رابين رايت

به گفته آژانس بين المللي انرژي اتمي، ايران پس از ماهها لاف زدن در مورد پيشرفت سريع برنامه هسته اي خود، سرعت توسعه برنامه جنجال برانگيز غني سازي اورانيوم را که هم مي تواند در جهت انرژي صلح آميز هسته اي و هم در جهت ساخت سلاح اتمي بکار گرفته شود، کاهش داده است.

محمد البرادعي مدير کل آژانس بين المللي انرژي اتمي روز گذشته در مصاحبه با خبرنگاران مستقر در وين اعلام کرد بازرسان سازمان ملل هفته گذشته طي ديدار خود از تأسيسات زيرزميني غني سازي نطنز متوجه تغييراتي شدند. البرادعي گفت: "بدون اينکه وارد جزئيات شويم مي توانيم بگوييم که کاهش نسبتا ً چشمگيري در سرعت برنامه هسته اي ايران وجود دارد. توقف کامل اين برنامه صورت نگرفته است، اما کاهش چشمگيري دارد."

البرادعي به ايران توصيه کرده است "پيشنهاد تعليق" افزايش سانتريفيوژها را در ازاي تعليق سومين قطعنامه تنبيهي سازمان ملل مورد بررسي قرار دهد. لازم به ذکر است تهران ابتدا نسبت به اين پيشنهاد ترديد داشت. به علاوه، ايران به کرات از دستور شوراي امنيت سازمان ملل مبني بر توقف توليد سوخت هسته اي سرپيچي کرده است.

مقامات آمريکايي و اروپايي که ديپلماسي هويج و چماق را در ارتباط با تهران در پيش گرفته اند، اعلام کرده اند که باور ندارند ايران در حل بن بست شديد هسته اي حسن نيت داشته باشد. جيم کلمن سخنگوي دايره امنيت بين المللي و منع گسترش سلاح هاي اتمي در وزارت خارجه آمريکا مي گويد: "هنوز بنظر مي رسد که فعاليت ايران در جهت در اختيار گرفتن فناوري سانتريفيوژ است، اما اين تعداد سانتريفيوژها نيست که مسأله است، بلکه مسأله اين است که کليه فعاليت هاي سانتريفيوژها بايد بلافاصله به حال تعليق درآيد و اين چيزي است که شوراي امنيت سازمان ملل خواهان آن است."

در همين حال يک مقام بلندپايه اروپايي نيز خاطر نشان کرده به احتمال زياد کند شدن فعاليت هاي هسته اي ايران به خاطر مشکلات فني است. اين مقام که فعاليت هاي هسته اي ايران را دنبال مي کند، مي گويد: "ايرانيان تعهد داده اند برنامه هسته اي خود را با سرعت ممکن توسعه دهند. اما ايران اولين کشوري نخواهد بود که خواهد فهميد توسعه، فراز و نشيب هاي خود را دارد."

ايران پيش بيني کرده بود تا پايان ماه ژوئيه بتواند 3000 سانتريفيوژ را فعال کند. اما اغلب ارزيابي هاي کارشناسان هسته اي حاکي از آن است که ايران با کار سخت فقط مي توانسته سطح فعلي سانتريفيوژهاي فعال را به 1600 تا 2000 سانتريفيوژ، آن هم براي توليد اورانيوم با غناي پايين برساند. ديويد البرايت رئيس مؤسسه علوم و امنيت بين المللي مي گويد: "ايران ممکن است تلاش کند چگونگي عملکرد بهتر سانتريفيوژها را بياموزد تا به جاي اينکه به تعداد آنها بيافزايد، بتواند اورانيوم با غناي بالا توليد کند."

از سوي ديگر، عده اي نيز بر اين باورند که تهران احتمالا ً به افزايش فشارهاي بين المللي پاسخ خواهد داد. جوزف سيرين سيئون کارشناس گسترش سلاح هاي اتمي در مرکز رشد و پيشرفت آمريکا مي گويد: "ما سيگنال هاي زيادي از ايران گرفته ايم که آنها خواهان مذاکره هستند. کمتر به داد و قال احمدي نژاد توجه کنيد و بيشتر به نظرات لاريجاني بپردازيد. زبان اشاره و اظهارات لاريجاني نشان مي دهد که ايرانيان مي خواهند معامله کنند. اين سيگنال ها در طول چند ماه گذشته نسبت به سال قبل بيشتر شده اند. آنها همچنين مي خواهند با ما در مورد عراق مذاکره کنند."

احمدي نژاد در پي اظهارات مشابه ساير مقامات ايراني در طي هفته گذشته اعلام کرده که ايران براي دور دوم مذاکرات با آمريکا در مورد عراق آماده است. دور اول اين مذاکرات در ماه مه انجام شد. اما ساير ادعاهاي هسته اي ايران نيز محقق نشده است. ايران در 3 ماه ژوئيه اعلام کرد که نيروگاه هسته اي بوشهر ظرف دو ماه تکميل خواهد شد، اما سرگي کيسلياک معاون وزير امور خارجه روسيه بلافاصله با رد اين اظهارات، آنها را "بسيار بلندپروازانه" خواند.

منبع: واشنگتن پست، 10 ژوئيه،