آن روز هم مانند روز هاي ديگر با يک گشت و بازرسي روزانه نيروي دريايي انگليس براي شناسايي قاچاقچيان در مرز عراق شروع شد. ولي دستگيري 15 ملوان انگليسي توسط سپاه پاسداران در روز 23 مارچ و بعدا نمايش فيلمي از آن ها در حال "عذرخواهي" در تلوزيون ايران، بحران ديپلماتيک حادي را، درست در زماني که ايران بر اثر تحريم هاي جديد و فشار هاي آمريکا منزوي تر مي شود، ايجاد کرده است.

آيا اين فقط يک اشتباه کنترل نشده بود يا ايران نوعي راهزني دولتي را براي منحرف کردن افکار يا به منظور گروگان گيري سياسي انجام داده است. هر چه مي گذرد به نظر مي رسد نظر دوم درست باشد. حتي اگر اين حرکت در آغاز هم تصادفي بوده باشد ولي با توجه به وضعيت سياسي ايران به نظر مي رسد رژيم ايران مايل باشد از اين ماجرا براي اخذ امتياز سود جويد و مثلا چيزي مانند آزادي سپاهيان دستگير شده توسط نيرو هاي آمريکا درعراق را طلب کند. حداقل خيلي ها در ايران تحقير انگليس ها را مطلوب مي دانند، چرا که انگليس ها معروف هستند به گردانندگان امور داخلي ايران. ايران جرات ندارد به طور مستقيم با آمريکا يا شيطان بزرگ درگير شود چرا که از جنگ هراس دارد. در اين شرايط چه چيز بهتر از آزار دادن شيطان کوچک يعني انگلستان.

دولت انگلستان در ابتدا مانند واقعه مشابه اي در سال 2004 با اين مساله به عنوان يک سوء تفاهم روبرو شد ولي زماني که از طريق ديپلماتيک نتوانست به آزادي ملوانان دست يابد به سوي آنچه توني بلراز آن به عنوان "فاز متفاوت" ياد کرد حرکت کرد.

نيروي دريايي سلطنتي روز 28 مارس اطلاعاتي را منتشر کرد که بر اساس آن ملوانان "کاملا در آبهاي عراق" حرکت مي کردند و بدين وسيله ادعاهاي ايران در مورد تجاوز به آب هاي اين کشور را رد کرد. وزارت خارجه انگلستان نير روابط ديپلماتيک و اقتصادي خود را با ايران کاهش داده است.

انگلستان از ايران خواسته است ملوانان و سربازان انگليسي را در تلوزيون نشان ندهد (با چشم هاي بسته مانند آنچه در سال 2004 اتفاق افتاد). ولي ساعاتي پس از اين مراوده ديپلماتيک، ايران فيلمي از ملوانان انگليسي را در حال صرف غذا از تلوزيون ايران پخش کرد. تاکيد در اين فيلم بر روي في ترني، تنها زن ملوان بود؛ وي در حالي که روسري به سر داشت گفت: "ظاهرا ما وارد آب هاي ايران شده بوديم." در ابتدا قرار بود اين ملوان آزاد شود. منوچهر متکي وزير خارجه ايران نيز خواستار آن شد که انگليس قبول کند که به آب هاي ايران تجاوزکرده است.

اين مراودات مي توانست طنز آميز قلمداد شود، به شرط آن که مسائل مهم منطقه اي مطرح نيود. آمريکا با دومين ناو خود در خليج فارس تمرين هاي نظامي جديد را شروع کرد. بازار نفت هم در حال نوسان است. دستگيري ملوانان انگليسي از سوي ديگرهمزمان با صدور قطعنامه ديگري توسط شوراي امنيت سازمان ملل براي اعمال تحريم هاي بيشتر عليه ايران به دليل عدم توقف غني سازي اورانيوم اتفاق افتاده است.

درقطعنامه 1747 که با اتفاق آرا به تصويب رسيد، 28 نام ديگر به فهرست قبلي مربوط به سازمان ها و افرادي که دارايي هايشان مسدود شده است اضافه شده است که در ميان آن ها نام افراد بلند پايه سپاه پاسداران و شرکت هايي که تحت کنترل آن هاست ديده مي شود.

برخي از اعضاي شوراي امنيت شامل افريقاي جنوبي، قطر و اندونزي با گسترش تحريم ها مخالف بودند ولي با سرسختي ايران در ادامه غني سازي اورانيوم اين کشور ها هم چاره اي جز قبول قطعنامه جديد نداشتند.

اتفاق آرا باعث تعجب و خوشحالي اروپا، آمريکا و روسيه و چين شد و نگراني ايران را به همراه داشت. ايران اظهار کرد که قطعنامه جديد غير قانوني است و به همين دليل روابط خود را با آژانس بين المللي انرژي هسته اي محدود ساخت. ايران مي گويد هدفش از غني سازي اورانيوم توليد سوخت براي نيرو گاه هاست و ادعا مي کند که هدف توطئه هاي غرب براي محروم کردن اين کشو راز "حق قانوني" خود واقع شده است. براي جبران اين ادعا شوراي امنيت جزئيات طرح سال گذشته اروپا براي کمک به ايران در زمينه فن آوري هسته اي را در قطعنامه خود گنجانده است.

ايران حتي از روسيه نيز فاصله گرفته است و روسيه از تحويل سوخت به نيرو گاه بوشهر خودداري کرده است. دليل اين امر ظاهرا تاخير در پرداخت هاي ايران است. ليکن مقامات روسي به طور خصوصي گفته اند ايران به مخالفت روسيه با تحريم ها بيش از اندازه بها داده است و روس ها مايل نيستند به بازي گرفته شوند.

گزند تحريم ها

در قطعنامه جديد سازمان ملل به عوض استفاده از نيروي نظامي بيشتر تحريم هاي اقتصادي پيش بيني شده است. شايد اين تحريم ها موثرتر باشند. در ميان موسسات تحريم شده، نام بانک سپه، چهارمين بانک ايران و شعبات خارجي آن به چشم مي خورد. آمريکا قبلا ارتباط با اين بانک را قطع کرده بود و اکنون اروپا نيز به کار اقدام خواهد کرد.

تمام اين مسائل بر فشار بر ايران مي افزايد. بسياري از بانک ها و شرکت ها ارتباط خود را با ايران محدود و يا قطع کرده اند و اين امر شکايت تجار ايراني را نيز به همراه داشته است که به جمع منقدين دولت پيوسته و معتقدند احقاق "حق" ايران در مساله هسته اي به قيمت گزاف از دست دادن يک زندگي معمولي تمام خواهد شد.

ليکن در حال حاضر ايران در وضعيت سرکشي است. آيت الله خامنه اي رهبر ايران اندکي پيش از تحريم هاي جديد گفت کشورش با تجاوزگر "با تمام امکانات خود" مقابله مي کند. وي اين هشدار ضمني را هم مطرح کرد و گفت: "تا کنون ما در چارچوب قوانين بين المللي عمل کرده ايم ولي اگر آن ها اين قوانين را زير پا بگذارند ما هم مي توانيم آن را زير پا بگذاريم." با دستگيري ملوانان بريتانيايي اکنون معني سخنان وي روشن تر شده است؟

منبع: اکونوميست، 2 آوريل