شكست امريكا در فوتبال
ظهور طبقه جديد – 241 جلال يعقوبي - سه شنبه 11 اردیبهشت 1386 [2007.05.01]
ماجراي هلموت هوفر ماهها به طول انجاميد و حتي گفته ميشد كه مقامات ايران خواستار جابجايي هوفر با كاظم دارابي- يكي از محكومان دادگاه كنفرانس برلين- شدهاند. كاظم دارابي در آن دادگاه محكوم به پانزده سال زندان شده بود. از طرفي كفته ميشد كه بازرگان آلماني به خاطر رابطه جنسي با دانشجوي 27 ساله رشته پزشکي دستگير شده است و در دادگاه اوليه به مرگ محکوم شده بود. البته دربارهي هوفر بعدها بيش از اين سخن خواهيم گفت.
در اين زمان روابط ايران و آلمان دوره سردي را سپري مي کرد. اواخر ارديبهشت خبرگزاري دولتي ايران (ايرنا) گزارش داد که دو مقام آلماني سرگرم انجام ديداري از تهران به منظور گفتگو در مورد بهبود روابط دو کشور هستند. اين خبرگزاري تأكيد كرد: "يک هيأت آلماني براي مذاکره درباره راههاي رفع موانع موجود بر سر راه توسعه مناسبات ايران و آلمان در تهران به سر مي برد. پيتر دينگنس مدير کل وزارت خارجه آلمان در امور خاور ميانه و نيز رولف روتارت بورن مدير کل امور کنسولي اين وزارتخانه عضو هيأت آلماني هستند."[بيستو يكم ارديبهشت 1377]
از طرفي ديگر در بهار و تابستان سال 77 نشانه هاي بسياري از تمايل آمريکاييها براي کاهش تنش در روابط تهران - واشنگتن ديده ميشد. اواسط ارديبهشت ماه، روزنامه الحيات چاپ لندن به نقل از ديپلماتهاي عربستان نوشت که اين کشور خواستار ميانجيگري ميان ايران و امريکا شده است. اين خبر را روزنامه الشرق الاوسط نيز منتشر کرده بود. [روزنامه همشهري –پانزدهم ارديبهشت 1377]
چندي بعد سعود الفيصل، وزير خارجه عربستان،سفري به ايران داشت، ليکن خبري درباره مذاکرات دو جانبه ايران و عربستان درباره مسأله امريکا منتشر نشد. در همين حال خبر رسيد که آمريکا شرکتهاي نفتي توتال، گازپروم و پتروناس راکه در قالب يک کنسرسيوم بين المللي در بخش نفت - گاز ايران سرمايه گذاري کردهاند، از قانون تحريمهاي داماتو مستثني کرده است. مادلين آلبرايت وزير خارجه امريکا که در لندن به سر ميبرد گفت مستثني کردن اين سه شرکت از قانون تحريمهاي داماتو منطبق با منافع ملي امريکاست.
بر اساس قانون داماتو، اگر شرکتهاي غيرامريکايي سالانه بيش از 20 ميليون دلار در بخش نفت و گاز ايران و ليبي سرمايه گذاري ميکردند، مشمول تحريم امريکا ميشدند. اين قانون از زمان تصويب، به صورت عمدهترين اختلاف بين امريکا و اتحاديه اروپا در آمده بود. اما شرکت فرانسوي توتال با مشارکت شرکت گازپروم روسيه و پتروناس مالزي قانون داماتو را ناديده گرفته و اقدام به سرمايهگذاري 2 ميليارد دلاري در حوزه هاي نفت پارس جنوبي در خليج فارس کرد. توافق اتحاديه اروپا و امريکا در مورد مستثني کردن شرکت توتال و شريکانش از قانون تحريمهاي داماتو، در جريان مذاکرات بيل کلينتون رئيسجمهور امريکا با ژاک سانتر رئيس کميسيون اروپا و توني بلر نخست وزير انگليس به دست آمد. [روزنامه ايران – بيستونهم ارديبهشت 1377]
حدود يک ماه بعد نيز رئيس جمهوري امريکا قانون مصوب کنگره امريکا را مبني بر تحريم شرکتهاي مظنون به کمک براي توسعة برنامه هاي موشکي ايران وتو کرد.
کلينتون چند روز قبل از آن نسبت به برقراري آشتيِ واقعي با ايران ابراز اميدواري کرده بود. مايک مک کوري، مسئول مطبوعاتي کاخ سفيد نيز گفته بود که کلينتون احساس ميکند کنگره امريکا سعي دارد با قانون تحريمها، سياست خارجي اين کشور را تضعيف کند و موانع نا اميدکنندهاي فراروي رئيسجمهوري قرار دهد! به نظر ميرسيد در امريكا نيز برخي گروههاي محافظهكار از احتمال حل مسالمتآميز مشكلات ايران و امريكا ناراضياند.
از سوي ديگر وزارت امور خارجه روسيه نيز با صدور بيانيه اي از اقدام کلينتون در وتوي قانون مصوب کنگره امريکا استقبال کرد. ابهامي که در قانون مصوب کنگره امريکا وجود داشت به اين کشور امکان ميداد که از صدور هرگونه تکنولوژي دقيق به ايران به بهانه کاربري آن در موشکها جلوگيري کند. [روزنامه همشهري – سوم تير 1377]
پس از بازي تيمهاي فوتبال ايران و امريکا در جام جهاني که 31 خردادماه 77 برگزار شد، يک مقام وزارت امور خارجه امريکا پيروزي تيم فوتبال ايران را بر امريکا تبريک گفت و براي بازيکنان ايراني در بازيهاي بعدي آرزوي موفقيت کرد. جيمز روبين سخنگوي وزارت امور خارجه در گفتگوي مطبوعاتي در پاسخ به سؤال خبرنگاري در رابطه با بازي دو تيم فوتبال ايران و امريکا گفت: "واضح است که بازي خوبي انجام شد و دو تيم نهايت سعي خود را کردند. من فکر ميکنم علاقه مندان فوتبال تلاش اعضاي فوتبال را در اين حادثه ورزشيِ بزرگ تمجيد کردند. گرچه بعضي از ما ممکن است مايل بوديم نتيجه کار چيز ديگري مي شد."
وي در پاسخ به سؤال ديگري در اين زمينه که آيا اين مسابقه تأثيري بر محيط کلي روابط دو کشور خواهد داشت گفت: "من نمي خواهم اغراق کنم، اما بايد بگويم ما تلاش کردهايم تماس بين مردم ايران و امريکا تقويت شود. اين چيزي است که رئيس جمهوري ايران آقاي خاتمي در مورد آن سخن گفته است. برپا کردن راههاي تماس، فروريختن ديوارهاي بي اعتمادي و ايجاد تفاهم بيشتر آغاز چگونگي غلبه کردن بر وقايع گذشته است." سخنگوي وزارت امور خارجه امريکا افزود: "البته اين بازيخواست هردو کشور را در زمينه مسائل اساسي سياسي تغيير نمي دهد. بازي به خوبي برگزار شد و در آن اتفاقي که ممکن بود تأثير ديگري بگذارد روي نداد و تنها قسمت بد مسابقه اين بود که ما باختيم." [روزنامه همشهري – سوم تير 1377]
در مقابل اين موضعگيري آشتيجويانه امريكاييها، رهبر ايران- آيتالله خامنهاي- طي پيامي بيسابقه پيروزي تيم فوتبال ايران بر امريكا را موضوع جديدي براي حمله به امريكا قرار داد و چنان از اين مسابقه فوتبال سخن گفت كه گويي امپرياليسم امريكا از جمهوري اسلامي شكست خورده است. موضعگيري رهبر ايران در يك مسابقه فوتبال كه معمولا مورد عدم توجه مقامات روحاني ايران قرار دارد، در تقابل با سياست هاي آشتي جويانه خاتمي قرار داشت.
