رابين رايت

بر اساس اظهارات مقامات خزانه داري آمريکا، از ماه سپتامبر گذشته و بر اثر تشويق آرام و بي سرو صداي خزانه داري و وزارت خارجه، بيش از 40 بانک و موسسه مالي بين المللي ارتباط خود را با دولت يا بخش خصوصي ايران قطع کرده و يا به حداقل رسانده اند.

اين گونه فشارهاي مالي، توان تهران را براي تامين مالي پروژه هاي صنعتي نفتي و يا واردات کالاها کاهش داده است. مقامات آمريکايي و اقتصاد داناني که وضعيت ايران را زير نظر دارند مدعيند اين محدوديت ها از سوي ديگر امکانات ايران را براي استفاده از سيستم هاي مالي بين المللي براي کمک به شبه نظاميان افراطي در خاورميانه نيز محدود ساخته است.

اقدامات آمريکا توسط هنري پاولسون رئيس خزانه داري و کاندليزا رايس وزير خارجه ايالت متحده بر اثر عدم رضايت آمريکا از اقدامات کند شوراي امنيت سازمان ملل متحد در مقابل برنامه هسته اي ايران انجام شده است. مقامات آمريکايي معتقدند شوراي امنيت به مدارا در مقابل برنامه هسته اي و حمايت اين کشور از تروريسم پرداخته است. شنبه پيش شوراي امنيت قطعنامه جديدي را براي تحريم ايران به تصويب رساند که بر اساس آن فروش هرگونه سلاح به ايران ممنوع خواهد بود و دارايي هاي 28 فرد و موسسه ايراني نيز مسدود خواهد شد.

استوارت لوي، معاون خزانه داري آمريکا گفت: "تمام بانک هايي که با آنها تماس گرفتيم ارتباط خود را با ايران به شدت کاهش داده اند. اين پاسخ يکپارچه اي از سوي بانک ها بود. همه به خوبي با خطرات آشنا هستند؛ برخي بر اثر راهنمايي هاي انجام شده و برخي نيز خود به خود اين را درک کرده اند. لازم نيست شرلوک هولمز باشيد تا خطر را درک کنيد."

اقدام هاي جديد در اين زمينه بيشتر در بر گيرنده تبادلات مالي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي است؛ چرا که اين نهاد نيروي اصلي اقتصادي در تهيه سلاح و مصالح جنگي براي ايران محسوب مي شود. به همين دليل شرکت هاي وابسته به سران و فرماندهان سپاه قرارداد هاي بزرگي مثل قرارداد مديريت و اجراي فرودگاه و متروي تهران را بسته اند. اين گونه اقدامات پس از انتخاب محمود احمدي نژاد در سال 2005 شدت گرفته. سپاه پاسداران که احمدي نژاد نيز عضو آن بوده است بخشي از جناح تندرو ايران محسوب مي شود.

لوي در سخناني در دوبي تاکيد کرد: "نفوذ اقتصادي سپاه پاسداران در دوره احمدي نژاد بطور تصاعدي رو به افزايش است."

تشويق ها و تبليغات ياد شده جنبه غير رسمي دارند؛ ولي در عمل نشان داده شده که از حمايت بيشتري برخوردار است چرا که هدف آن برخورد با رفتار ايران است و نه تغيير رژيم اين کشور. لوي گفت: "اين يک قدرت نمايي نيست. اگر بر اساس رفتار ها حرکت کنيم بيشتر طرفدار خواهيم داشت تا به دنبال يک حرکت سياسي باشيم."

وارد کنندگان ايراني بيش از همه اين فشار ها را احساس کرده اند؛ چرا که بايد قيمت کالا ها را از پيش پرداخت کنند؛ در حاليکه يک سال پيش مي توانستند از اعتبارات استفاده کنند. پاتريک کلاوسون، از کارشناسان قبلي بانک جهاني، ضمن اعلام اين مطلب گفت ميزان آسيب پذيري ايران موجب تعجب مقامات آمريکايي شده است.

مقامات آمريکايي اظهار مي دارند موسساتي که تبادلات خود را با ايران کاهش داده اند بيشتر در اروپا و آسيا قرار دارند. لوي گفت شرکت هايي نظيرUBS سال گذشته ارتباط خود را با ايران قطع کرد. همچنين بانک HSBC (که 5000 شعبه در 79 کشور دارد و مقرش در لندن است)، شرکت استاندارد چارتر (با 1400 شعبه در 50 کشور) و بانک کامرس آلمان همه نشان داده اند که از ارتباط خود با ايران کاسته اند. بقيه موسسات از آمريکا خواسته اند که نامشان فاش نشود.

لفاظي هاي احمدي نژاد - از انکار هولاکاست گرفته تا تشبيه بورس تهران به قمار - کمک زيادي به روند منزوي شدن ايران کرده است. جهانگير آموزگار ، وزير اسبق ايراني و مدير صندوق بين المللي پول مي گويد: "سرمايه گزاري خارجي اندکي در ايران انجام مي شود ولي اين به دليل تحريم ها نيست بلکه به دليل جوي است که سخنان ديوانه وار احمدي نژاد ايجاد کرده است. "

مقامات آمريکايي از سپتامبر گذشته با تشکيل جلسات متعدد با بانک هاي مختلف با توضيح اينکه چگونه ايران از شرکت هاي واسطه براي کمک رساندن به فعاليت هاي غير مشروع خود استفاده مي کند، اين موسسات را به کاهش ارتباط با ايران تشويق کرده اند.

به گفته مقامات آمريکايي هم دولت ايران و هم بخش خصوصي سعي کرده اند نام ايران را از موسسات مالي خود حذف کنند تا قابل رديابي نباشند.

در همين ارتباط نيکولاس برنزنيزبه "شرکت ها و کشور هاي مرتبط" نسبت به سرمايه گذاري در بخش نفت و گاز ايران هشدار داده است. واشنگتن مرتبا سعي کرده است به ايران بگويد که سياست هاي اين کشور "معضلات مالي" را به دنبال خواهد داشت.

وزير نفت ايران در دسامبر گذشته گفت تهران در تامين مالي پروژه هاي نفت مشکل دارد واظهار داشته بود: "در حال حاضر بانک ها و موسسات مالي همکاري خود را با ايران کم کرده اند."

دولت بوش در مقابل خودداري ايران از توقف غني سازي اورانيوم ، طي ماه هاي اخير اقدامات متعددي را ، از جمله استقرار دو ناو هواپيما بر در خليج فارس، دستگيري اعضاي سپاه پاسداران (سپاه قدس) در عراق و فشار براي تصويب دو قطعنامه براي تحريم ايران انجام داده است.