يوسف محمدي

بعد از فاجعه يازده سپتامبر 2001، "هواپيما" تبديل به کابوس شهروندان امريکايي شد، سوژه اي براي فيلم هاي خوف انگيز. گودزيلا و دراکولا جاي خودشان را به بوئينگ و جمبوجت دادند، "ريچل مک ادامز" در فيلم "رد آي" و "جودي فاستر" در "نقشه ي پرواز" گرفتار توطئه ي تروريست هاي هوايي شدند و "ساموئل.ال.جکسون" هم به جنگ يک گله مار سمي تروريست (!) در فيلم "مارها در هواپيما" رفت. در عالم واقع، اقدامات امنيتي در مرزهاي هوايي خصوصاً امريکا شديدتر شد و حتي قاشق و چنگال هم جزو اسلحه ي سرد قرار گرفتند.

اکنون در ميانه ي سال 2007 کابوس هواپيما هنوز به پايان نرسيده. امروز اگر در امريکا سوارهواپيمايي شويد که "بن لادن" جزو مسافران آن است و از تعجب، غذاي هواپيما به گلوي تان بپرد و سرفه کنيد، اين شما هستيد که مورد هجوم نگهبانان قرار خواهيد گرفت نه جناب بن لادن! چرا که سرفه نشانه ي بيماري مسري "سل" يا "تي.بي" (توبرکولوسيس باسيل)، وحشت تازه ي پروازهاي امريکا است. چندي قبل فردي مسلول به نام "اندرو سپيکر" سوار هواپيمايي در ينگه دنيا شد و تعدادي از همسفران خود را آلوده به بيماري کرد. همين اتفاق در يک خط هوايي ديگر تکرار شد و افکار عمومي را متحير باقي گذاشت که چطور اداره ي بهداشت به چنين افرادي اجازه ي پرواز داده است؟ اين ماجرا سوژه ي تعدادي از کارتونيست هاي مطبوعاتي شد که آثارشان در بخشي از سايت "کيگل" به نمايش در آمده.

جالب اينکه نيمي از کارهاي اين بخش به جاي نقد سيستم امنيتي- بهداشتي هواپيماها، برخورد خشن پليس فرودگاه و شيوه ي آزارنده ي بازرسي ها را سوژه کرده اند. تعجبي هم ندارد، اگر در اين دو ماه چند مسافر در معرض خطر بيماري سل قرار گرفته اند شش سال است که اکثر مسافران خطوط هوايي-خصوصاً شرقي ها- هدف برخورد ناخوشايند پليس فرودگاه ها بوده اند و براي يافتن موردي مشکوک، زير و رو شده اند.

حفظ امنيت به چه قيمت؟! اين سؤوالي است که بارها توسط منتقدان دولت بوش در برابر سياست هاي مقابله با تروريسم او مطرح شده است.

"جو هلر" و "رابرت اري يل" انگار ايده هاي آثارشان را مشترکاً يافته و جداگانه اجرا کرده اند؛ کاراکترهاي يکسان، موقعيتي يکسان و حتي ديالوگ هايي يکسان اين دو اثر را فراتر از توارد افکار، به اجراي دوباره و مو به موي يک ايده، مانند کرده است: فوج نگهبانان فرودگاه، سمت زن و شوهر پا به سن گذاشته اي اسلحه کشيده اند زن به مرد مي گويد: "مجبور بودي الان سرفه کني؟!"

"گري وارول" مسافر نگون بختي را کشيده که پيراهن مخصوص بيماران اتاق عمل را به تن اش پوشانده اند، يکي از پليس هاي فرودگاه دستکش به دست مي کند و آماده مي شود تا اعماق وجود مسافر را به دنبال باسيل سل بگردد!

اگر اخيراً به اروپا و امريکا سفر کرده باشيد احتمالاً شما هم ناچار شده ايد براي عبور از گيت امنيتي فرودگاه، کفش و کمربندتان را هم در آوريد و زير دستگاه پرتو ايکس بگذاريد. چه بسا به زودي خودتان را هم روي غلتک دستگاه بگذارند و از زير پرتو بگذرانند! اين صحنه اي است که "جان دارکو" در کارتون خود تصوير کرده است؛ رديف مسافراني که برهنه از دستگاه عبور داده مي شوند تا از سلامت شان اطمينان حاصل شود، يکي از پزشکان هم که بالاي دستگاه ايستاده مي گويد "تي.بي اَر نات تي.بي"، شوخي با جمله ي معروف هملت: "تو بي اَر نات تو بي" که بيشتر به شلوغي و تراکم ايده ها در اين اثر انجاميده است.

"ام.اي.کوهن" با همان خطوط لرزان و سبک هميشگي که بين نقاشي کودکانه و کارتون حرفه اي در نوسان است مهماندار هواپيمايي را تصوير کرده که کنار چاي و قهوه، "تي.بي" هم سرو مي کند!

"استيو برين" از شيوه ي قياس براي شوخي سازي استفاده کرده: سه مسافر کنار هم نشسته اند و مطالعه مي کنند، زن مجله ي "پيپل" مي خواند، مرد "ريدرز دايجست" و سومي که ماسک زده و احتمالاً مردي مسلول است "راهنماي تي.بي" !

"اسکات ستن تيس" سرباز عظيم الجثه اي را کشيده که سرتاپا مسلح از امنيت ملي پاسداري مي کند اما باسيل کوچک سل بازيگوشانه از وسط پاهايش گذشته و به راهش ادامه مي دهد.

يکي از تصويري ترين کارتون هاي اين بخش متعلق به "پت بگلي" است: هواپيمايي به شکل قوطي کنسرو که حاوي هواي آلوده به "تي.بي" است، صداي سرفه اي هم از داخل قوطي مي آيد...غذاي مرگباري که قرار است ايالت به ايالت پراکنده شود!

متفاوت ترين- اما نه الزاماً بهترين- کارتون اين هفته اثر "جف استالر" است، خبري از هواپيما، مسافر و پليس فرودگاه نيست، يک دانش آموز شرکت کننده در مسابقه ي هجي کردن، در جواب "توبرکولوسيس را هجي کن!" مي گويد: "و-ح-ش-ت". البته بيشتر به ايده ي يک فيلم آموزشي-بهداشتي مي ماند تا کاريکاتور اما چون کارتونيست از ايده هاي دم دستي حذر کرده به او امتياز مثبت مي دهم.

پيشنهاد مي کنم سري به لينک زير بزنيد و خودتان درباره ي آثار کذايي قضاوت کنيد:
http://www.cagle.com/news/TBAirplane/main.asp