جلال يعقوبي

در قسمت پيشين اين مجموعه كه سال گذشته منتشر شد نمونه‌هايي از نحوه‌ي فشار بنيادگرايان بر مجلس ششم را مرور كرديم. از اين بخش به بررسي كوتاهي از فشارهاي وارد بر دولت خاتمي خواهيم پرداخت كه حتي پس از تشكيل مجلس ششم نيز پايان نيافته بود.

پيش از اين گفته ايم که پس از استيضاح عبدالله نوري دولت خاتمي همچنان به دليل ديدگاه‌هاي عطاء‌الله‌مهاجراني در وزارت ارشاد فشارهاي پيدا و پنهان زيادي تحمل مي‌کرد. پس از توقيف گسترده‌ي مطبوعات فشار محافظه‌کاران بر مهاجراني افزايش يافت و در محافل گفته مي‌شد که امکان استعفاي او وجود دارد.

اين خبر هر بار تکذيب مي‌شد و گفته مي‌شد كه مهاجراني حاضر به استعفا نيست. در اوايل شهريور ماه 1379روزنامه کيهان از قول وزير اطلاعات تيتر اول خود را چنين منتشر كرد:« وزير اطلاعات: بارها برکناري وزير ارشاد را به رئيس جمهوري پيشنهاد داده‌ام.» همان روز [شنبه، پنجم شهريور 1379] روابط عمومي وزارت اطلاعات با انتشار اطلاعيه‌اي انتشار مطالب مزبور را «موضع رسمي وزارت اطلاعات» ندانست و وعده داد که در آينده‌ي نزديک توضيحات شفافي توسط وزير اطلاعات ارائه شود. چندي بعد (10 شهريور) اظهارات علي يونسي در جمع خبرنگاران منتشر شد. وي درباره سخنان منتسب به خود درباره وزير ارشاد، گفت:« مهاجراني به عنوان يک دانشمند دين‌دار مورد علاقه من است و از آنجا که به عنوان وزير اطلاعات هيچگونه تنشي را نمي‌پذيرم، از سر دلسوزي و براي حفظ شخصيت ايشان، سال گذشته در دوره‌اي که حساسيت‌هايي پيرامون او ايجاد شده بود، پيشنهاد کردم استعفا دهند. ولي در شرايط کنوني نيازي به اين کار نيست و تکرار پيشنهاد ضرورت ندارد.»

اما اخبار مربوط به عطاءالله مهاجراني تنها به اين مساله مربوط نمي‌شد.. روز سه شنبه هشتم شهريور، روزنامه رسالت در خبري از قول محمدتقي مصباح يزدي درباره مناظره‌ي وي با عطاءالله مهاجراني نوشت كه مهاجراني حاضر به مناظره نيست. اين خبر در حالي منتشر شد که عطاءالله مهاجراني طي نامه‌اي که در جواب همان خبر ، براي مناظره با محمدتقي مصباح يزدي اعلام آمادگي مجدد کرد، مهاجراني در اين نامه نوشت:« متواضعانه خدمت شما عرض مي‌کنم که اينجانب براي مناظره با حضرتعالي هيچ شرط و شروطي ندارم، طفره هم نمي روم»؛ او در نامه خود، به نقل فرازهايي از کتاب «راه دشوار آزادي» نوشته نلسون ماندلا پرداخت که در آن آداب قبيله اي به نام «تمبو» نقل مي‌شود و چگونگي طرح انتقادات مردم قبيله به رئيس قبيله در آن ذکر مي‌گردد.مهاجراني آنگاه خطاب به مصباح يزدي نوشت: «دريغ است که در قبيله‌‌ي تمبو در آفريقاي جنوبي در هفتاد سال پيش که ماندلا شاهد بوده، بنا بر اقناع جمع باشد و در دوران ما بنابر اسکات جمع! جنابعالي مثل رئيس بزرگ قبيله تمبو اجازه دهيد اينجانب هم پاسخگوي اشکالات شما باشم و هم در يک فضاي آرام و راحت توضيح دهم که چرا به تعبير شما، جوانان از دين و آيين مي‌گريزند و ارزش‌ها آسيب ديده است. جواناني که در بهمن 57 ، انقلاب اسلامي را آفريدند چگونه جواناني بودند، چگونه تربيت شدند، چه تصوير و تصوري از دين و روحانيت داشتند و امروزه جواناني که پس از پيروزي انقلاب اسلامي به دنيا آمده اند چه تصوير و تصوري دارند.»

به نوشته روزنامه هاي کيهان و رسالت محمدتقي مصباح يزدي نيز با برگزاري جلسه مناظره موافقت کرد و انجمن اسلامي دانشجويان دانشگاه تربيت مدرس نيز براي برگزاري اين مناظره اعلام آمادگي نمود اما مناظره‌اي برگزار نشد! گويا استاد فلسفه حكومتي ايران تنها در صورتي حاضر به مناظره بود كه پيشاپيش امكان شكست حريف هم مسلم باشد.

در همان روزها بود كه روزنامه کاروکارگر در خبري به نقل از آيت الله ابوالقاسم خزعلي نوشت: «حقوق وزير ارشاد حرام است.» وي چندي قبل از آن هم طي سخناني گفته بود: «شصت عبد صالح خدا براي شصت ميليون نفر کافي است» و حضرت ابراهيم خليل (ع)، آيت الله خميني، مصباح يزدي و مطهري و بهشتي را به عنوان عبد صالح خدا معرفي کرده بود.

چندي بعد و در روز دوشنبه چهارم مهر ، حيات نو در ستون «مجلس اصلاحات» خود از قول يک منبع موثق خبر دادکه عطاءالله مهاجراني، وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي استعفا داده و استعفاي وي پذيرفته شده است. روزنامه رسالت نيز با نقل اين خبر، جانشين آينده‌ي وي را احمد مسجدجامعي، قائم مقام وزير ارشاد معرفي کرد. کيهان نيز در همان روز در ميان اخبار ويژه خود آورد:« برخي نمايندگان ديروز انتظار داشتند، همزمان با معرفي وزير جديد پست و تلگراف و تلفن که ديروز با قرائت نامه رئيس جمهوري در مجلس انجام گرفت، نام کانديداي تصدي وزارت ارشاد نيز مطرح مي‌گرديد.» اين روزنامه ادامه داد: «هرگاه خبر کناره‌گيري مهاجراني در رسانه هاي عمومي منتشر شده، در جابه‌جايي وي تأخير صورت گرفته است. معلوم نيست آيا اين بار نيز همان قاعده، عملي خواهد شد يا نه ...» اين خبر به سازمان صداوسيما جمهوري اسلامي نيز کشيده شد و خبرهايي با اين عنوان در بخش هاي خبري برون مرزي سازمان مزبور منتشر شد. «واحدمرکزي خبر» وابسته به سازمان صداوسيما نيزخبر مزبور را با اين جمله آراسته تر کرده بود: «پيش از اين علماي ديني و مردم دلسوز انقلاب و ارزش هاي اسلامي، بارها از سياست هاي وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي، انتقاد کرده بودند.»

روز بعد روابط عمومي رياست جمهوري خبر استعفاي وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي را تکذيب کرده و تاكيد كرد: «رياست جمهوري اسلامي ايران در جريان اين استعفا قرار ندارد» عطاءالله مهاجراني نيز طي يادداشتي با عنوان «اطلاع رساني تماشايي» از انتشار اين خبر در سازمان صداوسيما، اظهار تأسف کرده و نوشت: «اين همه ذوق زدگي بخش برون مرزي از کجاست و براي چيست؟ همکاران صداوسيما خوب مي‌دانند که براي نخستين بار در هفته‌ي آينده اجلاس وزراي جهانگردي کشورهاي اسلامي با حضور دبيرکل سازمان کنفرانس اسلامي، دبيرکل WTO و ... در اصفهان برگزار مي شود، بلکه گرهي از کار فروبسته جهانگردي گشوده شود و تلاش‌هاي انجام شده راهي به جايي ببرد. رقابت سياسي امري پسنديده است، اما صداوسيما يک رسانه ملي است، بخش صوتي و تصويري روزنامه رسالت نيست. اميدوارم همکاران عزيز ما در صداوسيما، مصالح ملي را بر رقابت‌هاي سياسي و جناحي ترجيح دهند. نگران هم نباشند، حتماً يک روزي اينجانب از وزارت فرهنگ و ارشاد خواهم رفت»!