جلال يعقوبي

گفتيم که گروهي از رد صلاحيت‌شدگان انتخابات شوراها در تهران بالاخره مجبور به نوشتن نامه‌اي شدند که در آن اعلام شده بود که به ولايت فقيه التزام عملي دارند! پس از آن بود که صلاحيت آنان تاييد شد و در انتخابات شرکت کردند. اهميت اين نامه نه به دليل عقب نشيني گروهي از اصلاح‌طلبان از شعارهاي تند دموکراسي خواهي‌شان بلکه بدليل نمايش حساسيت حاکميت به مساله اتوريته شخص اول بود. اينکه اصلاح‌طلبان در موارد متعددي تن به چنين موقعيتهايي داده‌اند چندان هم نمي‌تواند غيرمنتظره باشد. اول آنکه آنها خود زماني تقويت کننده نهادهاي غيردموکراتيک بودند و امکان فاصله گرفتن سريع از وضعيت قبلي سخت بود. ديگر آنکه عرصه سياست عرصه واقع بيني است و صرف گفتن اينکه التزام عملي به چيزي دارند مشکلي در مقابل برنامه‌‌هاي اساسي تلقي نمي‌شد.

اما حساسيت به اينکه اين سخن از طرف اصلاح‌طلبان گفته شود – و به بيان ديگر اعترافشود که التزام عملي به ولايت فقيه دارند- نشان از حساسيت ويژه راس حاکميت به اين مقوله است. گوييي همين اعتراف زباني هم نوعي تشفي روحي براي حکومتي فقهي است که بنياد اساسي نظزيه حکومتي خود را برباد رفته مي‌بيند.
رفتاري مشابه شوراهاي اول؛ هم در آغاز مجلس ششم هم در مساله قانون مطبوعات و هم در تاييد صلاحيت معين ديده شد. با اين وجود اعتراف اصلاح‌طلبان رد صلاحيت شده به تبعيت از ولايت فقيه؛ هيأت نظارت کوشيد تا صلاحيت بسياري از چهره هاي وابسته به جبهه دوم خرداد را رد کند. جزئيات اين درگيري‌ها را چندان مهم نيست اما بايد توجه کرد که تسخير شوراي شهر تهران به سادگي امکان پذير نشد و مبارزه سياسي نفس‌گيري براي آن انجام شد.

بالاخره روز جمعه، 7 اسفند 1377، اولين انتخابات سراسري شوراها با حضور چشم گير مردم برگزار شد. در اين انتخابات و در سراسر کشور، حدود بيست و سه و نيم ميليون نفر شرکت کردند.

با شمارش آراي تهران که در روز 17 اسفند ماه نتايج آن اعلام شد، مشخص شد که ليست اصلاح طلبان بيشترين رأي را بدست آورده است.ستاد انتخابات وزارت کشور در آخرين اطلاعيه خود اعلام کرد با پايان يافتن شمارش 1403389 برگ رأي از مجموع 1480275 رأي مأخوذه از 2663 شعبه اخذ رأي در تهران، اعضاي اصلي و علي البدل شوراي شهر تهران مشخص شده‌اند.

بر اساس گزارش ستاد انتخابات وزارت کشور، اسامي 15 نفر عضو اصلي و 6 نفر عضو علي البدل شوراي اسلامي شهر تهران به شرح زير بود:

اسامي اعضاي اصلي: 1- عبدالله نوري (588633) 2- سعيد حجاريان کاشاني (386069) 3- جميله کديور (369662) 4- فاطمه جلايي پور (350173) 5- محمد ابراهيم اصغرزاده (347173) – محمد عطريان فر (322897) 7- احمد حکيمي پور (304460) 8- محمدحسين دروديان (279946) 9- سيد ‌محمود عليزاده ‌طباطبايي (260462) 10- مرتضي ‌لطفي (224867) 11- رحمت الله خسروي (220021) 12- غلامرضا فروزش (215520) 13- صديقه وسمقي (210303) 14- عباس دوزدوزاني (200521) 15- سيد مرتضي غرضي (192211)

اسامي اعضاي علي البدل: 1- داوود سليماني (190772) 2- محمد حسين‌حقيقي (176566) 3- حسن‌ عابديني (176289) 4- سيدمنصور رضوي (167288) 5- يحيي‌آل اسحاق (165217) 6- محمد کاظم سيفيان (152106)

اگر چه حتي پس از برگزاري انتخابات نيز حجت الاسلام علي موحدي ساوجي از ردِ صلاحيت منتخبين‎ْ سخن مي گفت، ليکن اين اظهارات چندان جدي تلقي نشد و نهايتاً انتخابات شوراي شهر تهران و بسياري از شهرهاي کشور با پيروزي اصلاح طلبان به پايان رسيدو اين شوراها از 9 ارديبهشت سال 1378 کار خود را آغاز کردند.

بر اساس تحليلي که يکي از روزنامه‌ها منتشر کرد بررسي ليست هاي 9 گروه اصلي شرکت کننده، (حزب کارگزاران سازندگي، جبهه مشارکت، ايران اسلامي، جامعه روحانيت مبارز و جمعيت مؤتلفه، حزب همبستگي ايران اسلامي، دفتر تحکيم وحدت، مجمع اسلامي بانوان، جامعه زنان انقلاب اسلامي، نهضت آزادي و ائتلاف سبز) و افراد مستقل نشان مي داد که در ميان گروههاي مختلفِ ائتلافي جبهه مشارکت ايران اسلامي و دفتر تحکيم وحدت بيشترين نمايندگان يعني 15 نفر را به شوراي شهر فرستاده اند.

از مجموع 32 کانديداي معرفي شده توسط گروههاي يادشده در ائتلاف هاي مختلف، 19نفر به شوراي شهر راه يافته و 13نفر حذف شدند. دو تن از نيروهاي مستقل هم در شمار اعضاي علي البدل شوراي شهرقرار گرفتند.

جبهه مشارکت ايران اسلامي، که در اين انتخابات به پيروزي حزبي بزرگي دست يافت، اولين تجربه انتخاباتي خود را سپري کرد و در طي دو سال بعد به بانفوذترين حزب سياسي ايران تبديل شد. البته ليست حمايتي جبهه مشارکت و راه يافتگان به شوراي شهر از طريق اين حمايت همه مشارکتي نبودند. درواقع نوعي ائتلاف صورت گرفته بود تا همه گروههاي اصلاح‌طلب و نزديک به آن راضي باشند. به اين ترتيب ترکيب شوراي شهر هيچ‌گاه به هماهنگي مورد نظر دست نيافت. اين ناهماهنگي خصوصا پس از خروج گروهي از اعضا از شورا نمود بيشتري يافت که به آن خواهيم پرداخت.

نهم ارديبهشت 78، شوراهاي منتخب مردم در سراسر کشور آغاز به کار کردند.

خاتمي که در جلسه افتتاحيه شوراي شهر تهران حاضر شده بود طي سخناني تاکيدکرد: "وراهاي اسلامي جاي احزاب، گروهها، مطبوعات و نهادهاي آزاد و مستقل را نمي گيرند بلکه بايد مکمل يکديگر باشند تا جامعه در مسير پيشرفت حرکت کند." در اين زمان خاتمي افتتاح شوراها را گامي مهم در راستاي برنامه توسعه سياسي خود مي‌دانست. وزير کشور نيز در اين مراسم گفت: "در اين انتخابات، اداره 740 شهر و شهرک و بيش از 32هزار روستا به مردم واگذار شد و بر اين باوريم که واگذاري امور به مردم موجب استفاده بهينه از امکانات، شکوفايي استعدادها و استفاده از ظرفيت نهفته در مناطق مختلف کشور خواهد شد". وزير کشور با اشاره به مراحل تشکيل ستادهاي اجرائي انتخابات، تشکيل هيأت هاي نظارت و مراحل اجراي انتخابات شوراهاي شهر و روستا، افزود: "پس از رسيدگي به صلاحيت داوطلبان، در نهايت 298 هزار و 875 نفر به مرحله نهايي راه يافتند که از اين تعداد 190هزار و 173 نفر به عضويت اصلي و علي البدل شوراها برگزيده شدند".

در نخستين نشست رسمي شوراي شهر تهران عبدالله نوري به عنوان رئيس و سعيد حجاريان به عنوان نايب رئيس و محمدابراهيم اصغرزاده، احمد حکيمي پور و محمد عطريان فر به ترتيب به سمت منشي اول، منشي دوم و کارپرداز تعيين شدند.