جلال يعقوبي

گفتيم كه شانزدهم مرداد 1379 سرنوشت‌سازترين جلسه‌ي مجلس ششم تشكيل شد كه در آن قرار بود به طرح يك فوريتي تغيير قانون مطبوعات پرداخته شود اما نامه‌اي از رهبر ايران رسيد كه خواستار خودداري مجلس از اين اقدام شده بود. با آغاز جلسه‌‌ي علني كه پس از چند دقيقه جلسه‌ي غير علني تشكيل شده بود اعتراضهاي نمايندگان رفورميست هم آغاز شد.

بالاخره پس از چند دقيقه تشنج در مجلس، محسن آرمين از رئيس مجلس خواست تا نامه رهبري را از تريبون مجلس قرائت کند و رئيس مجلس پس از اصرار ديگر نمايندگان ناچار اين تقاضا را پذيرفت و بالاخره جبارزاده يکي از منشي هاي هيأت رئيسه، اين نامه را قرائت کرد. در اين نامه آمده بود:

«جناب حجت الاسلام آقاي كروبي، رياست محترم مجلس شوراي اسلامي
و حضرات نمايندگان محترم، با سلام و تحيات

مطبوعات كشور سازنده افكار عمومي و جهت دهنده همت و اراده مردمند, اگر دشمنان اسلام و انقلاب و نظام اسلامي مطبوعات را در دست گيرند يا در آن نفوذ كنند, خطر بزرگي امنيت، وحدت و ايمان مردم را تهديد خواهد كرد و اينجانب سكوت خود و ديگر دست اندركاران را در اين امر حياتي جايز نمي دانم. قانون كنوني تا حدودي توانسته است مانع از بروز اين آفت بزرگ شود و تفسير آن و امثال آنچه در كميسيون مجلس پيش بيني شده مشروع و به مصلحت كشور و نظام نيست.

والسلام عليكم -سيد علي خامنه اي -15/5/1379»

پس از قرائت نامه آيت‌الله خامنه‌اي، عده اي از نمايندگان اعلام کردند که تذکر آئين نامه‌اي و قانون‌اساسي دارند ليکن رئيس مجلس، اجازه صحبت به هيچ يک را نداد. رشيديان (نماينده آبادان) از جمله نمايندگاني بود که تذکر داشت، ولي کروبي خطاب به وي گفت: «شما به وضعيت آبادان برسيد.» نماينده آبادان گفت: «من به آقاي خامنه‌اي تذکر شرعي و قانون اساسي دارم.»

در اين هنگام شاهرخي (نماينده پل دختر) عضو فراکسيون اقليت که در حال عبور از کنار ميز رشيديان بود با فرياد و با به کاربردن کلمات رکيک خطاب به وي گفت: «چرا به مقام رهبري توهين مي کني؟» و به او حمله ور شد. با شروع درگيري، بهمن اخوان (نماينده تفرش)، محمدي (نماينده سلسله و دلفان)، مؤدب پور (نماينده رشت)، نجف نژاد (نماينده بابلسر)، حسن وند (نماينده انديمشک)، رجب رحماني (نماينده تاکستان) و شيرزادي (نماينده قصر شيرين) که از دوستان همفکر شاهرخي بودند نيز وارد درگيري شدند و مجلس به تشنج کشيده شد.

بالاخره پس از کوشش هايي که از طرف چند تن از اعضاي هيأت رئيسه و نمايندگان انجام گرفت، مجلس آرامش خود را بازيافته وبه دستور جلسات خود پرداخت. در ادامه جلسه انتخاب نمايندگان مجلس در مجامع و شوراها صورت گرفت.و به اين ترتيب پرونده‌ي قانون مطبوعات بسته شد. اين اتفاق در واقع ضربه‌ي نهايي به مجلس بود و نمايندگاني كه مقاومت نكردند بايد مي‌دانستند كه ديگر كمترين اقتداري در مجلس نخواهد بود. پس از آن مجلس ششم حتي امكان تصويب لايحه بودجه را هم از دست داد و با وتوهاي مكرر شوراي نگهبان اساسي‌ترين مصوبات – حتي بودجه- به مجمع تشخيص مصلحت نظام مي‌رفت!

آن جلسه بازتاب هايي گسترده داشت و حتي گروهي نيز در اعتراض به مجلس در مقابل آن تجمع کردند که وزارت کشور آنرا غير قانوني دانست. روز بعد روزنامه‌ي جمهوري اسلامي طي گزارشي باعنوان «اعتراضات و واكنشهاي مردمي نسبت به اظهارات بي ادبانه تعدادي از نمايندگان مجلس » خبر داد:«اظهارات بي ادبانه و گستاخانه تعدادي از نمايندگان مجلس درباره حكم صريح رهبر معظم انقلاب پيرامون قانون اصلاح مطبوعات، اعتراضات مردمي را برانگيخت. گزارش خبرنگاران ما از خوزستان حاكيست، جمع كثيري از مردم اين استان از نمايندگاني كه به ولايت فقيه اعتقاد نداشته و خواسته يا ناخواسته آب به آسياب دشمن مي ريزند انتقاد داشته و خواستار اخراج آنان از خانه ملت كه پايگاه اسلام ناب محمدي است، شدند.»

در جلسه بعدي مجلس مجيد انصاري (نماينده تهران) طي سخناني گفت: «قواي مقننه، مجريه وقضاييه قوي و قدرتمند، موجب عزت و زينت رهبري و شوکت نظام اسلامي خواهد بود. تصور نشود که با تضعيف اين قوا مي توان به جايگاه رفيع و منيع رهبري قوت بخشيد.» انصاري با اشاره به حوادث جلسه قبل مجلس افزود: «اين اتفاق طبيعي و حداقل بود و از اين دست برخوردها، قبلا هم در مجلس وجود داشته و اصولاً مجلس جاي اين مباحث است.» وي در ادامه سخنان خود گفت: «متأسفانه گروه هاي بي‌نشان و حتي نشان‌دار اين مباحث را بزرگنمايي و بي جهت التهاب آفريني مي کنند.» نماينده تهران سپس با اشاره به تجمعات روزهاي دوشنبه و سه شنبه ؛ 17 و 18 مرداد در مقابل مجلس، گفت: «پلاکاردهايي بر در و ديوار نصب شده که حاکي ازاهانت به مجلس هستند.»

انصاري به اصل 86 قانون اساسي و تبصره 75 آئين نامه داخلي مجلس اشاره کرده و تأکيد کرد: «نماينده اي که بدون خروج از قانون تذکر داده است، نبايد مورد اهانت قرار گيرد.» وي سوابق رشيديان، نماينده مردم آبادان را مورد توجه قرار داده و از اهانت‌هاي صورت گرفته در مجلس و خارج آن، عليه وي اظهار تأسف کرد.احمد پور نجاتي (نماينده تهران) ديگر سخنران پيش از دستور اين جلسه بود. وي طي اظهاراتي با تشريح روند بررسي طرح اصلاح موادي از قانون مطبوعات در کميسيون فرهنگي با اشاره مشکلات بوجود آمده از رياست کميسيون فرهنگي مجلس استعفا کرد. البته کميسيون فرهنگي مجلس در همان روز طي جلسه اي استعفاي او را نپذيرفته و خواستار ادامه کار وي در اين مسئوليت شدند. پس از سخنان نمايندگان مزبور، مهدي کروبي، رئيس مجلس نيز سخناني ايراد کرد. وي گفت: «نمايندگان مجلس در مورد رهنمود و حکم مقام معظم رهبري در خصوص طرح «اصلاح موادي از قانون مطبوعات» به وظيفه قانوني و شرعي خود عمل و همکاري لازم را کردند.» کروبي تأکيد کرد: «حکم ودستور رهبري براي اولين بار نيست و براي آخرين مرتبه نيز نخواهد بود.»

رئيس مجلس در قسمتي ديگر از سخنانش اظهار داشت: «مجلس خودبه خود جاي بحث وگفتگو است و در آن، نقطه نظرهايي مطرح مي شود که گاهي کاملاً سنجيده است و برخي اوقات ممکن است حساب شده نباشد، البته اين مسئله امري طبيعي است.» وي همچنين گفت: «در آن روز برخي دوستان نماينده تذکراتي درباره خارج شدن طرح اصلاح قانون مطبوعات از دستور کار مجلس داشتند و بحث آنها اين بود که به آئين نامه وارد شويم و موضوع را مسکوت بگذاريم که البته من آن درخواست را صحيح نمي دانستم.» کروبي درباره تصميم خارج کردن طرح مزبور از دستور جلسه نيز آن را براساس گفتگوهايي که با ديگر اعضاي هيأت رئيسه انجام داده بود، دانسته و تأکيد کرد که تصميم فردي نبوده است.

در جلسه بعد محمد شاهرخي (نماينده پل دختر) که در روز يکشنبه به رشيديان حمله کرده بود، گفت: « ما هيچ نسبت ناروايي به برادران نداده ايم.» وي تأکيد کرد: «من هيچ گاه نگفته ام که رشيديان اهانت کرده و فقط گفتم نمي توانيد به رهبر انقلاب تذکر دهيد.»!

در اين ميان روزنامه‌ي بهار كه تازه در حال انتشار بود گفتگويي با احمد پورنجاتي نماينده تهران در مورد فشارهاي وارده شده بر مجلس بر سر قانون مطبوعات منتشر كرد كه بلافاصله توقيف شد. به نظر مي‌رسيد كه برخلاف پيش‌بيني‌ها با استقرار نمايندگان رفورميست در مجلس كار بر اصلاح‌طلبان درون حكومت ايران سخت‌تر شده است.