اين روز ها فيلم قلقلک در تهران بر پرده سينماها است. هنر روز اين فيلم را مورد نقد و بررسي قرار داده است.

کمدي عزيز

کارگردان: مسعود نوابي - مدير فيلمبرداري: مجتبي رحيمي- تهيه کننده: بيژن امکانيان- بازيگران: بيژن امکانيان، رضا شفيعي جم، سيامک انصاري، سحر ولد بيگي.

خلاصه داستان: امير جوان پاک و ساده دل در راه وصال نامزدش ليلا مجبور مي شود به ترفندهاي دو همکار بد طينتش اصغر و رجب تن مي دهد و در يک عمليات آدم ربايي، خودش را به جاي داور مشهوري جا بزند که قرار است پس از يک بازي فوتبال، جايزه اي دو ميليون دلاري را از دست نمايندگان فوتبال آسيا دريافت کند.

سينماي کمدي که حرکت خود را به شکلي تازه از بهار سال گذشته آغاز کرد، همچنان مورد اقبال تهيه کنند گان سينماست و مردم هم نشان داده اند که از آن بدشان نمي آيد و استقبال مي کنند. مسعود نوابي را پيش تر به عنوان کارگردان مجموعه هابي تلوزيون مي شناختيم کارگرداني که بيژن امکانيان در جايگاه تهيه کننده ازاو به عنوان يک تکنسين استفاده کرده است. شيوه چينش بازيگران کنار هم نيز به گونه ايست که تضميني ضمني براي فروش فيلم درنظر گرفته شود. عمده بازيگران فيلم غير از خود امکانيان از بلزيگران مطرح مجموعه ها نود شبي طنز تلوزيون به شمار مي آيند. با اين حساب پيش از ورود به سينما وکنار هم قرار دادن اين اطلاعات در مي يابيم که با يک ساخته تلوزيوني رو به رو خواهيم بود. تنها در اين ميان يک حيف باشد باقي مي ماند براي بيژن امکانيان که در اين سال ها با بازي در فيلم هايي همچون سرباز هاي جمعه(مسعود کيميايي) و تقاطع(ابوالحسن داودي) خيزشي تازه را در سينما شروع کرده بود و حضورش در اين پروژه کمي چهره تماشاگران را با تعجب رو به رو مي سازد.

فيلم در نگاه اوليه از الگوي روايتي آشناي سينماي کمدي يعني قانون جا به جايي دو نفر با يکديگر سود مي جويد. اما بعد از طرح داستاني اين امکان را نمي يابد تا از موقعيتي که خود پديد آورده فراتر رود و در سطح يک ايده متوقف مي ماند. امير فردي چلمن است که قرار مي شود ما او را در نقش يک داور زبده فوتبال ببينيم. اين مسئله و تناقضي که وجود دارد مي توانسته موقعيت هايي را پديد آورد که به ذات موجبات خنده تماشاگر را پديد آورد. اما در ميانه راه گويا دست اندر کاران فيلم از ترس اينکه نکند به قول معروف فيلم در نيايد به استفاده از تيپ آشناي بازيگران در تلوزيون متوسل شده اند. رضا شفيعي جم در يکي از اين مجموعه ها تصنيفي را اجرا مي کرد که در اين فيلم هم دائم آن را مي خواند و بنابراين فيلم خنده خود را با توسل به عناصري خارج از کانتکس فيلم از مخاطبش اخذ مي کند. از همين رو بازي شفيعي جم و انصاري بر فيلم سوار شده و امکانيان که تا کنون او را در نقش هاي کمدي به ياد نمي آوريم نمي تواند آنگونه که بايد توانمندي هايش را به نمايش بگذارد.

شوخي با يک داور فوتبال هم پتانسيل هايي دارد که کارگردان مي توانست در فيلم خود از آن سود بجويد، اما اين ايده هم در همان ابتداي کار متوقف مي شود. حال شما فرض کنيد به طور مثال شخصيت اصلي فيلم يک خلبان بود يا يک پليس و يا هر شغل ديگري. آيا اتفاق خاصي در داستان رخ مي داد. با توجه به تب همه گير فوتبال در ايران و مسائل مبتلابه آن ورود به زندگي اين داور مي توانست فوتبال دوستان زيادي را هم به سالن بکشناد که اينگونه عمل نمي کند.

نکته ديگري که در باب تلوزيوني بودن فيلم قلقلک مي توان مورد توجه قرار داد ساده انگاري در دکوپاژفيلم بوده است. چينش ميزانسن فصل هاي کميک کار بسيار دم دستي به نظر مي رسند و توجه داريد که به هرحال قرار بوده قلقلک در ژانر کمدي دسته بندي شود. اگر فيلم را ديده باشيد از اين سهل انگاري ها مي توان به فصل ورود سه کله پوک فيلم به داخل فروشگاه ورزشي وي رفتن آنها به چلو کبابي اشاره کرد. دوربين در اولين وضعيتي که ممکن است به ذهن هر تنماشاگر عامي خطور کند کاشته شده و هيچ ظرافتي در برش نما ها به چشم نمي خورد. البته نا گفته نماند که نوابي در استفاده از جلوه هاي ويژه و صحنه هاي داخلي فيلم همانند سکانس رويارويي امير با خانواده قبلي داور و متعاقب آن مجلس خواستگاري اش از همسايه رو به رويي تا اندازه اي انتظارات تماشاگر را برطرف مي کند.

در فضاي کنوني اجتماعي – سياسي ايران که تماشاگران اين فيلم ها در هزارو يک فشار روحي قرار دارند، وجود سينماي کمدي و ساختن فيلم هايي انچني از وظايف سينماگران به نظر مي رسد. اما به هر حال اين شعار هميشگي هم وجود دارد که بايد سليقه مخاطب را هم افزون کرد. اگرچه مسئولين سينمايي وقت که جملگي از تلوزيون به عالم سينما کوچ کرده اند بدشان نمي آيد خاطرات خود را زنده کنند، اما سينماگران خود مي بايست هوشيار باشند تا در دام آنها در نغلطند.

فيلم قلقلک مي توانست فيلمي موفق باشد ريا، اگر تا اين حد به سابقه ذهني تماشاگر به مجموعه هاي تلوزيوني محدود نمي شد و خود سعي مي کرد سکان هدايت روايت و سرگرم سازي تماشاگرش را بر عهده بگيرد. ام از کل فيلم مي تواند همين غنيمت باشد که امکانيان تجربه اي کمدي را نيز به کارنامه بازيگري اش افزوده است.