بالاخره هشدارهايي که طی هفته های گذشته نسبت به سناريوي مقامات اطلاعاتی درخصوص اخذ اعترافات اجباری از دومتهم پرونده محقیقین ایرانی-آمریکایی که از اردیبهشت ماه سال جاری دستگیرشده اند مطرح شده بود، با اعلام تلویزیون دولتی ایران مبنی برپخش اعترافات دکترهاله اسفندیاری ودکترکیان تاجبخش به واقعیت پیوست.

خبرگزاری فارس، اولين خبرگزاری بود که روزگذشته این خبر را منتشر کرد. این خبرگزار پیش از این نيز، نامه اعترافات برخی دیگر از پرونده های دیگری را که به اعترافات اجباری منتهی شده را منتشر کرده است. فارس آورده است: "اين اعترافات چهارشنبه و پنج شنبه هفته جاري ساعت 21:45 در يك برنامه ويژه تلويزيوني از شبكه اول سيما به معرض ديد مردم و صاحب نظران گذاشته خواهد شد."

سارا لی ویتسون، مدیربخش خاورمیانه سازمان دیده بان حقوق بشر، در گفت و گو با روز در ارتباط با پخش قريب الوقوع برنامه "اعترافات" اسفندياري و تاجبخش گفت: "با توجه به اینکه ماهها هاله اسفندیاری وکیان تاجبخش به وکلای خود دسترسی نداشته اند ونتوانسته اند خانواده های خود را ملاقات کنند، ما دلایل خوبی داریم که نسبت به جملاتی که تحت فشارگرفته می شود، بدبین باشیم. اعترافات گرفته شده تحت چنین شرایطی هیچ اعتباری ندارد."

ویتسون خطاب به مقامات دولت ایران گفت: "مقامات ایرانی باید اجازه بدهند به افراد یاد شده که سریعا به وکلای خود دسترسی داشته باشند . اگر این دو به دادگاه سپرده شوند، روند دادرسی باید باز وبه نحوی باشد که آنها بتوانند ازحقوق خود دفاع کنند علیه اتهاماتی که اقامه شده است. تا کنون دو زندانی یاد شده از دسترسی به حقوق اولیه خود عاجزبوده اند."

به گفته مدیربخش خاورمیانه سازمان دیده بان حقوق بشر "این اعترافات آنچه از اعتبار مقامات ایرانی مانده است را نیز تخریب می کند ."

هاله اسفندیاری که برای دیدارمادر بیمار 93 ساله خود درتهران به سر می برد، طی سالهای گذشته بارها به کشور سفرکرده است. سه ماه فشارزندان انفرادی برای وی وکیان تاجبخش که همسرش بارداراست و طی هفته های آینده فارغ خواهد شد، هم اکنون با پخش اعترافاتی که در زندان از آنها گرفته شده است، ادامه خواهد یافت. خانواده تاجبخش طی هفته های گذشته تهدید شده بودند که درصورت گفت وگوبا مطبوعات برای وی مشکل به وجود خواهد آمد.

طی روزهای گذشته مقامات امنیتی ایران از پیداکردن شواهدی جدید درپرونده هاله اسفندیاری خبر داده بودند. اگرچه قبل ازآن، سخنگوی قوه قضاییه گفته بود که تحقیقات پرونده افراد یاد شده نزدیک به اتمام است و به زودی تکلیف این پرونده مشخص می شود.

اعتراف، دستاوردی تبلیغاتی یا امنيتي؟

بسياري از کارشناسان معتقدند آنچه مسئولان امنیتی، معمولا از پروژه های اعتراف گیری انتظار دارند، بیش ازآنکه رسیدن به نتايج امنيتي يا قضايي باشد، دستاوردهای تبلیغاتی است. آخرين نمونه چنین رويکردي رامین جهانبگلو بود که سال گذشته، پس ازماه ها زندانی تا مرز پخش اعترافات اجباری پیش رفت. در آن مورد، از آنجا که بین زمان اعلام اعترافات او توسط مقامات پرونده او و زمان پخش آن فاصله افتاد و دراین فاصله رسانه های داخل وخارج کشور، سازمان های حقوق بشری و دیگر کانال های جامعه مدنی ایرانی و جهانی به اعمال فشار بردستگاه قضایی مبنی برقانونی کردن روند پرونده ومحکومیت اعترافات اجباری پرداختند، عملا پروژه اعترافات تلویزیونی جهانبگلو منتفی گرديد و در عوض، وي براي بيان مطالبي که از او خواسته شده بود، به دفتر يک خبرگزاري فرستاده شد و اين، در حالي است که حتی برخی ازمقامات نزدیک به محافظه کاران از دیدن فیلم "اعترافات" او سخن گفته بودند.

اين الگو درپرونده های مشابهی مانند پرونده موسوم به "وب لاگ نویسان" نیز درسال 1383 به شکل دیگری تکرار شد. دراین سال، چهارمتهم پرونده که بعداز آزادی 17 تن دیگر برای مدت دوهفته راهی زندان اوین شده بودند، تحت فشارهای مسئولان امنیتی پرونده، سرنوشت مشابهی پیدا کردند، اگرچه بعدها، رييس قوه قضاييه شخصا، با ابراز تاسف از نحوه رفتار با متهمان پرونده وب لاگ نويسان براي اخذ اعترافات، دستور مختومه شدن پرونده هاي آنان را صادر کرد.

کيهان: به همان اعتراف خواهند کرد که گفته بوديم

در تیزري تلویزیونی که ديروز در ايران در مورد پخش این اعترافات به نمايش در آمد، هاله اسفندیاری از رابطه اش با جنیش زنان، بنیادهای خارجی وهمچنین انقلاب مخملی گرجستان سخن گفت. این بخشی ازمحورهای اتهاماتی است که علیه اسفندیاری ادعا شده است.

در همين ارتباط، روزنامه كيهان، در شماره ديروز خود با چاپ خبر پخش غريب الوقوع فيلم اعترافات هاله اسفندياري و کيان تاچبخش، ياد آوري کرد: "کيهان چندي پيش در پي بازداشت افراد ياد شده به اتهام جاسوسي، بخش هاي مهم و مبسوطي از كارنامه كاري آن ها در طول سال هاي گذشته را كه عمدتاً شامل جاسوسي به نفع بيگانگان با ايجاد يك شبكه ارتباط غير رسمي و اقدام عليه امنيت كشور و ارتباطشان با عوامل داخلي مي شد افشا كرد."

روزشانزدهم تیر، روزنامه جوان که نزدیک به محافل سپاه پاسداران است نيز، پیشاپیش از اعترافات هاله اسفندیاری خبرداد. این روزنامه آورد که هاله اسفندياري استاد ايراني - آمريکايي كه به جرم جاسوسي دستگير شده در اعترافات خود مطالبي را در مورد ارتباط با اصلاح طلبان مطرح نموده است: "وي در اعترافات خود اذعان كرده كه با تعدادي از زنان به اصطلاح اصلاح‌طلب و... ارتباط نزديك داشته و جلسات زيادي با آنها برگزار كرده است." جوان همچنين ادعا کرد که اسفندياري در بخشي از اعترافات خود به برنامه‌هاي در دست اقدام براي مشوش كردن و براندازي نظام اشاره كرده و اظهار داشته: "ما امسال را در ايران سال تنش اعلام كرده بوديم."

هنگام دستگیری هاله اسفندیاری، وزارت اطلاعات در بيانيه ای که از تلويزيون دولتي پخش شد، اعلام کرد: "هاله اسفندياري و مرکز بين المللي وودرو ويلسون در واشنگتن دي سي و نهادهاي مشابهي چون بنياد سوروس تلاش کرده اند شبکه اي را به منظور فعاليت "بر عليه حاکميت و استقلال کشور ايجاد کنند. هدف اين مدل طراحي شده توسط آمريکايي ها که داراي ظاهر فريبنده اي است، انجام پروژه براندازي نرم است."

در بيانيه وزارت اطلاعات همچنین آمده بود: "هاله اسفندياري تأييد کرده است که کانون ويلسون ايرانيان را براي شرکت در کنفرانس ها دعوت مي کند، به آنها پروژه هاي تحقيقاتي و کمک هزينه ارائه مي دهد و تلاش مي کند عناصر بانفوذ را جذب کند و آنها را به مراکز تصميم گيري آمريکا ارتباط دهد."

در واکنش به اين اتهامات، مرکز وودرو ويلسون که هاله اسفندیاری مدیربخش خاورمیانه آن است، اين قبيل اتهامات را نگران کننده و باورنکردني خواند. به گفته لي هميلتون مدير کانون ويلسون: "هاله در هيچ فعاليتي براي تضعيف هيچ دولتي از جمله دولت ايران شرکت نداشته است. کانون ويلسون نيز در چنين فعاليت هايي شرکت نداشته است. کمترين مدرکي دال بر حمايت از اين ادعاهاي وقيحانه وجود ندارد."

همسرهاله اسفندیاری نيز اخيرا با اعلام نگرانی مکرر از اینکه همسرش برای اخذ اعترافات اجباری تحت فشارگذاشته شود، اعلام کرد اتهاماتی که علیه وی ارائه شده کذب محض است و خواستارآن گرديد تا همسرش هر چه سریعتر آزاد شده و شرایط دفاع قانونی از وی فراهم آید. شائول بخاش در گفتگو با روزنامه واشنگتن پست گفت: "هدف مقامات امنيتي آشکارا اين است که همسرم را به زور به اعترافات اجباري وادار کنند ويا بي دليل قصد دارند تا زماني که مي توانند او رادرزندان نگهدارند. اين شگفت آور است که رهبران سياسي ايران اجازه مي دهند اين بازي ادامه پيدا کند".

دو سناريوي ممکن براي پخش اعترافات؟

سايت بازتاب، که توسط محسن رضايي دبير مجمع تشخيص مصلحت نظام اداره مي شود، ديروز با ذکر خبر مربوط به اعترافات اسفندياري و تاجبخش متذکر شد: " بنابر قوانين جمهوري اسلامي ايران، آشكار كردن نام، ‌تصوير و نوع اتهام متهمان، ‌تنها پس از صدور رأي محكوميت قطعي آن ناممكن است و در شرايطي كه اين افراد، هنوز در مرحله مقدماتي بوده و حتي كيفرخواست پرونده و قرار مجرميت آنان نيز از سوي بازپرس صادر نشده، ‌پخش فيلم اعترافات اين دو متهم از سيماي جمهوري اسلامي، ابهام‌برانگيز است."

بازتاب در ادامه آورد: "ديدگاه‌هاي متفاوتي درباره علت اصلي پخش اين فيلم اعترافات مطرح شده است؛ برخي منابع از احتمال توافق بين وزارت اطلاعات و اين متهمان، حكايت دارد كه پس از پخش آن، اين افراد ‌در برابر حضور در اين فيلم اعترافات آزاد شوند. در اين صورت، اين رويه تا اندازه‌اي شبيه رامين جهانبگلو خواهد شد كه با تهيه فيلم اعترافات آزاد شد و سپس با مراجعه به خبرگزاري ايسنا، اظهارات مشابهي داشت و بدون هيچ‌گونه مجازات و حتي وثيقه‌اي [؟] پس از آن‌كه رسما و از سوي وزير اطلاعات، متهم به براندازي نرم شده بود، آزاد شد."

بازتاب افزود: "در مقابل، ‌اخبار ديگري از نهايي شدن اين پرونده و تعيين مجازات سنگين براي اين متهمان خبر مي‌دهد كه فيلم اعترافات در راستاي آماده‌سازي فضاي رواني تبليغاتي براي اعلام حكم، تهيه و پخش مي‌شود."