اميد معماريان
o.memarian@roozonline.com

در حالي که پرونده هسته اي ايران درشوراي امنيت درانتظار تصميم اعضاي آن درانتظار به سر مي برد، مقامات ايراني، مدير شرکت پتروشيمي چين را براي امضاي قرارداد توسعه ميدان نفتي يادواران وهمچنين مذاکره در مورد قرارداد فروش نفت به ارزش مجموع 100 ميليارد دلار به تهران دعوت کرده اند.

طي روزهاي گذشته، مهمترين بانک اعتباري ژاپن 10 ميليارد دلار از مجموع 9 پروژه اي که با ايران داشت را تا زمان توقف برنامه هسته اي ايران معلق کرد. پيش ازآن نيزبانک هاي عمده اروپايي با تعيين زمان مشخصي براي قطع ارتباط با ايران، عملا رابطه اقتصادي خود را با افراد وشرکت هايي که درايران مستقر هستند و يا فعاليت مي کنند، به صفر رساندند. با اين وجود محمود احمدي نژاد وديگر مقامات جمهوري اسلامي بارها ازبي تاثير بودن تحريم برروي فعاليت هاي اقتصادي ايران خبرداده اند. به نظر مي رسد با چرخش جدي به سوي شرق، بخشي از پشتوانه چنين اظهار نظرهايي آشکار مي شود.

با اين وجود، روسيه وچين که همواره طي ماه هاي گذشته درخصوص پرونده هسته اي ايران درمخالفت با آمريکا با اتخاذ تصميمات سخت عليه ايران مخالفت کرده بودند، هم اکنون مي کوشند خلاء هاي به وجود آمده از عقب کشيدن سرمايه گذاران ديگر را پر کنند. اين معامله براي گروه "سينوپک" چين که به شرکت پتروشيمي چين معروف است براي توسعه ميدان گازي يادآوران واتمام آن به انجام رسيده است. خبراين معامله توسط غلامحسين نظري وخبرگزاري صنعت نفت ايران منتشر شده است.

همه بخش هاي قرارداد فوق نهايي شده و درمراحل پاياني امضا با سينوپک است. سينوپک در تلاش بوده است که 51 درصد ازسهام اين پروژه را به دست بياورد. مذاکرات اوليه اين قرارداد وتوافق هاي نخستين از اکتبر سال 2004 آغاز شده است. به دليل بالا بودن ريسک سرمايه گذاري درايران، عملا پروژه هاي منعقد شده با ايران، بهايي بالاتر ازعرف بين المللي دارد.

ايران به دليل تحريم هاي اقتصادي آمريکا عملا از جلب سرمايه گذاران خارجي براي توسعه صنايع نفتي با مشکلات جدي مواجه بوده است وبه همين جهت طي سالهاي گذشته عملا با استهلاک تاسيسات نفت وگازي، هزينه هاي استخراج ونگهداري وبهره برداري آن خارج ازاستانداردهاي موجود جهاني افزايش يافته است.

به گفته منابع وزارت نفت، شرکت رويال داچ شل، که به عنوان مشاورفني براي "سينوپک"فعاليت مي کند درطرح توسعه ميدان نفتي يادآوران، مشارکت خواهد داشت. طي سالهاي گذشته فعاليت هاي شرکت نفتي شل همواره با مخالفت محافظه کاران مواجه بوده است. با اين وجود به دليل فقدان شرکايي که بتوانند به فعاليت هاي حوزه نفت وگاز درايران بپردازند، عملا راه ها براي حضور شرکت هايي همچون شل بازبوده است. شرکت شل حدود بيست درصد از اين پروژه نفتي را دراختيار خود خواهد داشت.

درصورت انجام چنين معامله اي چين خواهد توانست روزي 150 هزار بشکه نفت خاک ايران را به قيمت بازار براي 25 سال بخرد. اين مقداررا مي تواند اضافه کد به 250 ميليون تن گازمايع طبيعي که به سوي چين روانه خواهد شد. براساس قرارداد اوليه اي که با شرکت سينوپک دراکتبر سال 2004 امضا شد، چين طي 25 سال مبلغ 100 ميليارد دلار بابت اين معامله به ايران پرداخت خواهد کرد.

تخمين زده مي شود که ميدان نفتي يادآوران حدود سه ميليارد بشکه نفت ذخيره داشته باشد که طبق پيش بيني هاي به عمل آمده روزي 300 هزار بشکه نفت خام مي توان ازآن استخراج کرد. اين تقريبا به همان اندازه اي است که چين هم اکنون از ايران نفت خام وارد مي کند. ميدان نفتي يادآوران در استان خوزستان ودر نزديکي مرزعراق واقع است.

شرکت سينوپک همچنين قرارداد ديگري درماه جولاي براي افزايش ظرفيت پالايشگاه اراک با ايران به امضا رسانده است که مبلغ آن نيز 2.84 ميليارددلار برآورد مي شود. ايران هم اکنون درحال مذاکره با چند شرکت چيني ديگر است تا در توسعه بخش انرژي کشور ودرفقدان رقباي اروپايي وآمريکايي، به ياري تهران بشتابند. گفت وگوهاي تهران با شرکت هايي مانند شرکت ملي نفت يا کنوک، بزرگترين توليد کننده نفت درخارج ازمرزهاي چين درباره ميدان نفتي پارس در خليح فارس همچنان درحال انجام است واحتمال زيادي مي رود که اين مذاکرات با توجه به تحريم هاي ايران ونياز مبرم کشور به سرمايه گذاري دربخش هاي ياد شده به انجام برسد. درازاي توسعه ميدان ياد شده وسرمايه گذاري هاي لازم، اين شرکت امکان بهره برداري طولاني مدت از محصولات گازي ان راپيدا خواهد کرد.

به اين ترتيب شرکت هاي چيني در يک فضاي غير رقابتي وبدون آنکه درچند وچون قراردادهاي انجام شده، کندوکاو لازم صورت گرفته باشد واقتصادي بودن آنها مورد اموشکافي کارشناسان قراربگيرد، راهي ايران خواهند شد تا بيشترين منفعت ازجدال هسته اي ايران وکشورهاي غربي وآمريکا، نصيب دوستان شرقي ايران شود.