بامداد روز پنجشنبه، هجدهم دي ماه 76( 8 ژانويه 1998)، سيد محمد خاتمي در يک گفتگوي طولاني با کريستين امانپور، خبرنگار CNN ، يکي از مهمترين اقدامات خود براي حل مساله ايران و امريكا را انجام داد. چنين اقدامي در طول سالهاي پس از قطع رابطه دو كشور از سوي هيچ‌يك ازمقامات بلندپايه جمهوري اسلامي انجام نشده بود.

خاتمي در آغاز اين گفتگو ميلاد حضرت مسيح (ع) و حلول ماه مبارک رمضان را تبريک گفت و سپس با تأکيد براينکه به ملت بزرگ آمريکا احترام مي‌گذارد به سابقه تمدن آمريکا اشاره کرد. او سپس از شهداي آمريکا و از جمله «آبراهام لينکلن» سخن گفت و سپس تاكيد كرد كه در آمريکا هيچگاه آزادي و دينداري در برابر هم نبوده است . او سپس به تاريخ ايران و مبارزات آزاديخاهانه مردم و انقلاب ايران اشاره کردو پس از آن گفتگوي خاتمي با خبرنگار CNNآغاز شد.

اولين بحث در باره ماجراي گروگان گيري بود. خاتمي گفت آنچه که رخ داد، بايد در مجموعه حوادث مورد ارزيابي قرار بگيرد. و افزود:«ملت ما احساس ناخوشايندي از سياستهاي آمريکا داشت و همان جور که گفتيد در بحبوحه شور انقلابي کارهايي مي شود که همه اينها را نمي شود مهار کرد.» در ادامه اين گفتگو خبرنگار CNN از شعار مرگ بر آمريکا ،سوزاندن پرچم آمريکا و گروگانگيري سخن گفت ورئيس جمهور ايران پاسخ داد:" من مي گويم که مسائل را بايد با همه جوانب و ريشه هايش يافت. اگر شعاري در ايران داده مي شود شما بعنوان يک خبرنگار از همه کساني که شعار مي‌دهند بپرسيد که آيا شعار آنها متوجه مردم آمريکا است؟ همه خواهند گفت، نه تنها ، به مرگ مردم آمريکا راضي نيستيم، بلکه آنها را مردم بزرگي مي دانيم. حتي منظور، نابودي و براندازي حکومت آمريکا هم نيست بلکه سمبلي است از مرگ نوعي رابطه ميان ايران و آمريکا، ببينيد اين شعار در جواب آن جسارت بزرگي است که وزير دفاع اسبق آمريکا به ملت ايران مي‌کند و مي‌گويد ريشه ملت ايران را بايد خشکاند. يا جواب حمله به هواپيماي مسافربري است که حدود 300 نفر زن و مرد را با فرمان فرمانده ناوگان آمريکايي سرنگون و نابود کردند. بر فرض که اين اشتباه بود، تحقير بعدي اين است که در آمريکا به همين فرمانده مدال مي دهند يا در کنگره آمريکا بيست ميليون دلار تصويب مي‌کنند، براي براندازي حکومت ايران، ملت ما سياست خارجي آمريکا را در جهت براندازي و مقابله با اين ملت تلقي مي کند و در واقع مرگ به اين نوع رابطه را مي گويد. هيچگاه هيچکس قصد جسارت به ملت آمريکا را ندارد. » خاتمي سپس درباره احتمال مذاکره با سياستمداران آمريکايي به خسارتهاي تاريخي که آمريکا به ايران وارد کرده اشاره کرد و گفت:« دولت آمريکا به صراحت اعلام کرده است که در کودتاي سال 1332 عليه دولت ملي مصدق شرکت داشته و دولت ايران را سرنگون کرده و بلافاصله بعد ازآن، حکومت کودتا را با چهل و پنج ميليون دلار وام تقويت کرده است. دولت آمريکا قانون کاپيتولاسيون را بر ما تحميل کرده است. بعد از انقلاب رفتاري که دولت آمريکا داشته است، رفتاري متمدنانه نبوده و با ما دشمني کرده است. [...] بي اعتمادي بسياري وجود دارد. اگر مذاکره براساس احترام متقابل نباشد، هيچ وقت آن مذاکره به نتيجه نمي رسد. شرط مسئله اين است که آمريکائيان در سياست خارجي شان از عقلانيت ابزاري دست بردارند و ديگران را شيء به حساب نياورند. حرمت حق هرکسي را قبول کنند و به عقلانيت مفاهمه اي که در متن تمدن آمريکا هم نهفته است روي بياورند. در اين ديوار بلند بي اعتمادي اولاً بايد رخنه اي ايجاد شود تا زمينه اي براي تغيير وضعيت و مطالعه در وضعيت جديد پيش بيايد.»

اشاره‌ي مكرر خاتمي در سالهاي بعد نيز با همين عبارت ديوار بلند بي‌اعتمادي و اينكه بايد رخنه‌اي در اين ديوار بوجود آيد بارها تكرار شد. اين سخن اشاره به اين مساله بود كه امريكا براي حل مسشكل بايد گامهايي بردارد تا شرايط داخلي مناسب در ايران نيز براي مذاكره فراهم شود.

ادامه اين گفتگو به بحث در باره مسائل داخلي ايران اختصاص يافت و مباحثي نيز درباره‌ي مشكلات داخلي رئيس‌جمهور رفورميست ايران مطرح شد كه ارتباطي با بحث ما ندارد.

به اين ترتيب گفتگوي تاريخي خاتمي با CNN به پايان رسيد و بلافاصله واکنش‌هاي گسترده خارجي و داخلي را در پي آورد. در همين رابطه سخنگوي کاخ سفيد گفت: «آمريکا سياست خود را درباره محدود کردن مبادلات فرهنگي با ايران بازنگري خواهد کرد.» مايک مک کوري سخنگوي کاخ سفيد در يک گفتگوي مطبوعاتي گفت : «باتوجه به اظهارات مثبت رئيس جمهوري ايران، مشاوران سياست خارجه بيل کلينتون ، سياست آمريکا را در محدوديت تبادل فرهنگي بازنگري خواهندکرد.» مک کوري با اين حال گفت که هنوز زود است تا بتوان پيش بيني کرد پس از اين بازنگري چه کاري بايد پيش گرفت. وي اظهارات محمد خاتمي را بسيار مثبت ارزيابي کرد و قدرداني رئيس جمهوري آمريکا را از اين اظهارات اعلام کرد. سخنگوي کاخ سفيد گفت: «ما از اين حقيقت که وي خواهان گفتگو با ملت آمريکا و بين دو تمدن بزرگ است استقبال مي کنيم.» مک کوري در خاتمه تأکيد کرد که بهترين راه بهبود روابط دو کشور مذاکرات مستقيم بين واشنگتن و تهران است.

در واكنش رسمي سخنگوي كاخ سفيد چند نكته مثبت و هم چند نكته منفي وجود داشت. مک کوري از يك طرف سخنان رئيس جمهور ايران را مثبت ارزيابي كرده و حتي قدرداني كلينتون از آن را علام مي‌كرد و از طرفي هيچ گام عملي و روشني براي حل بحران پيشنهاد نمي‌كرد. اين سردرگمي و عدم نمايش حسن نيت در دولت دموكرات كلينتون موجب شد كه فضاي رواني ايجاد شده توسط خاتمي در داخل ايران به سرعت فروكش كند و مواضع مبارزه‌جويانه مجددا غلبه كند.

از طرف ديگر اين سخنان نشان مي‌دهد كه در اواخر دهه نود واشنگتن تمايل زيادي براي مذاكره با تهران داشته و اين نكته را بارها اعلام كرده است. برخلاف امروز كه هرگونه مذاكره‌اي منوط به پيش‌شرط پذيرش تعليق غني‌سازي اورانيوم شده است و حتي باوجود تلاشهاي رسمي دولت بنيادگراي ايران و سخنان غيرمنتظره احمدي‌نژاد مبني بر آمادگي‌اش براي مذاكره با بوش؛ تمايلي از طرف امريكا به اين مذاكره ابراز نمي‌شود!