رابين رايت

جواد ظريف، از ديپلمات هاي بلند پايه ايراني در آمريکا، ماه گذشته سفر غير مترقبه اي را به واشنگتن داشت. زمان اين سفر بسيار بحث بر انگيز است.

پنج روز قبل سپاه پاسداران ايران 15 ملوان انگليسي را دستگير کرد ودر همان لحظه سازمان ملل نيز قطعنامه جديدي را براي تحريم هاي بيشترعليه ايران و درپاسخ به عدم توقف ايران در غني سازي اورانيوم صادر کرد.
ولي ظريف که دوران نمايندگي وي در سازمان ملل تقريبا رو به اتمام بود مورد استقبال آمريکا بود و حتي يک بار نيز به شرکت در کنگره آمريکا نيز دعوت شده بود.

جو بيدن نماينده دموکرات ها در اين باره گفت: "ظريف يک فرد معتقد است ولي در عين حال بسيار عملي و غير دگماتيک است. وي مي تواند نقش مهمي در حل مناقشات با ايران ايفا کند."

چند تن از دموکرات ها و نيز جان وارنر از جمهوري خواهان، وي را چهره اي مثبت در مذاکرات به شمار مي آورند و از حضور وي در سازمان ملل استقبال مي کردند. در ميهماني ناهار در شوراي روابط خارجي آمريکا، مارتين اينديک، سفير سابق آمريکا در اسرائيل، نيز به ظريف گفت: "جاي شما خالي خواهد بود."

در ضيافت شام در مرکز نيکسون، ديميتري سايمز، رئيس اين مرکز ظريف را به عنوان "يکي از نادر ديپلمات ها" معرفي کرد و گفت: "وي به خوبي از کشورش دفاع مي کند ولي اين کار را با اعتبار و ظرافت خاصي انجام مي دهد."

از سال 1979 و تيرگي روابط ايران و آمريکا، هم دموکرات ها و هم جمهوري خواهان خواسته اند با يک مقام ايراني قابل اطمينان مذاکره کنند. برخي از مقامات سياست خارجي آمريکا معتقدند ظريف يکي از اين گونه ديپلمات ها بود.

بسياري معتقدند سخنان وي به نحوي بود که افراطيون رژيم نيز با آن موافق بودند. کنت تيمرمن، رئيس بنياد دموکراسي براي ايران مي گويد : " هدف همه آن ها روشن است و آن نابودي اسرائيل است. ولي در مورد تاکتيک تفاوت هايي بين آن ها وجود دارد. بعضي هامعتقدند مي توانند با حربه هايي آمريکا وادار به حمايت از آن ها کنند و در قدرت باقي بمانند. برخي ديگر به رويارويي عقيده دارند. ولي همه در دست يابي به سلاح هسته اي متفق القول هستند."

جان بولتون، نماينده آمريکا در سازمان ملل در مورد ظريف مي گويد: "وي بهترين چهره براي يک دولت غير موجه بود و رفتار هاي غربي را به خوبي مي شناخت."

در زماني که کاندليزا رايس يک سال پيش اعلام کرد آمريکا همراه با متحدان اروپايي با ايران مذاکره مي کند، جان بولتون مامور شد اين پيغام را به آقاي ظريف بدهد ولي نيم ساعت بعد از آنکه قرار ملاقات گذاشته شد دولت ايران اطلاع داد که نيازي به ملاقات نيست و جان بولتون پيغام را با پيک براي وي ارسال کرد.

ظريف در ميام تند رو هاي داخلي چندان محبوب نيست و عده اي معتقدند علت خاتمه دادن به کار وي نيز همين امر است.

ظريف قوانين جمهوري اسلامي را رعايت مي کند: "با زنان دست نمي دهد و کراوات هم نمي زند. ولي انگليسي را خوب صحبت مي کند و لهجه اي آمريکايي دارد چرا که مدرک خود را از سانفرانسيسکو گرفته است. وي در زماني که کوندليزا رايس در دنور دوره دکترا را ميگذراند در همان دانشگاه بود. وي به شوخي گقته بود: "ما استادان مشترکي داشتيم."

سال گذشته ظريف در سميناري در پرينستون شرکت کرد (به طريق ويديويي) و در مورد هولوکاست و کنفرانس آن در تهران اظهار نظر کرد. وي همواره گفته است که وي معتقد است هولوکاست اتفاق افتاده است و اين يک عمل جنايتکارانه عليه بشريت است. در اين سمينار وي گفت معذالک فلسطينيان نبايد تاوان قتل عام آلمان ها را بپردازند. يوري لوبراني، که پيش از 1979 فرستاده اسرائيل به ايران بوده است مي گويد: "من سوال مشکلي از او(ظريف) کردم و هر چند جواب او کاملا چيزي بود که روساي وي اعتقاد دارند، ولي من احساس مي کردم او با روساي خود چندان هم توافق ندارد."

ظريف بر خلاف بسياري از نمايندگان ايران، جزو افرادي است که دائما در تلويزيون و در برنامه هاي مختلف ظاهر مي شود. ولي اين اصلا به اين معني نيست که از دفاع ار کشور خود دست برداشته است. وي تاکيد مي کند که ايران نمي خواهد اسلحه هسته اي توليد کند. وي مي گويد ايران خواهان ثبات در عراق است و انکار مي کند که ايران در حال تشکيل يک ائتلاف شيعه هوادارايران در عراق، سوريه و لبنان است.

در مورد تروريسم وي به طرفداري آمريکا از مجاهدين خلق در عراق اشاره مي کند. آنچه مقامات آمريکا وتحليل گران خاورميانه را به سمت ظريف متمايل مي سازد کوشش وي براي مذاکره در مورد تفاوت سياست هاست. کارشناسان نظامي از ملاقات وي با دانشمندان آمريکايي براي بحث در مورد چگونگي غني سازي اورانيوم توسط ايران بدون اينکه اين کار منجر به ساختن بمب شود، حمايت کرده اند.

وي در حالي که سازمان ملل را ترک مي کند گفته است: "زمان به سرعت مي گذرد. مساله هسته اي ايران را دو سال پيش بهتر مي توانستيم حل کنيم. اين موضوع را حتي اکنون بهتر از دو ماه ديگر مي توان حل کرد. با وضعيت فعلي شما به تعداد بيشتري قطعنامه خواهيد رسيد و ما هم به تعداد بيشتري ساتريفوژدر نطنز." وي گفت: "نتيجه اين روند حل مساله نيست بلکه رويارويي را بيشتر خواهد کرد و اين مورد نظر ما نيست."

دولت بوش همچنان با سوء ظن به اين موضوع نگاه مي کند. ظريف در مورد از ميان برداشتن "ديوار عدم اعتماد" بين دو کشور موفق نبوده است. وقتي از وي پرسيدند دستاورد وي در دوره نمايندگي در سازمان ملل چه بوده است وي گفت: "چندان دستاوردي نيست. فکر مي کنم غرب معناي گشودگي ما را خوب درک نکرده است. آن ها اين را به عنوان عامل ضعف تلقي کردند در حاليکه منظور از آن نشان دادن خواست واقعي مردم ما به تغيير ماهيت اين رابطه بوده است. با اين سوء تفاهم عکس العمل هاي نادرستي هم نسان داده شده که تنها سبب تشديد تنش و عدم اعتماد شده است."

وي گفت: "در ايران مرا به عنوان ايده آليستي مي شناسند که در زندگي ديپلماتيک خود جز دادن امتيازات موردي چيزي به دست نياورده است."

اينديک مي گويد: "تاريخ رابطه ما در دوران پس از انقلاب مانند حرکت کشتي ها در شب است؛ هر وقت ما آماده مذاکره بوديم آن ها آماده نبودند و هر گاه آن ها مايل به مذاکره بودند ما حاضر نبوديم. هرگز نتوانستيم پشت يک ميز بنشينيم. با حضور ظريف اين احتمال بيشتر بود؛ بدون او اين کار به مراتب مشکل تر مي شود."

منبع: واشنگتن پست