صفحه چهار فصل در بخش قاب اختصاص دارد به معرفي طراحان و کاريکاتوريست ها در سراسر جهان. اين شماره اختصاص دارد به جوادعليزاده طراح سرشناس ايران.

لبخند در دوران وحشت بزرگ

دهه ۱۳۶۰ معروف به دهه وحشت بزرگ، دوران سختي بود اگر عاشق هنر کاريکاتور بودي. بعد از انقلابي سخت و در ميانه ي جنگي خانمانسوز، لبخند زدن به گناهي نابخشودني مي مانست، نقد و طنز که همين امروزش هم سعه صدري براي پذيرش اش نيست چه رسد به آن دوران که حکومتي در حال استقرار پايه هايش بود و هر نقدي عين معاندت تلقي مي شد. پس کاريکاتور که هنر "لبخند" و "نقد" است رونقي نداشت و حضور جسته و گريخته اش تنها به زور "تحمل" مي شد. مجلات کاريکاتور و طنز نبودند يا اگر بودند، محو و کم رنگ. کتاب کاريکاتور به ندرت چاپ مي شد و بسياري از علاقه مندان در مسابقات بين المللي شرکت مي کردند تنها به اين انگيزه که کاتالوگ جشنواره را نصيب برند و مجموعه اي چاپي از آثار کارتون داشته باشند.

در چنين زمانه اي، هر از چند گاه، کتابچه هاي کارتون و کاريکاتوري روي پيشخوان روزنامه فروشي ها به چشم مي آمدند که خاکستري يکنواخت جلد مجلات را مي شکستند. تعدادي شان مجموعه کاريکاتورهاي چهره ي هنرپيشه ها و فوتباليست هاي معروف آن دوران بودند و تعدادي هم فضايي نزديک به کميک بوک داشتند، آنهم زماني که کميک در ايران رونقي نداشت. اين کتابچه هاي گاه و بيگاه، نشان مي دادند کارتونيست عاشقي روز هايش را به بالا و پايين کردن راهرو هاي وزارت ارشاد مي گذراند تا مجوز چاپ شان را با چنگ و دندان بگيرد و نگذارد شعله ي زار و نحيف کاريکاتور و کارتون در ايران دهه ي ۶۰ به خاموشي گرايد، پس بي دليل نيست که بسياري از بچه هاي نسل دهه ي ۶۰، کاريکاتور را با يک نام شناختند و با آثار او به اين هنر عاشق شدند: جواد عليزاده.

جواد عليزاده متولد ۱۳۳۱ اردبيل، بي گمان از تأثير گذارترين کارتونيست هاي ايراني خصوصآ بعد از انقلاب است. گرچه او کارنامه ي پرباري هم در مطبوعات پيش از انقلاب دارد اما نفوذش بر کارتونيست هاي نسل بعد با مجموعه آثارش در برهوت دهه ي اول بعد از انقلاب و انتشار ماهنامه ي "طنز و کاريکاتور" در سال ۱۳۶۹ که تا به همين امروز بي وقفه ادامه داشته دوچندان بوده است. "طنز و کارکاتور" تقريبآ هم زمان با ماهنامه ي تخصصي کيهان کاريکاتور شروع به انتشار کرد و توانست با رويکردي مردم گرايانه تر از همتاي دولتي خود به هنر کاريکاتور، تعريف و سليقه ي طيف وسيع تري از توده ي مردم را نسبت به اين هنر شکل بدهد و شوق کارتونيست شدن را در دل بسياري از بچه هاي مستعد و علاقمند بر انگيزد. مجله ي عليزاده محلي بود براي ابراز وجود تازه کاراني که بعضآ بعد ها از بهترين هاي کارتون و کاريکاتور ايران شدند، از جمله علي درخشي که با طنز و کاريکاتور شروع و سال ها تحت تآثير سبک عليزاده کار کرد تا راه خودش را بيابد.

شايد رمز موفقيت جواد عليزاده، تعادلي باشد که مي تواند بين هنر مردمي و نخبه گرا بر قرار کند. تعادلي که شايد انگشت شماري از هنرمندان کارتونيست ايراني به آن دست يافته باشند. او همانقدر که مخاطب ساده را به شوق مي آورد و لبخند بر لبانش مي نشاند مي تواند که مخاطب خاص تر را به انديشه وادارد. مي تواند دکتر سوکراتس فوتباليست برزيلي را به تهران شلوغ و گران دهه ي ۶۰ بياورد و همزمان مجموعه اي تلخ و سياه درباره ي صادق هدايت و بوف کورش کار کند. همانقدر دغدغه ي فوتبال دارد که نظريه ي نسبيت اينشتين.

او شايد جزو از اولين کارتونيست هاي ايراني باشد که کار هايش را در جشنواره هاي بين المللي شرکت داد و جوايز بسياري هم نصيب خود کرد.

عليزاده مردم ما را خوب مي شناسد، کارتون هاي مطبوعاتي اجتماعي اش در دهه هاي ۶۰ و ۷۰ به شدت "تهراني" هستند که اين ويژگي در ميان کارتونيست هاي نخبه ي ما که اغلب آثارشان در بي زماني و بي مکاني غوطه ور اند او را متفاوت کرده است. پس زمينه در اين دسته از آثار عليزاده اهميت فراواني دارد. طوري کوچه خيابان ها، ساختمان ها و مغازه ها. جزئياتي مثل جدول پياده رو و آسفالت خيابان و ديوار هاي رنگ و رو رفته ي تهران را در آثارش تصوير کرده که سال ها بعد مي شود کارتون هاي اجتماعي اش را به عنوان اسناد و يادگار هاي يک دوران تاريخي و اجتماعي تهران بازنگري و بررسي کرد.

عليزاده در زمينه ي کاريکاتور چهره هم هنرمند صاحب سبک و تأثير گذاري است.هر چند در سال هاي اخير موج "مولاتيه" و "کروگر" اکثر کاريکاتوريست هاي تازه نفس را با خود برده و اغراق هاي آنچناني و تکنيک هاي متکلف، خوشايند روز است هنوز سبک لطيف و ملايم عليزاده در دفرماسيون چهره ها جذابيت و هواداران زيادي دارد. وقتي مجموعه آثار چهره ي او را مي نگري مي فهمي با هنرمندي طرف هستي که انسان ها را دوست دارد، چهره ي سوژه اش را شکنجه نمي کند تا مثلآ روانش را کاويده باشد! با ظرافت و ملايمت آن چه در وراي ظاهر هر سوژه است به رو مي آورد و در معرض ديد بيننده مي گذارد.

پيشنهاد مي کنم براي آشنايي بيشتر با اين هنرمند و آثارش سري به لينک هاي زير بزنيد:
www.javad.8m.com
http://www.persiancartoon.com/profile.php?artist_uid=16