سريال "مدار صفر درجه" به کارگرداني حسن فتحي ساعت 22 روزهاي دوشنبه از شبکه يک تلويزيون جمهوري اسلامي پخش مي شود. نگاهي داريم به اين مجموعه تاريخي.

نويسنده وكارگردان: حسن فتحي، تهيه كننده: حسن بشکوفه، مديرتوليد: شهرام زاهدي، تدوين: حسين زندباف، مديرفيلمبرداري: مرتضي پورصمدي، طراح هنري: مجيد ميرفخرايي.

بازيگران: شهاب حسيني- رويا تيموريان- مسعود رايگان- لعيا زنگنه – ايرج راد- رحيم نوروزي – فرخ نعمتي- داريوش مودبيان- آتنه فقيه نصيري وچند بازيگرفرانسوي ومجارستاني

خلاصه داستان : قبل ازشهريور1320 يک جوان ايراني که مادرعرب دارد، جهت ادامه تحصيل عازم فرانسه مي شود. درزمان ظهورحزب نازي درآلمان با دختري ازخانواده يهودي دردانشگاه آشنا مي شود و...

درامي خوش ساخت

ساختن سريالهاي تاريخي دررسانه ي قدرتمند وپرمخاطبي چون تلويزيون چند سالي است كه به يكي ازسياستهاي جدي سازمان صدا وسيما بدل شده وهرازچند گاهي شاهد ساختن آثاري از اين دست مي باشيم. شايد بتوان شروع كننده ساخت اين سريالهاي تاريخي را مرحوم "علي حاتمي" دانست كه باساخت مجموعه " هزاردستان" گامي نووحركتي مثبت درساخت اين نوع ازسريالها درزمان خودش برداشت.

اما پرداختن به تاريخ ايران در دوران پهلوي هميشه يكي ازموضوع هاي جذاب براي برنامه سازان سيما بوده وهست. حسن فتحي دراين زمينه بي تجربه نيست، اوباساخت سريال "شب دهم" نشان داد كه تسلط كافي ومطالعه لازم را براين دوره تاريخي ايران دارد. سريال تلويزيوني "مدار صفر درجه" به داستان دوره ايي ازايران مي پردازد كه كشوردرگيرجنگ جهاني دوم است وبه اشغال متفقين درآمده، ودراين بين به روابط پشت پرده وغيرقانوني سران ومقامات دولتي وكشوري اشاره مي شود.

حبيب پارسا "شهاب حسيني" جواني تحصيل كرده است كه قصد ادامه تحصيل درخارج ازكشوررا دارد، اوبرگه پذيرش و بورسيه خود را ازپاريس دريافت مي كند تابه همراه دوستش "رحيم نوروزي" به پاريس نقل مكان كند. اما دولت بدليل فعاليت هاي سياسي پدرحبيب "مسعود رايگان" او را ممنوع الخروج مي كند. درادامه پدرحبيب طي اتفاقاتي بارئيس شهرباني رودرومي شود ورئيس شهرباني "فرخ نعمتي" حكم خروج حبيب راازطريق مقامات بالا دريافت مي كند وحبيب عازم پاريس مي شود. درپاريس حبيب بادختري بنام سارا آشنا مي شود.

آلمانها كه درپاريس مستقرهستند تدابيرشديد امنيتي به راه انداخته اند. حبيب، سارا ومادرش رابراي امنيت بيشترباپاسپورت جعلي عازم تهران مي كند، اما خودش دچارمشكلات عديده اي مي شود و... فيلمنامه "مدار صفر درجه" علاوه برتاريخي بودن ومستندات اتفاقات ازجذابيت خاصي برخورداراست. نويسنده همزمان به موضوعات متنوعي پرداخته كه: توقيف روزنامه ها- عزل وبازداشت نخست وزير- دستگيري يهوديان توسط آلمانها – خروج جوانان تحصيلكرده ازكشور- خيانت وفساد اخلاقي مسئولين حكومت – عشق حبيب به ساراو... ازمهمترين موضوعاتي است كه به آنها پرداخته شده واين تم ها به خوبي درهم تنيده شده اند. درواقع چيزي كه بيش ازسايرموضوعات نويسنده برروي آن تاكيد مي كند به دوبخش تقسيم مي شود كه اين دومورد توسط خود نويسنده كه درمقام كارگردان هم مي باشد، رعايت شده: يكي، عشق حبيب به سارا مي باشد( عشق يك ايراني به يك دخترفرانسوي) ودردل اين رابطه كارگردان، مسئله يهوديان رابه خوبي به تصويرمي كشد. ساختمان فيلمنامه ازانسجام خوبي برخورداراست. فتحي به دليل آشنايي اش با آن برهه تاريخي تسلط خوبي برديالوگ نويسي دارد وواژه هاي مناسبي براي شخصيت هايش انتخاب كرده، ديگري دكوپاژمناسب فتحي درمقام كارگردان مي باشد. درطول داستان ما شاهد سكانس- پلانهايي هستيم كه علاوه برقاب بندي زيبا به درستي براي آن لحظات انتخاب شده تا تقطيع وانقطاعي براي حس بازيگر ومخاطب بوجود نيايد. ازديگرشاخصه هاي اثركه مي توان به آنها اشاره كرد. طراحي صحنه خوب سريال مي باشد. استفاده خوب ودرست ازرنگها درصحنه كه متناسب با شخصيتها ومكانهاي رويداداست- تركيب بندي، كه اين تركيب بندي وكمپوزيسيون رادرچينش آدمها- اشياء- نور و... مي بينيم. بكارگيري بافت هاي متنوع درصحنه براي القاي فضاهاي داستاني و... اما شايد تنها ايرادي كه مي توان به اثروارد دانست، دوبله سريال مي باشد كه به بيشتر لحظات اثرضربه وارد مي كند. اگرصدابرداري سرصحنه درنسخه نهايي مورد استفاده قرار مي گرفت، مخاطب ارتباط بيشتري با اثربرقرارمي كرد.

البته ناگفته نماند بعضي ازبازيگران بجاي شخصيت خود دردوبله صحبت كرده اند، اما اين تمهيد هم كمك شاياني به سريال نمي كند. درارتباط با بازيگري هم مابا طيف وسيعي ازبازيگران با شيوه هاي مختلف بازي مواجه هستيم. بازيگران ايراني وخارجي استفاده شده دراين سريال به خوبي ازعهده نقش خود برآمده اند. مسعود رايگان- رويا تيموريان فرخ نعمتي – شهاب حسيني ولعيا زنگنه ازبازيگران شاخص ايراني هستند كه بيش ازسايرين راكورد حسي رارعايت مي كنند وبه خوبي نقششان را ايفا مي كنند. بازيگران خارجي هم با توجه به محدوديت هايي كه داشته اند ( مخصوصا زنان) به خوبي ازعهده نقش خود برآمده اند. البته نبايد ازنقش كارگردان وهدايت اوبه سادگي گذشت. درمجموع "مدارصفردرجه" سريالي خوش ساخت مي باشد كه طي چند سال گذشته درگونه تاريخي تلويزيون ساخته شده است.

تنها مي ماند اين نکته که آيا نقد تاريخ يک چانبه درست است وحضور پژوهشگر وزارت اطلاعات د رمقام مشاور کارگردان او را به بيان ديدگاه رسمي امنيتي سوق نمي دهد؟