اسفنديار صفاري

کميسيون تلفيق مجلس، پيشنهاد دولت در لايحه بودجه سال 86 مبني بر اختصاص 1200 ميليارد تومان به فعاليت هاي هسته اي را تصويب کرد. در لايحه بودجه کل کشور اين مبلغ تحت عنوان "مطالعه و احداث نيروگاه هسته اي" آمده است.

خبرگزاري ها و روزنامه هاي ديروز به نقل از محمد مهدي مفتح، مخبر کميسيون تلفيق مجلس اين خبر را دادند و از قول وي افزودند: "كميسيون تلفيق مقرر كرد 10 درصد از مبلغ فوق براي تربيت نيروي متخصص و آموزش علوم هسته‌اي از طريق عقد قرارداد با دانشگاه‌هاي كشور اختصاص يابد".

تخصيص اين بودجه در حالي به تصويب کميسيون تلفيق مجلس رسيد که اخبار متناقضي در خصوص ادامه ساخت آن توسط شرکت اتم روسيه منتشر مي شود.

هفته قبل محمود احمدي نژاد در سفر به شمال کشور گفت: "استفاده از انرژي هسته‌اي آنقدر مهم است كه يك كشور را 50 سال به جلو خواهد برد و بي دليل نيست كه دولت‌هاي زورگو جلوي احقاق حقوق ملت ما را مي‌گيرند". وي در ادامه اعلام کرد: "انرژي هسته‌اي آن‌قدر ارزش دارد كه حتي مي‌توان به مدت 10 سال تمامي فعاليت‌ها را تعطيل كرد و تنها به دنبال انرژي هسته‌اي بود".

در اين ميان احمد شيرزاد استاد فيزيک هسته اي و نماينده سابق مجلس ششم در واکنش به ادعاهاي احمدي نژاد وي را به مناظره در مورد ادعاهايش در خصوص فعاليت هاي هسته اي فراخواند. وي تاکيد کرد: "نکته مهم اين است که آقاي رئيس جمهور شايد براي اولين بار مدعي شده اند که اين فناوري حتي به قيمت تعطيل شدن بقيه کارهاي کشور براي ما مي ارزد". به گفته اين نماينده سابق مجلس "اين سخن بسيار مهمي است که به سادگي نمي توان از آن گذشت".
شيرزاد افزود: "از رئيس جمهور محترم دعوت مي کنم که در يک مناظره آزاد تلويزيوني دلايل سنجيده خود را در ارزشيابي ميزان مفيد بودن انرژي هسته اي در حدي که ارزش داشته باشد که تا ده سال همه چيز را به خاطر آن تعطيل کنيم عرضه کنند و به اين شهروند ايراني نيز اجازه دهند آنچه در ترديد نسبت به اين ادعاي بزرگ به ذهنش مي رسد و از واقعيتهاي موجود نتيجه مي گيرد را مطرح کند". وي با اشاره به اتهاماتي که برخي رسانه هاي دولتي به خاطر انتقادش از سياست هاي حکومتي به او وارد مي کنند، تاکيد کرد "دلايلي دارم که بنا بر آنها اين فناوري هسته اي که امروز محل مناقشه است [منظور همين فناوري صلح آميز هسته اي است که عمدتا بر بحث توليد سوخت هسته اي متمرکز شده است] براي مردم ايران حاوي آنچنان منافعي که مدعي اند نيست و برعکس به قيمتي بسيار کلان ما را به نتيجه اي بسيار اندک مي رساند".
تاکنون بودجه اي که صرف فعاليت هاي هسته اي در ايران شده از سوي مقام هاي حکومتي محرمانه باقي مانده اما اختصاص 1200 ميليارد تومان به اين امر تنها در سال 86 مي تواند بخشي از ابعاد مالي فعاليت هاي هسته اي را مشخص کند.
تاخير؛ مالي يا سياسي

اين بودجه در حالي به تصويب کميسيون تلفيق مجلس رسيد که اخبار متناقضي در خصوص ادامه ساخت نيروگاه بوشهر توسط شرکت اتم روسيه منتشر شده است. روسيه که در سال 1995 قرار داد ادامه ساخت نيروگاه هسته اي بوشهر را با مقامات جمهوري اسلامي منعقد کرد، در طي سالهاي گذشته به دفعات آن را متوقف و يا با کندي انجام داده است.

اواخربهمن ماه سال جاري و با شدت گرفتن فشارهاي بين المللي براي توقف فعاليت هسته اي جمهوري اسلامي، شرکت اتم استروي اکسپورت روسيه که مجري ساخت نيروگاه هسته اي بوشهر است، اعلام کرد زمان راه اندازي اين نيروگاه باز با تاخير مواجه مي شود. مسئولان اين شرکت مدعي شدند طرف ايراني در ماه ژانويه از پرداخت اقساط چندين ميليون دلاري ماهيانه به اين شرکت خودداري کرده و خواستار آن شدند تا به منظور حل مساله، اصلاحيه اي براي قرارداد امضا شود.

خبرگزاري نووستي نيز به نقل از بيانيه شرکت اتم استروي اکسپورت خبر داد: "تغيير ارز پرداخت‌ها فقط پس از امضا اصلاحيه براي اين قرار داد از جانب دو طرف امکان پذير خواهد بود". مديران اين شرکت روسي در بيانه خود اطلاع دادند: "شرکت يادشده همه اسناد لازم را به منظور توافق بر سر پرداخت‌ها براي ايران ارسال کرده و آماده است هر چه سريع تر اين اسناد را امضا کند". اتم استروي اکسپورت در بيانه خود به مقامات ايران هشدار داد: "در صورتي که اين اصلاحيه امضا نشود ممکن است روسيه آن را به خاطر نقض قانون جريمه کند" و همچنين اينکه "روسيه ممکن است ارسال سوخت هسته‌اي براي نيروگاه بوشهر را به خاطر تاخير در اين پرداخت‌ها به تعويق بياندازد".

اما محمد سعيدي، معاون امور بين‌الملل سازمان انرژي اتمي پس از ادعاي طرف روسي گفت: "ايران هيچ گونه تاخيري در پرداخت مالي قرارداد نيروگاه اتمي بوشهر به شرکت روسي «اتم استروي اکسپورت» نداشته است". سعيدي افزود: "تاکنون، پرداخت‌ها طبق قرارداد و بر اساس زمانبندي توافق شده انجام شده است".

مقامات ايراني در عين حال روس ها را متهم کردند که به دلايل سياسي راه اندازي نيروگاه هسته اي بوشهر را به تاخير مي اندازند. پس از آن ميخائيل مارگيلف رئيس کميسيون امور بين‌الملل شوراي فدراسيون روسيه به ايران سفر کرد ودر بازگشت با اشاره به ايجاد تغييراتي در جدول زماني تحويل نيروگاه بوشهر گفت: "هيچ مساله سياسي پنهاني در پشت اين خبر وجود ندارد و نبايد باعث نگراني شود". وي دلايل تاخير در راه اندازي نيروگاه بوشهر را صرفا اقتصادي دانست و با تاييد ناراحتي طرف ايراني از اين تاخير گفت:"ما به آنها توضيح داديم که بازار فقط درمقابل پول تعهد دارد".

صاحب نظران بارها به مقامات جمهوري اسلامي در مورد نقش دوگانه روسيه هشدار داده اند. به اعتقاد اين کارشناسان اگرچه قطعنامه 1737 شوراي امنيت سازمان ملل، نيروگاه بوشهر را از تحريم ها مستثني کرده، اما روس ها مي کوشند با استفاده از اين شرايط بحراني، بيشترين استفاده اقتصادي را نصيب خود کنند.

نيروگاه هسته اي بوشهر به دنبال خلف وعده هاي بسيار، قرار است در شهريور 86 راه اندازي شود. شايد 7 ماه ديگر مشخص شود که هزينه هاي هزاران ميليارد توماني سرانجام به توليد برق خواهد آمد يا نه؟