آرش سميعي

يادداشت حسين شريعتمداري مديرمسئول روزنامه كيهان كه در آن كشور بحرين يكي از استان‌هاي ايران خوانده شده بود، باعث خشم گسترده بحريني‌ها در روزهاي گذشته و تجمع صدها بحريني جلوي سفارت ايران شد. به طوري كه متكي وزير امور خارجه ايران ناچار شد روز جمعه بدون برنامه‌ريزي قبلي به اين كشور سفر كند تا درباره موضع ايران در اين باره توضيح دهد و به رفع و رجوع تنش پيش‌آمده بپردازد.

انتشار يادداشت حسين شريعتمداري در روزنامه كيهان درست در روزي به تنش در روابط ايران و بحرين انجاميد كه سفير جديد بحرين در حال ارائه استوارنامه خود به احمدي نژاد بود و سفير ايران در اين كشور نيز در همين هفته قرار است به بحرين معرفي شود، و به همين دليل حضور ديپلماتيك ايران در بحرين در حال حاضر در سطح كاردار است.

در اين يادداشت كه در روز هجدهم تيرماه به عنوان سرمقاله روزنامه كيهان به چاپ رسيده است، شريعتمداري با انتقاد از بيانيه اخير شوراي همکاري خليج فارس نوشته بود: "در ميان کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس، همراهي بحرين با ساير کشورهاي عضو حساب جداگانه اي دارد زيرا بحرين بخشي از خاک ايران بوده است که در جريان زدوبند غيرقانوني ميان شاه معدوم و دولت‌هاي آمريکا و انگليس از ايران جدا شده است و امروزه اصلي‌ترين خواسته مردم بحرين بازگشت اين استان جدا شده از ايران به سرزمين اصلي و مادري آن، يعني ايران اسلامي است و بديهي است که اين حق مسلم ايران و مردم استان جدا شده آن نبايد و نمي‌تواند ناديده گرفته شود".

به دنبال انتشار اين مطلب، بحرين كاردار ايران در منامه را براي توضيح فراخواند و دبيرکل شوراي همکاري خليج فارس نيز اين اظهارات را "بي اساس و با هدف ايجاد فتنه و آشوب" ارزيابي كرد. پارلمان بحرين كه اكثريت آن در انتخابات سال گذشته به دست اپوزيسيون شيعه افتاد نيز در بيانيه‌اي ادعاي شريعتمداري عليه بحرين را محكوم كرد و با "غيرمسئولانه" توصيف كردن يادداشت مدير مسئول روزنامه کيهان، از ايران خواست به حق حاکميت همسايه خود و روابط دوستانه ميان دو کشور و مردم آنها احترام بگذارد. در بيانيه پارلمان بحرين، همچنين از ايران خواسته شده بود موضع خود را به طور شفاف در قبال اين اظهارات با در نظر گرفتن کنوانسيون‌هاي جهاني و قطعنامه‌هاي بين المللي که هويت، استقلال و حق حاکميت کشور پادشاهي بحرين را به رسميت مي‌شناسند، اعلام کند.

مطبوعات بحرين نيز به شدت از موضع‌گيري مديرمسئول روزنامه كيهان انتقاد كردند و آن را نشانه نفي حاكميت بحرين توسط ايران دانستند. روزنامه "الايام" چاپ منامه در واکنش به مقاله کيهان نوشت: "چنين ادعاهايي نشانگر مداخله توهين آميز در امور يک کشور مستقل و داراي حاكميت داخلي است." روزنامه "الوقت" چاپ منامه نيز در اين باره نوشت: "بحرين هرگز و هرگز بخشي از ايران نبوده و نخواهد بود، چه در زمان شاه و چه در دوران انقلاب اسلامي."

سمت شريعتمداري به عنوان نماينده رهبر جمهوري اسلامي در روزنامه كيهان باعث شد تا مقام‌هاي بحرين اين موضع‌گيري وي را به معناي موضع رسمي ايران تلقي كرده و خواستار توضيح در اين باره شوند. به طوري كه "عادل المعاوده" رئيس کميته امور خارجي و دفاعي پارلمان بحرين در گفت و گو با روزنامه الشرق الاوسط چاپ لندن گفت: "نمي توان سخنان شريعتمداري را تنها سخنان شخصي وي دانست چرا که اين متاسفانه نظري جدي در ميان مقامات ايراني است. ايراني‌ها بازي با مسائل مذهبي را به بازي سرسختانه‌اي تبديل کرده‌اند که بر روي بحريني‌هاي شيعه و سني تاثيري نخواهد داشت." وي تصريح كرد: "پارلمان بحرين در مقابل اين دخالت ها در امورداخلي اين کشورساکت نخواهد نشست. شريعتمداري تنها يک شهروند ساده نيست بلکه مشاور ارشد رهبري ايران است و در راس يکي از بزرگ‌ترين و قديمي‌ترين موسسات مطبوعاتي ايران قرار دارد."

تظاهرات جلوي سفارت ايران

با بالا گرفتن اعتراض رسانه‌ها و مسئولان بحريني، كاردار ايران در اين كشور در مصاحبه با رسانه‌ها تصريح كرد كه يادداشت شريعتمداري نظر شخصي وي بوده و خود وي نيز به اين امر اعتراف كرده است. اگرچه روزنامه كيهان در شماره روز شنبه خود نه تنها به تغيير موضع در اين باره نپرداخت و توضيحات شريعتمداري را با اين تيتر منتشر ساخت كه "موضع کيهان نظر بسياري از مردم ايران و بحرين است!"

اما توضيحات كاردار ايران در بحرين نيز به فروكش كردن اعتراض‌ها نينجاميد و در ظهر روز جمعه، ساعاتي قبل از آنكه متكي وزير امور خارجه ايران به بحرين وارد شود، صدها نفر از مردم اين كشور پس از برگزاري نمازجمعه و به دعوت نمايندگان حزب اخوان المسلمين در مجلس اين كشور، جلوي سفارت ايران جمع شده و خواستار عذرخواهي رسمي دولت ايران و برخورد با مدير مسئول كيهان شدند.

در اين تظاهرات، تعدادي از بحريني‌ها پلاکاردهايي در دست داشتند که با قرار دادن آرم اسرائيل و نازي‌ها به جاي كلمه "الله" در ميان پرچم ايران، به نماد ملي ايران توهين شده بود. تظاهركنندگان كه تصاوير پادشاه بحرين و همچنين نخست وزير و وليعهد اين كشور را در دست داشتند، همچنين شعارهايي ضد ايراني نظير "بحرين عربي و ايران صفوي است" و "بحرين عربي و ايران دشمن است" سر مي‌دادند.

در اين شرايط متكي وزير امور خارجه ايران به طور غيرمنتظره به بحرين سفر كرد و با همتاي بحريني خود و نيز وليعهد اين كشور ديدار كرد تا تاكيد كند كه يادداشت مدير روزنامه كيهان نظر شخصي وي بوده و ايران هيچ ادعايي نسبت به تماميت ارضي و حاكميت ملي بحرين ندارد.

شيخ خالد بن احمد آل خليفه وزير امور خارجه بحرين نيز در كنفرانس خبري مشترك با منوچهر متكي با اشاره به اظهارات حسين شريعتمداري در خصوص حاكميت بحرين و استقلال اين كشور كه از او به عنوان "يك مسوول ايراني" ياد كرد، گفت: "‌اين اظهارات به منظور ايجاد تنش‌هاي مغرضانه‌ ميان دو كشور است، اما پادشاهي بحرين در خصوص وجود روابط دوستانه ميان دو كشور از سوي رهبران ايران اطمينان خاطر يافته است."

شيخ خالد با اشاره به اينكه در جريان مذاكرات دو طرف تمايل شديد خود را نسبت به پيشبرد روابط در تمامي زمينه‌ها اعلام كرده‌اند گفت: "‌سفر فعلي منوچهر متكي در راستاي ارائه‌ توضيحاتي در خصوص مقالات منتشر شده از سوي يك روزنامه ايراني و پيامدهاي آن در نقض حاكميت بحرين و استقلال اين كشور بوده است. ما از مذاكرات ميان طرفين استقبال كرده‌ايم و معتقديم روابطي كه دو طرف را گردهم مي‌آورد بسيار عميق‌تر از آن است كه لطمه‌اي به آن وارد و يا از سوي غرض ورزان مورد هدف قرار گيرد."