تصويب اولين مرحله از تحريم هاي بين المللي عليه جمهوري اسلامي ايران، با واکنش قابل انتظاري از سوي آقاي احمدي نژاد و همفکرانش روبه رو شده است. اعلام راه اندازي 3000 دستگاه سانتريفوژ جديد و ارائه طرح دو فوريتي گروهي از نمايندگان مجلس براي تجديد نظر در همکاري با آژانس بين المللي انرژي اتمي، از جمله شاخص ترين واکنش هاي مزبور هستند.

رويکرد جريان همسو با رئيس جمهور ايران – نومحافظه کاران ايراني – در مورد پرونده اي هسته اي، از ابتدا متکي بر حفظ وجهه "سازش ناپذيري" در مقابل فشارهاي جامعه جهاني بوده است. اين جريان معتقد است که در صورت "کوتاه آمدن" در مقابل درخواست هاي جامعه جهاني بر سر انرژي هسته اي، دو اتفاق به وقوع خواهد پيوست. نخست: آمريکايي ها نه تنها ادامه رويه تهاجمي خود را متوقف نخواهند کرد، که با نفوذي که در نهادهاي بين المللي دارند، فشار بر حکومت ايران را، با طرح خواسته هاي پي در پي و جديد امنيتي و سياسي، تا مرحله تغيير کامل ساختار اين حکومت يا رفتار آن ادامه خواهند داد. دوم: نيروهايي که چه در داخل ايران و چه در سطح منطقه و جهان (بر اثر موضع گيري هاي آتشين آقاي احمدي نژاد و همفکرانش) به دولت ايران براي مقابله با سياست هاي آمريکا و اسراييل اميد بسته اند، اميد خود را از دست خواهند داد و در ادامه تنش ميان جمهوري اسلامي و جامعه جهاني، در کنار مسوولان ايراني نخواهند ماند.

در نتيجه نومحافظه کاران ايراني، معتقدند که اگر قرار باشد با تصويب اولين و ضعيف ترين مرحله تحريم هاي شوراي امنيت عليه جمهوري اسلامي، در موضع "سازش ناپذير" خود را تجديد نظر کنند، بدون کسب دستاورد مشخصي، وجهه خود را نزد هواداران داخلي و خارجي، به گونه اي زودهنگام و غير ضروري درهم شکسته اند.

از سوي ديگر، اين واقعيت هم مهم است که مرحله کنوني تحريم هاي مصوب شوراي امنيت، در ظاهر شامل چنان اقدامات شديدي نمي شود که براي دولت ايران خطرات فوري و بزرگي ايجاد کند. به همين دليل است که بسياري از رسانه هاي ايراني و غيرايراني، در پي تصويب تحريم ها، از ابعاد و تأثيرگذاري اندک آن سخن گفته اند. اما چيزي که در اين چنين تحليل هايي نبايد از نظر دور نگاه داشته شود، آن است که مرحله اول تحريم ها، اگر چه به خودي خود ابعاد بزرگي ندارد، اما به علت اهميت حفظ موضع سازش ناپذيري براي رئيس جمهور و همفکرانش (که در بالا مورد بحث قرار گرفت)، مي تواند واکنش هاي مقابله جويانه دولت ايران را در پي داشته باشد. اين فرآيند، به نوبه خود، جمهوري اسلامي را در معرض واکنش هاي متناسب جامعه جهاني و ورود به مراحل جديدتر و جدي تر تحريم بين المللي سوق، خواهد داد. به عبارت ديگر، اهميت اصلي تحريم هاي موجود، نه خطر آفريني مستقيم آن براي نو محافظه کاران ايراني، که اولاً ايجاد اجماع جهاني عليه جمهوري اسلامي، و ثانياً زمينه سازي برخوردهاي شديدتر طرفين و "کليد زدن" مراحل جدي تر اقدام جهاني عليه ايران خواهد بود.

در چنان شرايط تشديد شده اي، احتمالا ديگر نمي توان انتظار داشت که ساير ارکان حکومت ايران، چون شرايط فعلي، به نقش تعيين کننده رئيس جمهور و همفکرانش در پرونده هسته اي تن بدهند. در حقيقت، منطقاً به هر ميزان که نو محافظه کاران ايران حکومت را در معرض مراحل جدي تري از تحريم و برخورد بين المللي قرار دهند، شکاف ميان آنان و ساير گرايش هاي موجود در جريان محافظه کار افزايش خواهد يافت.

در همين چند روز سپري شده از تصويب تحريم هاي سازمان ملل نيز، دو اتفاق مهم در سطح حکومت ايران به وقوع پيوسته که نبايد از نظر دور داشته شود.

نخست: علي رغم موضع گيري هاي شديداللحن آقاي احمدي نژاد و برخي ديگر مسوولان دولتي، تا کنون برخي مقامات ارشد حکومت ايران از واکنش نشان دادن به اتفاق بسيار مهمي در حد تصويب طرح تحريم خودداري کرده اند که بسيار نامتعارف است. چرا که از آنان انتظار مي رفت – با توجه به اظهار نظرهاي قبلي شان در مورد پرونده هسته اي – در مقطع سرنوشت سازي که سرانجام تحريم هاي بين المللي عليه ايران آغاز شده است و بسياري از مردم کشور از اين بابت در نگراني به سر مي برند، جملاتي را در دفاع از ديدگاه هاي خود در مورد اين پرونده بر زبان آورند.

دوم: با وجود ارائه طرح دوفوريتي تجديد نظر در همکاري ايران با آژانس بين المللي انرژي اتمي پس از تصويب تحريم ها، تا اين لحظه فضاي حاکم بر بحث هاي نمايندگان تا، به هيچ وجه به "قاطعيت" مورد انتظار نبوده است. تا آنجايي که امروز، روزنامه کيهان با انتقاد شديد به کم تحرکي نمايندگان (که وعده داده بودند به محض شروع تحريم ها، به الزام دولت به خروج از پيمان ان پي تي راي خواهند داد)، آنان را به برخي کاراکترهاي فيلم هاي کمدي تشبيه کرده که گويي هنوز خبردار نشده اند کشورشان در چه شرايطي به سر مي برد.

لحن به طور غير متعارف تند کيهان در مورد نمايندگان محافظه کار مجلس، البته قابل فهم است: در صورتي که مقامات جمهوري اسلامي ايران تاکنون به کرات تهديد کرده اند که در صورت آغاز تحريم ها به فوريت اقدامات متقابل بسيار تندي را به اجرا خواهند گذاشت، اکنون که در عمل اين اتفاق افتاده، بار مقابله با شرايط جديد تا کنون به تنهايي به دوش آقاي احمدي نژاد افتاده است و ساير ارکان نظام، در واکنش نشان نسبت به اين شرايط، با کندي بسيار زيادي عمل مي کنند.

وضعيت موجود، حتي اگر هم در روزهاي آينده به هماهنگ شدن موضع ساير ارکان نظام با موضع رئيس جمهور بينجامد، نشانه بسيار مهمي از آن چيزي است که در صورت ورود ايران به مراحل جديدتر تحريم شوراي امنيت، انتظار مسوولان ارشد کشور را مي کشد.

اين مسوولان، البته اگر احساس کنند که جهت و شدت واکنش بين المللي به جمهوري اسلامي در حدي است که براي حکومت ايران هيچ امکاني براي تفاهم با قدرت هاي جهاني باقي نمانده، ممکن است چاره اي جز ادامه هماهنگي با محافظه کاران جديد ايراني را پيش روي خود نبينند. اما اگر که گمان کنند هنوز چنين امکاني وجود دارد – آن هم در شرايطي که دورنماي ورود کشور به مراحل جدي تر تحريم را جدي ببينند – قطعاً در همراهي با سياست هاي رئيس جمهور و تيم او، ترديدهاي به مراتب بيشتري را به نمايش خواهند گذاشت.