بازگشت سفيران اروپا به تهران
ظهور طبقه جديد – 233 جلال يعقوبي - پنجشنبه 30 فروردین 1386 [2007.04.19]
گفتيم كه در اويل مهرماه 1376 فيگارو خبر داد که کشورهاي فرانسه و ايتاليا خواهان بازگشت سفيران کشورهاي اروپايي به ايران هستند. ژاک شيراک، رئيس جمهور فرانسه نيز گفته بود در صورتي که ضمانت هاي لازم براي بازگشت سفير آلمان داده شود، سفيران اروپايي به ايران باز خواهند گشت.
چند روز بعد سخنگوي وزارت خارجه دولت خاتمي، در پاسخ به اظهارات سخنگوي وزارت خارجه آلمان که گفتگو با ايران را رد کرده بود، گفت: "مساله گفتگو بين ايران و آلمان از ابتدا توسط کينکل در سخنراني وي در مجمع عمومي سازمان ملل مطرح شد که گفت آلمان آماده مذاکره با ايران است. جاي تعجب است که موضع سخنگوي وزارت خارجه آلمان متناقض با موضع کينکل است و اين خود نشانه وجود سردرگمي در وزارت خارجه آلمان است. در عين حال جمهوري اسلامي ايران بدون هيچگونه تعجيلي، منتظر جبران اقدامات غيردوستانه آلمان که منجر به جريحه دار شدن احساسات ملت ايران شده است، مي باشد" [پانزدهم مهرماه 1376] به نظر مي رسيد که تنش در روابط ايران و اروپا هنوز ادامه خواهد داشت. ليکن چنين نشد و حدود يک ماه بعد و به دنبال توافق ايران و اتحاديه اروپا، سفيران اين کشورها در دو گروه جداگانه به ايران بازگشتند. اين شيوه بازگشت را وزير خارجه لوگزانبورگ، رئيس دوره اي اتحاديه اروپا پيشنهاد کرده بود. به اين ترتيب ابتدا سفيران کشورهاي فنلاند، سوئد، دانمارک، بلژيک، هلند، ايتاليا، اتريش، اسپانيا، انگليس، ايرلند و يونان به ايران بازگشتند و چندروز بعد نيز سفيران فرانسه و آلمان وارد تهران شدند. [بيست و چهارم آبان 1376] مساله مهم در اينجا آن بود كه با وجود اخراج سفير آلمان او مجددا به ايران بازگشته بود و البته اين اتفاق از ديد ناظران سياسي بين المللي به عنوان پيروزي بزرگي براي خاتمي تلقي شد. اين پيروزي انعکاس گستردهاي در رسانه هاي جهاني داشت. راديو بيبيسي طي گزارشي در اين زمينه نوشت: "بازگشت اين سفيران به ايران و در پرتو آن چشم انداز روابط با اتحاديه اروپا به ويژه هنگامي که آمريکا تلاش مي کند تا هرچه بيشتر جمهوري اسلامي را به انزوا بکشد، موفقيت بزرگي براي دولت آقاي خاتمي محسوب مي شود. حال که اتحاديه اروپا توافق کرده است سفير آلمان را به همراه سفير فرانسه پس از بقيه سفيران اروپايي به تهران بفرستد، اين اقدام نوعي پيروزي براي تهران تلقي مي شود." راديو بيبيسي هم به نقل از يکي از تحليلگران خود گفت: "انتخابات رياست جمهوري در ايران احساس کشورهاي اروپايي براي عادي کردن روابط با اين کشور را تقويت کرده است. آقاي خاتمي روشن کرده که نه تنها با اتحاديه اروپا بلکه مايل است با کشورهاي حوزه خليج فارس نيز روابط تازه اي را آغاز کند به همين دليل اکنون در ميان کشورهاي اتحاديه اروپا اين احساس وجو دارد که کار کردن با محمد خاتمي آسانتر است." راديو مونت کارلو نيز در گزارشي، بازگشت سفراي اروپايي را يک پيروزي ديپلماتيک براي دولت خاتمي و به ويژه خرازي وزير امور خارجه ايران دانست كه پس از ديدار خرازي از کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس دومين گام او قلمداد ميشد. روزنامههاي انگليسي نيز با ارائه گزارشهايي در اين زمينه ضمن اشاره به بازگشت اغلب سفيران اروپايي به تهران، نوشتند ايران و اتحاديه اروپا پس از ماهها بن بست در مورد سفيران، به توافق رسيدند. روزنامه ديلي تلگراف در گزارشي نوشت: "انتخاب خاتمي به عنوان رئيس جمهوري از سوي مردم ايران و تصميم اخير اتحاديه اروپا، اولين نشانه از بهبود روابط تهران و غرب است." از سوي ديگر راديو کلن طي تفسيري در اين خصوص گفت: "بازگشت سفيران اتحاديه اروپا به تهران مسلماً بيانگر اين واقعيت است که اتحاديه اروپا هرگز مايل نبوده و نخواهد بود که مناسبات خود را با ايران در دراز مدت دچار بحران سازد. اين امر بي شک نمودار اين واقعيت نيز هست که اروپاييان مايلند تا اعتماد خود را به رياست جمهوري جديد ايران محمد خاتمي ابراز دارند و از او در تلاشها و اقداماتش براي گشودن فصلي جديد در سياست خارجي جمهوري اسلامي و از جمله در مناسبات ايران با کشورهاي خارجي حمايت کنند." خبرگزاري آسوشيتدپرس نيز در گزارشي از تهران، ضمن اشاره به عدم حضور سفير پرتغال در ميان سفيراني که به تهران بازگشته اند، از قول يک ديپلمات نوشت: "علت اين امر آن است که وي اشتغال قبلي داشت ليکن او نيز به زودي وارد ايران خواهد شد."
خبرگزاري فرانسه در مطلب ديگري به نقل از يکي از استادان دانشگاههاي دانمارک نوشت: "بازگشت سفيران اتحاديه اروپا به تهران نشان مي دهد که اروپا با نزديکي به ايران در صدد حفظ استقلال خود در برابر آمريکاست." وي معتقد بودکه بازگشت اين سفيران و عادي شدن روابط ديپلماتيک تهران و اتحاديه اروپا، راه را براي سرمايه گزاري بيشتر کشورهاي عضو اين اتحاديه در ايران باز خواهد کرد. [روزنامه همشهري –بيست و پنجم آذر 1376] موفقيتهاي سياست خارجي خاتمي، هنوز در آغاز راه قرار داشت و با ابتكارهاي او اين پيروزيها يكي پس از ديگري فرا رسيد. اما در همهي اين اتفاقات يك چيز مشترك به چشم ميخورد و آن اين بود كه هرگاه خاتمي در آستانهي موفقيتي بينالمللي قرار ميگرفت بحراني داخلي در ايران بوجود ميآمد كه همه چيز را تحت تاثير خود قرار ميداد. با اينحال شخصيت خاتمي كه به آرامي تبديل به چهرهاي ميانهرو و قابل اعتماد شده بود تا حدي تاثير اين بحرانها را كمتر ميكرد.
در اواسط آذرماه 76 درحالي که جنجال هاي ايجاد شده بر سر سخنراني آيت الله منتظري و سپس حصر او و آزار دوستان و اطرافيانش فروکش ميکرد، اخباري از مسائل مربوط به برگزاري کنفرانس سران کشورهاي اسلامي نيز منتشر شد. اوايل آبان ماه و همزمان با بحران سخنراني آيتالله منتظري روزنامه سلام طي گزارشي در باره کنفرانس سران كشورهاي اسلامي نوشت: "دستگاههاي مختلف در کشور در آستانه برگزاري کنفرانس سران کشورهاي اسلامي در تهران بشدت در تکاپو هستند تا اين کنفرانس به بهترين شکل برگزار شود. اما در اين ميان و با کمال تعجب مشاهده ميشود به شخصي در اين امر خطير مسئوليت سپرده شده که عملکرد تخريبي وي در دوران تبليغات انتخابات رياست جمهوري عليه آقاي خاتمي ( که ميزبان کنفرانس و رياست آن را برعهده خواهند داشت) زبانزد عام و خاص است. حسين محمدي معاون سياسي سازمان صدا و سيما کسي است که حداقل مسئوليت درجه دوم در تبليغات صدا و سيما عليه آقاي خاتمي را برعهده دارد. اکنون سئوال اينجاست کسي که عليه رئيس جمهور، آنچنان فعاليت غريبي انجام مي داد، صلاحيت تصدي مسئوليت کميته هماهنگي مطبوهات و خبرنگاران داخلي چنين کنفرانس مهمي را دارد؟ ممکن است کساني باشند، گمان کنند که اين فرد براي رضاي خداوند آنهمه تبليغات تخريبي را سامان داد، ولي چنانچه قرار است نتايج مطلوبي در پوشش رسانه هاي اين کنفرانس عايد نظام اسلامي شود لزوماً بايد چنين فردي مسئوليت آن را بر عهده بگيرد؟"[روزنامه سلام – ششم آبان 1376]
