي شود کاري انجام داد. ولي ما بايد اعتراضات گسترده اي در اين زمينه انجام دهيم تا اگر نتوانستيم از اعدام اين 15 نفر جلوگيري کنيم براي سايرين کاري بکنيم. در اين شرايط حداقل درخواست ما از قوه قضائيه اين است که دادگاههاي عادلانه تشکيل بدهند و وکيل در اختيار بازداشت شده ها بگذارند. شرايط نگهداري انها را انساني تر کنند. اينها الان 80 روز است که رنگ آفتاب را نديده ند، روزي يک وعده غذا دارند، يک ليوان آب و يک نوبت دستشويي. در دوران بازداشت هم در طي اين 80 روز، مرتب تحت شکنجه هاي شديد قرار داشته اند. با شلاق و کابل و... به طوري که طبق اطلاعات موثق6 نفر در اثر خونريزي مغزي و يا عفونت زخمهايشان فوت کرده اند.

يعني قبل از اعدام، شکنجه هم شده اند؟
بله دقيقا. صحبتهايي که خانواده ها مي کردند و اخباري که در مورد شکنجه آنها ميدادند واقعا وحشتناک است. شکنجه به طور هر روزه در آنجا وجود دارد. يکي از بازداشتي ها به مادرش گفته "روي بدنش آب يخ ريخته اند و با باتوم شروع به زدنش کرده اند". شلاق چيزي است که هر روز در مورد آنها وجود دارد و متاسفانه علي رغم زنداني بودنشان همچنان همان برخوردهاي خشني که در زمان دستگيري در موردشان انجام شده، کماکان اعمال ميشود. خوب اکثريت اينها جوانان 20-25 سال هستند و حتي زير 20 سال. من فکر نمي کنم اعدام اينها دردي را از جامعه دوا کند اينها همه فرزندان همين اجتماع هستند اگر بد هستند، اگر مجرمند نتيجه شرايط اين اجتماعند.. نميدانم چرا قوه قضائيه سعي در ساختن آنها نميکند و تنها چاره را در مرگ مي بيند. من اعلام مي کنم که بازداشت شده ها به صورت وحشيانه اي شکنجه مي شوند در شرايط بسيار غير انساني نگهداري مي شوند، هر 40 نفر تو يک اتاق 15 متري و محروم از حق قانوني. در چنين شرايطي سکوت ما باعث ميشود فردا يک دانشجو، يک وبلاگ نويس و يک فعال حقوق بشر را به طور آشکار شکنجه کنند . در حالي که اينگونه برخوردهاي پليس به جز اينکه خشونت را در جامعه بازتوليد کند، هيچ کارکرد ديگري ندارد. ما مخالف ارتقاي امنيت اجتماعي نيستيم. اتفاقا بايد با افرادي که مخل آسايش مردم هستند برخورد بشود اما براي هر جرمي در قانون، مجازاتي تعيين شده و نيروي انتظامي حق را ندارد که در خارج از آن چارچوب عمل کند.

گفته مي شود تعدادي از اعدام شدگان به اقدام عليه امنيت ملي متهم شده بودند. اين صحت دارد؟
بله. هفته گذشته بعد از انتشار تصاوير اجراي حکم اعدام دسته جمعي در زندان اوين بعضي از فعالين حقوق بشر چهره دو تن از اعدام شدگان را شناسايي کردند که اين افراد از اعضاي ايل بختياري بوده اند که به اتهام درگيري مسلحانه با مأموران بازداشت شده بودند و بعضي ها هم کساني بودند که چندين سال در زندان نگهداري مي شدند. در حال حاضر هم در بين افراد بازداشت شده، نام "ميثم لطفي" به چشم مي خورد که از بازداشت شدگان کوي دانشگاه است.

پس بين اين افراد، فعالين سياسي يا افراد غير شرور هم هستند؟
بله زندانيان سياسي زيادي در سراسر ايران هستند که کسي اطلاعي از آنها نداردو اين بيم هست که آنها هم در جمع اعدامهاي فله اي باشند. بنابراين درحال حاضر ما بايد حول يک درخواست متحد بشويم: توقف اجراي احکام اعدام و برگزاري دادگاه عادلانه براي رسيدگي به جرايم. من عقيده دارم بسياري از افراد بازداشت شده، مثل ميثم لطفي بي گناه هستند و حتي همسا يه هاي آنها هم اعلام کرده اند که تابحال سابقه شرارتي ازشون نديده اند.

آيا بين اين اعدامها و موج تازه بازداشت فعالان مدني و دانشجويي ارتباطي مي بينيد؟
به عقيده من تنها قصد، حاکم کردن فضاي وحشت در جامعه است و تمامي اين اقدامات همين هدف را دنبال مي کند.